6.1Mae'r bennod ganlynol yn amlinellu fframwaith polisi Cynllun Adneuo’r CDLlN, sy'n cynnwys Polisïau Strategol (gyda rhagddodiad SP) a Pholisïau Rheoli Datblygu (gyda rhagddodiad thematig). Cyhoeddwyd y Polisïau Strategol fel rhan o Strategaeth a Ffefrir y CDLlN ond maent wedi'u mireinio mewn ymateb i adborth y cyhoedd a rhanddeiliaid. Mae'r polisïau hyn yn ceisio cyflawni'r strategaeth a gwireddu Gweledigaeth ac Amcanion y Cynllun.

6.2Mae'r Polisïau Strategol yn cael eu cefnogi gan gyfres o Bolisïau Rheoli Datblygu mwy manwl, sy'n ceisio llywio cynigion datblygu tuag at ganlyniadau economaidd, cymdeithasol, amgylcheddol a diwylliannol cadarnhaol, wrth leihau effeithiau negyddol. Maent yn cynnwys polisïau sy'n dyrannu tir at ddefnyddiau penodol, gyda'r dyraniadau hyn hefyd yn cael eu nodi ar Fap Cynigion y CDLlN yn ogystal â pholisïau i warchod tir. Mae'r polisïau yn gysylltiedig a dylid eu hystyried gyda'i gilydd i ddeall cyfeiriad y CDLlN yn llawn.

6.3Mae'r polisïau wedi'u trefnu yn ôl pedair thema Polisi Cynllunio Cymru:

• Dewisiadau Strategol a Gofodol
• Lleoedd Actif a Chymdeithasol
• Lleoedd Cynhyrchiol a Mentrus
• Lleoedd Unigryw a Naturiol

DEWISIADAU STRATEGOL A GOFODOL (DSG)

STRATEGAETH OFODOL

6.4Mae Polisi SP1 yn nodi'r fframwaith gofodol ar gyfer cyflawni'r lefelau a nodwyd o ran twf tai a chyflogaeth hyd at 2036 fel y nodir yn y Strategaeth Twf Cynaliadwy.

6.5Er mwyn sicrhau bod datblygiad yn digwydd mewn lleoliadau cynaliadwy sydd â'r mynediad gorau at amrywiaeth eang o wasanaethau, cyfleusterau a chyfleoedd cyflogaeth, wrth leihau'r angen i deithio, mae dosbarthiad twf yn cael ei arwain gan hierarchaeth aneddiadau o'r trefi a'r pentrefi ym Mro Morgannwg. Wrth sefydlu'r Hierarchaeth Aneddiadau, mae sefyllfa pob anheddiad o fewn yr hierarchaeth wedi'i llywio gan asesiad o faint y boblogaeth, cysylltedd anheddiad, ac argaeledd cyflogaeth a gwasanaethau a chyfleusterau eraill fel y manylir yn BP5 Adolygiad Arfarnu Aneddiadau.

6.6Mae'r hierarchaeth aneddiadau a nodir ym Mholisi SP2 yn adlewyrchu rolau a swyddogaethau pob anheddiad a'r berthynas rhwng aneddiadau o fewn strategaeth ofodol gyffredinol y CDLlN.

Aneddiadau’r Ardal Twf Strategol

6.7Mae'r Strategaeth yn cyfeirio twf i'r Aneddiadau Allweddol, yr Aneddiadau sy’n Ganolfannau Gwasanaeth a'r Prif Aneddiadau sydd wedi'u lleoli yn yr Ardal Twf Strategol. Yn ogystal â darparu cyfleoedd ar gyfer adfywio cynaliadwy, cefnogi darpariaeth gwasanaethau lleol, ac annog defnyddio dulliau trafnidiaeth cynaliadwy, bydd twf yn y dyfodol hefyd yn adlewyrchu eu rolau a'u nodweddion priodol yn ogystal â'u cyfyngiadau ffisegol neu amgylcheddol perthnasol.

Anheddiad Allweddol

6.8Bydd Anheddiad Allweddol y Barri yn parhau i fod yn hyb pwysig ar gyfer gweithgarwch cymdeithasol ac economaidd a chaiff ei gydnabod yn y Strategaeth fel y lleoliad mwyaf cynaliadwy er mwyn canolbwyntio cyfleoedd datblygu mawr newydd. Mae'r Barri wedi profi twf mawr, gan gynnwys ailddatblygiad defnydd cymysg Glannau'r Barri. Mae cyfleoedd ar gyfer cymysgedd o ddefnyddiau yn parhau o fewn ardal ehangach Glannau'r Barri ar sawl safle llai. Er mwyn diwallu'r angen sylweddol am dai fforddiadwy ac i ymateb i sefyllfa'r Barri fel Anheddiad Allweddol, mae angen nodi tai ychwanegol yn y dref gyda chefnogaeth amrywiaeth o ddefnyddiau ategol eraill.

Aneddiadau sy’n Ganolfannau Gwasanaeth

6.9Mae’r Aneddiadau sy’n Ganolfannau Gwasanaeth, sef y Bont-faen, Penarth a Llanilltud Fawr, i gyd yn wahanol o ran cymeriad ond maent yn cyflawni rolau tebyg. Er enghraifft, maent i gyd yn gartref i boblogaethau preswyl sylweddol, mae ganddynt ddarpariaeth trafnidiaeth gyhoeddus dda, cyfleoedd cyflogaeth lleol a chanol tref sefydledig, ac amrywiaeth eang o wasanaethau a chyfleusterau diwylliannol, addysgol a chymunedol. Mae Aneddiadau sy’n Ganolfannau Gwasanaeth yn gwasanaethu anghenion dyddiol eu trigolion ac yn gweithredu fel hybiau pwysig i'r rhai sy'n byw mewn aneddiadau bach cyfagos. Felly, mae'r strategaeth yn rhagweld y bydd yr aneddiadau hyn hefyd yn gweithredu fel canolbwyntiau ar gyfer twf ym Mro Morgannwg dros gyfnod y Cynllun.

Prif Aneddiadau

6.10Diffinnir Dinas Powys, Llandochau (Penarth) a Sili fel Prif Aneddiadau ac maent yn darparu rôl ategol i'r Aneddiadau Allweddol a’r Aneddiadau sy’n Ganolfannau Gwasanaeth gan eu bod yn darparu ar gyfer anghenion trigolion. Maent yn cynnwys nifer o wasanaethau a chyfleusterau allweddol, sy'n hanfodol i'w rôl fel cymunedau cynaliadwy, ac maent yn cael eu gwasanaethu'n dda gan wasanaethau trafnidiaeth gyhoeddus rheolaidd. Mae'r cyfleusterau hyn yn cynnwys ysgolion cynradd, siopau cyfleustra bach, siopau bwyd a diod a chyfleoedd cyflogaeth.

6.11Mae Sain Tathan a’r Rhws yn lleoliadau allweddol ar gyfer twf cyflogaeth yn yr Ardal Twf Strategol. Mae'r ddau anheddiad wedi'u nodi fel Prif Aneddiadau, sy'n adlewyrchu'r amrywiaeth o wasanaethau a chyfleusterau sydd ar gael. Byddai twf yn y dyfodol o fewn yr aneddiadau hyn yn cyd-fynd â'u rolau o fewn yr ardal twf rhanbarthol ehangach oherwydd eu bod yn agos i Ardal Fenter Maes Awyr Caerdydd a Bro Tathan a chynllun arfaethedig Parc Ynni Gwyrdd Aberddawan, yn ogystal â chynigion cysylltedd trafnidiaeth y presennol a’r dyfodol.

Aneddiadau y Tu Allan i'r Ardal Twf Strategol: Y Wig, Gwenfô a Chroes Cwrlwys

6.12Mae aneddiadau’r Wig, Gwenfô a Chroes Cwrlwys wedi'u nodi fel Prif Aneddiadau fel rhan o'r Adolygiad Arfarnu Aneddiadau gan fod eu maint a'r gwasanaethau a'r cyfleusterau sydd ar gael ynddynt yn gymesur â Phrif Aneddiadau eraill ar raddfa debyg. Fodd bynnag, nid yw'r aneddiadau penodol hyn wedi'u cynnwys yn bwrpasol yn yr Ardal Twf Strategol gan nad ydynt yn cael eu hystyried yn lleoliadau lle byddai twf ychwanegol sylweddol yn briodol.

6.13Yn achos y Wig a Gwenfô, er bod eu rôl yn fwy cyfyngedig ac yn cael ei hadlewyrchu yn eu lefel o wasanaethau a hygyrchedd, maent yn cynnwys gwasanaethau ac amwynderau lleol sy'n gwasanaethu'r ardal ehangach megis darpariaeth ysgolion cynradd, felly mae'r aneddiadau hyn yn cyflawni swyddogaeth debyg i'r Prif Aneddiadau sydd wedi'u lleoli o fewn yr Ardal Twf Strategol.

6.14Mewn perthynas â Chroes Cwrlwys, er ei fod wedi'i nodi o fewn yr hierarchaeth fel Prif Anheddiad, mae hyn yn bennaf o ganlyniad i ailddatblygu'r hen stiwdios ITV ar gyfer tai, sydd yn anochel wedi arwain at gynnydd yn ei rôl breswyl. Fodd bynnag, yn wahanol i aneddiadau eraill, mae nifer y gwasanaethau sydd ar gael yn gysylltiedig yn bennaf â'r manwerthu y tu allan i'r dref yng Nghroes Cwrlwys ac mae gan yr anheddiad ei hun ddiffyg cyfleusterau cymunedol fel ysgolion, neuaddau cymunedol a chyfleusterau gofal iechyd. Yn hyn o beth, er bod dynodi Croes Cwrlwys fel Prif Anheddiad yn cael ei gyfiawnhau yn unol â methodoleg yr Adolygiad Arfarnu Aneddiadau gan ei fod yn sgorio'n dda yn yr asesiad oherwydd ei agosrwydd at y parc manwerthu y tu allan i'r dref a gwasanaethau bws rheolaidd, mae ei rôl a'i swyddogaeth yn wahanol. O ganlyniad, byddai datblygiad preswyl pellach yng Nghroes Cwrlwys yn gofyn i drigolion deithio i aneddiadau eraill ar gyfer llawer o amwynderau sylfaenol.

6.15Mae'r papur Opsiynau Gofodol yn nodi bod cyfleoedd datblygu yng Nghroes Cwrlwys a Gwenfô yn cael eu cyfyngu'n sylweddol gan bresenoldeb tir amaethyddol Gorau a Mwyaf Amlbwrpas (GMA) ar gyrion y ddau anheddiad.

Aneddiadau Gwledig Bach

6.16Mae Aneddiadau Gwledig Bach y Fro wedi'u lleoli y tu allan i'r Ardal Twf Strategol. Mae'r mathau o wasanaethau a chyfleusterau sydd i’w cael fel arfer yn yr aneddiadau llai hyn yn cynnwys addoldai, neuaddau cymunedol, defnyddiau manwerthu ar raddfa fach a chyfleusterau hamdden ffurfiol. Mae nifer o'r aneddiadau gwledig llai fel Tregolwyn, Sain Nicolas a Fferm Goch yn cynnwys ysgolion cynradd sy'n gwasanaethu dalgylch ehangach, tra bod eraill hefyd yn darparu cyfleoedd cyflogaeth lleol ar raddfa fach, naill ai o fewn yr aneddiadau neu gerllaw iddynt. Oherwydd y cysylltiadau swyddogaethol hyn rhwng aneddiadau gwledig, mae'n hanfodol sicrhau bod gwasanaethau a chyfleusterau presennol yn cael eu diogelu, eu cefnogi neu eu gwella lle bo hynny'n briodol.

6.17Er gwaethaf hyn, mae'n hanfodol i'r CDLlN gydbwyso'r twf mewn ffordd sy'n cefnogi anghenion cymunedau gwledig gydag amcanion cynaliadwyedd ehangach y cynllun, yn enwedig o ran ei gyfraniad tuag at gwrdd â'r heriau a achosir gan newid hinsawdd. O ganlyniad, mae Polisi SP2 yn nodi'r aneddiadau hynny yr ystyrir bod ganddynt ddigon o boblogaeth, gwasanaethau a chyfleusterau i ddarparu ar gyfer twf ar raddfa fach heb iddo gael effaith niweidiol ar eu cymeriad presennol a'u hamgylchedd lleol.

6.18Yn unol â pholisi cenedlaethol, o fewn yr aneddiadau hyn, bydd tai marchnad cyffredinol yn cael eu cyfyngu i gyfleoedd o fewn y ffiniau anheddiad diffiniedig, gan gynnwys datblygiad mewnlenwi ac addasu adeiladau presennol.

Safleoedd a arweinir gan dai fforddiadwy y tu allan i'r Ardal Twf Strategol

6.19Mae dyraniadau tai fforddiadwy ar raddfa fach (hyd at 25 o anheddau mewn Aneddiadau Gwledig Bach a hyd at 50 o anheddau mewn Prif Aneddiadau y tu allan i'r Ardal Twf Strategol) wedi'u gwneud lle bydd angen o leiaf 50% o dai fforddiadwy. Mae'r safleoedd hyn wedi'u dyrannu o dan Bolisi HG4 ac maent wedi'u cynnwys o fewn y ffin anheddiad. Bydd galluogi elfen o dai marchnad agored mewn pentrefi gwledig yn hwyluso darparu tai fforddiadwy lle na fyddai fel arall yn hyfyw darparu cartrefi newydd a bydd yn cyfrannu at ddarparu cymunedau cymysg. Fodd bynnag, yn hyn o beth, ni chaniateir cynigion nad ydynt yn gallu darparu o leiaf 50% o dai fforddiadwy.

6.20O ystyried cymeriad amrywiol y pentrefi gwledig a nodwyd ym Mholisi SP2, wrth ystyried graddfa'r angen am dai fforddiadwy a gynigir, bydd y Cyngor yn ystyried addasrwydd y cynnig mewn perthynas â gwasanaethau a chyfleusterau presennol, argaeledd trafnidiaeth gyhoeddus a'r effaith y byddai'r cynnig yn ei chael ar gymeriad a lleoliad y pentref. Yn hyn o beth, dylai cynigion gael eu harwain gan yr egwyddorion Creu Lleoedd a nodir ym Mholisi SP4, yn hytrach nag awydd i ddarparu uchafswm nifer yr anheddau a nodir yn y polisi.

6.21Yn unol â'r polisi cynllunio cenedlaethol, mae ffiniau anheddiad wedi'u llunio o amgylch pob un o'r trefi a'r pentrefi yn hierarchaeth aneddiadau y CDLlN i nodi maint y datblygiad adeiledig. Mae'r rhain wedi'u diffinio'n glir ar y Map Cynigion. Mae ffiniau anheddiad yn chwarae rhan bwysig wrth gyflawni datblygu cynaliadwy trwy annog datblygiad o fewn yr aneddiadau cynaliadwy a nodwyd yn Hierarchaeth y CDLl. Maent hefyd yn helpu i warchod y cefn gwlad cyfagos rhag datblygiad amhriodol ac felly'n helpu i gefnogi ac atgyfnerthu'r gwaith o gyflawni amcanion a strategaeth y Cynllun ac yn darparu mecanwaith polisi allweddol ar gyfer rheoli twf ym Mro Morgannwg.

DATBLYGU YNG NGHEFN GWLAD

6.22Mae'r Strategaeth Twf Gofodol yn ceisio canolbwyntio datblygiad o fewn ffiniau anheddiad presennol ac ar safleoedd sydd wedi'u dyrannu neu eu gwarchod ar gyfer defnyddiau penodol, gan leihau'r angen i adeiladu yng nghefn gwlad agored. Serch hynny, mae'r Cyngor yn cydnabod pwysigrwydd cefnogi cefn gwlad byw a bywiog, darparu ar gyfer cyflogaeth leol, cefnogi ffermio a busnesau gwledig, galluogi darparu tai fforddiadwy i ddiwallu anghenion lleol a darparu ar gyfer defnyddiau na ellir eu lleoli o fewn anheddiad diffiniedig.

6.23Mae Polisi SP3 yn nodi'r fframwaith polisi ar gyfer rheoli datblygu yng nghefn gwlad. At ddibenion y CDLlN, diffinnir 'cefn gwlad' fel tir y tu allan i ffiniau anheddiad diffiniedig y prif drefi a phentrefi a nodir yn hierarchaeth aneddiadau’r CDLl nad ydyw wedi'i ddatblygu at ddefnydd cyflogaeth neu wedi'i ddyrannu i'w ddatblygu yn y Cynllun.

6.24Mae'r fframwaith hwn yn darparu'r cydbwysedd rhwng diogelu a gwarchod cymeriad cynhenid ardaloedd gwledig Bro Morgannwg, wrth alluogi datblygiad newydd sy'n cael ei ystyried yn briodol ar gyfer lleoliad gwledig. Bydd angen cyfiawnhad ar gynigion datblygu nad ydynt o fewn y categorïau a restrir ym Mholisi SP3 i nodi pam na ellir eu lleoli o fewn anheddiad diffiniedig.

FFINIAU ANHEDDIAD

6.25Mae ffiniau anheddiad wedi'u llunio o amgylch yr Aneddiadau Allweddol, yr Aneddiadau sy’n Ganolfannau Gwasanaeth, y Prif Aneddiadau a’r Aneddiadau Gwledig Bach ym Mro Morgannwg a nodwyd yn hierarchaeth y CDLlN (Polisi SP2). Mae ffiniau anheddiad yn diffinio'r ardaloedd lle byddai'r egwyddor o ddatblygu fel arfer yn dderbyniol, gan annog defnyddio ac ailddatblygu tir ac adeiladau yn effeithlon ac atal lledaeniad datblygiadau newydd yng nghefn gwlad agored.

6.26Roedd ffiniau anheddiad yn diffinio maint y datblygiad adeiledig lle byddai datblygu fel arfer yn cael ei ganiatáu, ac ardaloedd o gefn gwlad ac ardaloedd o adeiladau mwy gwasgaredig, sy'n cael eu hystyried yn llai addas ar gyfer datblygiad newydd, a lle bydd dull mwy cyfyngol yn cael ei gymhwyso. At ddibenion y cynllun, diffinnir ardaloedd y tu allan i'r ffiniau diffiniedig nad ydynt wedi'u dyrannu neu eu gwarchod ar gyfer defnyddiau penodol fel 'cefn gwlad', lle bydd dull mwy cyfyngol yn cael ei gymhwyso, a bydd datblygiad yn cael ei gyfyngu i gynigion sy'n cael eu hystyried yn addas ar gyfer lleoliad cefn gwlad, neu lle mae lleoliad cefn gwlad yn hanfodol at ddibenion gweithredol. Mae'r rhain wedi'u nodi ym Mholisi SP3.

6.27Er mwyn sicrhau bod datblygiad newydd o fewn ffiniau anheddiad yn cael ei integreiddio'n llwyddiannus, bydd angen i gynigion ddangos eu bod yn ategu cynllun, graddfa, gwead, a golwg yr anheddiad presennol. Bydd hefyd yn bwysig sicrhau bod graddfa a nifer datblygiadau o'r fath yn gymesur â maint yr anheddiad, a'r amrywiaeth o wasanaethau a chyfleusterau cymunedol sydd ar gael ar adeg y cais.

CREU LLEOEDD A DYLUNIO DA (CLlDD)

CREU LLEOEDD

6.28Mae creu lleoedd yn gonglfaen i'r agenda gynllunio genedlaethol yng Nghymru a'r amcanion datblygu cynaliadwy sy'n sail iddi. Mae creu lleoedd yn ymwneud â llunio lleoedd o safon sydd o fudd i breswylwyr ac ymwelwyr trwy ymagwedd gyfannol at gynllunio, dylunio a rheoli datblygiad a gofodau. Mae'n broses sy'n ystyried cyd-destun, swyddogaeth a pherthnasoedd safle datblygu â'i amgylchoedd, gyda'r nod o greu lleoedd bywiog, cofiadwy a chymdeithasol.

6.29Diffiniad Comisiwn Dylunio Cymru o greu lleoedd yw: "sicrhau bod pob datblygiad neu ymyriad newydd yn cyfrannu'n gadarnhaol at greu neu wella amgylcheddau lle gall pobl, cymunedau, busnesau a natur ffynnu ynddynt" (Canllaw Creu Lleoedd Comisiwn Dylunio Cymru 2020). Mae'n gofyn am ymagwedd gyfannol at ddatblygu sy'n ystyried y lle cyfan, yn hytrach na chanolbwyntio ar ddefnyddiau tir unigol neu ddatblygiadau ar wahân i'w hamgylchoedd. Mae creu lleoedd yn cwmpasu'r amgylcheddau adeiledig a naturiol ac yn cynnwys ystyriaethau strategol ac ar lefel leol. Dylai datblygiadau newydd ymateb yn gadarnhaol i gymeriad lleol a chyfrannu'n ystyrlon at eu cyd-destun.

Creu Lleoedd: Comisiwn Dylunio Cymru

6.30Mae Polisi Strategol SP4 Creu Lleoedd yn nodi'r ystyriaethau allweddol y mae'n rhaid i bob datblygiad newydd eu hystyried. Bydd gweithredu'r Egwyddorion Creu Lleoedd yn sicrhau’r lles gorau posibl trwy ddatblygu cynaliadwy sy'n hyrwyddo ffyrdd o fyw egnïol ac iach. Rhaid ystyried penderfynyddion iechyd a lles, fel y'u nodir o dan Bolisi SP5, hefyd fel blaenoriaeth o'r cam dylunio cynnar, a'u dangos yn glir gan gynigion datblygu. Dylai datblygiad newydd ymgorffori safonau dylunio o ansawdd uchel i sicrhau eu bod yn creu lleoedd deniadol gyda hunaniaeth leol unigryw ac ardal gyhoeddus fywiog sy'n cynnig hygyrchedd i bawb, gan ganolbwyntio ar hybiau o ddatblygiadau defnydd cymysg sy'n gysylltiedig ac yn cael eu gwasanaethu'n dda gan Deithio Llesol a thrafnidiaeth gyhoeddus.

6.31Dylai datblygiad yn y Fro gyfrannu at greu lleoedd sy'n darparu ar gyfer amrywiaeth o ddefnyddiau, gwasanaethau a chyfleusterau, lle gall pobl fyw, gweithio a mwynhau. Dylai datblygiadau tai gynnig amrywiaeth o fathau o dai a deiliadaeth i ddarparu ar gyfer amrywiaeth o anghenion a bod mewn lleoliadau cynaliadwy lle mae mynediad at amrywiaeth o ddefnyddiau. Mae cymysgedd o ddefnyddiau yn helpu i greu lleoedd sy'n ddeniadol ac yn gynaliadwy; gan gynnig rhyngweithiadau cadarnhaol rhwng pobl, busnesau a'r amgylchedd, ac yn lleihau'r angen i deithio. Bydd datblygu i ddwysedd uchel, lle bo hynny'n briodol, yn gwneud y defnydd mwyaf effeithiol o dir, yn gwneud y mwyaf o botensial datblygu, yn gwella cysylltedd ac yn annog Teithio Llesol.

6.32Mae mannau aml-swyddogaethol yn cynnwys mannau agored cyhoeddus, strydoedd neu adeiladau defnydd cymysg sy'n cynnig gofod diogel a chroesawgar i bobl ryngweithio, cymdeithasu, gweithio, ymarfer corff neu ymlacio. Dylid integreiddio Seilwaith Gwyrdd i ddatblygiadau i wella ansawdd gweledol, ychwanegu gwerth amwynder, annog gweithgarwch corfforol a rhyngweithio â natur yn ogystal â darparu manteision draenio cynaliadwy a bioamrywiaeth.

6.33Bydd datblygiad yn cael ei ffafrio lle mae cyfranogiad cymunedol ystyrlon wedi'i ddangos. Mae ymgysylltu â phobl leol lle gallant gyfrannu at gynigion datblygu yn werthfawr ar gyfer creu lleoedd gan ei fod yn creu ymdeimlad o berchnogaeth a pherthyn ymhlith cymunedau.

6.34Rhaid i gynigion datblygu mawr^[6] gael eu cefnogi gan Ddatganiad Creu Lleoedd i ddangos yn glir sut y bydd cynigion ar gyfer datblygiad newydd yn cyflawni creu lleoedd. Dylai'r Datganiad Creu Lleoedd hwn fod yn rhan o'r Datganiad Dylunio a Mynediad a fydd yn ofyniad ar gyfer y rhan fwyaf o geisiadau cynllunio mawr. Bydd Datganiadau Creu Lleoedd yn esbonio'r agweddau ar y datblygiad a'r mesurau a gymerir i sicrhau bod y cynnig yn cyd-fynd â'r Egwyddorion Creu Lleoedd. Dylid cynnwys tystiolaeth i ddangos sut mae pob Egwyddor Creu Lleoedd wedi'i bodloni.

6.35Mae Polisi SP4 hefyd yn cydnabod y rôl y gall Cynlluniau Creu Lleoedd ei chael wrth nodi blaenoriaethau a dyheadau cymunedau lleol. Mae Cynlluniau Creu Lleoedd wedi'u paratoi ar gyfer trefi’r Barri, y Bont-faen, Llanilltud Fawr a Phenarth, a phan fo datblygiadau'n cael eu cynnig o fewn ardaloedd a gwmpesir gan y Cynlluniau Creu Lleoedd, dylid ystyried sut y gall cynigion datblygu gyfrannu at gyflawni eu hamcanion.

6.36Dylai dylunio da greu lleoedd gwahanol sydd wedi'u dylunio o amgylch pobl, ac mae hynny'n creu amrywiaeth a dewis. Mae ganddo rôl sylfaenol wrth gyflawni datblygu cynaliadwy, mynd i'r afael ag anghydraddoldebau iechyd, lliniaru effeithiau newid hinsawdd, helpu i greu economïau ffyniannus a chymunedau lleol amrywiol, bywiog a chynhwysol.

6.37Mae Polisi PGD1 yn nodi’r egwyddorion allweddol y dylai datblygwyr eu hystyried o ran dyluniad, amwynderau a hygyrchedd a fydd yn cyfrannu ar y cyd at amgylcheddau deniadol, diogel a hygyrch. Nod cyffredinol y polisi yw sicrhau bod datblygiad newydd ar bob graddfa yn cyfrannu'n gadarnhaol tuag at gymeriad lleol.

6.38Dylai datblygiadau preswyl a masnachol newydd hefyd geisio creu lleoedd o ansawdd uchel o ran eu hardaloedd cyhoeddus, lle mae parcio a gwasanaethu yn anymwthgar, a lle mae'r pwyslais ar wynebau strydoedd gweithredol sy'n creu lleoedd diogel a chroesawgar. Er mwyn cyflawni hyn, bydd angen i gynigion datblygu newydd ystyried yn llawn y cyd-destun a'r cymeriad y mae'r cynnig datblygu wedi'i leoli ynddo i sicrhau ei fod yn cyfrannu'n gadarnhaol i'r lleoliad lleol gan gynnwys golygfeydd pwysig, ac sydd o raddfa, dwysedd a dyluniad priodol ar gyfer y lleoliad arfaethedig ac yn gwneud cyfraniad cadarnhaol i'r amgylchedd lleol. Bydd darparu llwybrau diogel a chyfleus ar gyfer cerdded a beicio yn helpu i fynd i'r afael â phroblemau iechyd sy'n gysylltiedig â ffactorau anweithgarwch corfforol ac allgáu cymdeithasol sy'n deillio o ddibyniaeth ar gar, mynediad gwael at wasanaethau a chyfleusterau trafnidiaeth gyhoeddus.

6.39Dylai datblygwyr hefyd archwilio cyfleoedd ar gyfer ymgorffori mannau a nodweddion ffurfiol ac anffurfiol sy'n hwyluso chwarae plant, gan gynnwys "chwarae stryd" trwy, er enghraifft, mesurau arafu traffig gwell fel arwynebau a rennir a pharthau cartrefi sy'n darparu amgylcheddau gwell i gerddwyr a beiciau.

6.40Mae'r Cyngor yn annog ymgeiswyr i geisio lleihau effeithiau andwyol ar iechyd ac anghydraddoldeb iechyd, ac i hyrwyddo iechyd a lles i bawb. Anogir cwmpasu effeithiau posibl yn gynnar yn y broses gynllunio a dylunio a bydd yn rhoi'r cyfle gorau i ddatblygiad gyflawni amcanion y polisi hwn mewn ffordd effeithiol. Dylai ceisiadau cynllunio fynd i'r afael ag effaith y datblygiad arfaethedig ar iechyd a lles a dangos sut y byddai'r datblygiad yn cyfrannu at leihau achosion salwch, gwella iechyd, a lleihau anghydraddoldebau iechyd. Mae'r Cyngor wedi paratoi Canllaw Cynllunio Atodol ar Greu Lleoedd Iach sy'n rhoi arweiniad ar arfer gorau ynghylch sut i ymgorffori mesurau a all gyfrannu tuag at iechyd a lles.

6.41Bydd darparu nodweddion neu ddefnydd ar y cyd o gyfleusterau cymunedol ar gyfer anghenion gofal iechyd sy'n galluogi pobl i gadw eu hannibyniaeth ac aros yn y gymuned leol yn cael eu ffafrio lle ystyrir ei fod yn briodol.

6.42Dylid mynd i'r afael â materion sy'n gysylltiedig ag effeithiau annerbyniol ar amwynderau preswyl yn ystod y broses ddylunio, yn enwedig pan gynigir datblygiadau defnydd cymysg. Yn aml, gellir goresgyn atebion i broblemau fel y gallu i edrych i mewn i eiddo cyfagos, a sŵn trwy ddylunio da.

6.43Mae darparu mannau parcio ceir yn dylanwadu’n fawr ar y dewis a'r dull trafnidiaeth yn ogystal â phatrwm datblygu. Bydd y Cyngor yn ceisio cyfyngu ar ddatblygiadau sy'n cynhyrchu lefel uchel o deithiau (e.e. swyddfeydd, siopau a defnyddiau hamdden) i leoliadau sy'n cael eu gwasanaethu'n dda gan drafnidiaeth gyhoeddus. Ar ben hynny, bydd y ddarpariaeth ar gyfer parcio yn cael ei lleihau yn unol â gwelliannau i hygyrchedd trafnidiaeth gyhoeddus. Mae safonau'r Cyngor wedi'u nodi yn y Canllaw Cynllunio Atodol ar Safonau Parcio.

6.44Mae Llywodraeth Cymru yn hyrwyddo mabwysiadu cynlluniau teithio yn eang gan fusnesau, ysgolion, ysbytai, atyniadau twristaidd, datblygiadau preswyl mawr a defnyddiau sylweddol eraill sy'n achosi teithio. Mae'r rhain yn helpu i reoli'r rhwydwaith priffyrdd yn effeithlon ac yn hyrwyddo dulliau trafnidiaeth amgen. Bydd yr angen am gynllun teithio yn cael ei nodi'n gynnar fel rhan o'r broses cyn ymgeisio neu drafodaethau cwmpasu gyda'r Cyngor.

6.45Rhaid i ddatblygiadau newydd fynd i'r afael â'r angen i leihau'r defnydd o ynni a gwneud y mwyaf o gyfleoedd ar gyfer cynhyrchu ynni carbon isel. Wrth gyflawni gofyniad tai, bydd yn ofynnol i bob datblygiad preswyl newydd gyfrannu tuag at ddarparu cymysgedd priodol o dai marchnad agored, tai fforddiadwy, llety arbenigol a chefnogi'r trawsnewid i ddi-garbon. Er enghraifft, trwy ymgorffori cynhyrchu ynni adnewyddadwy i wead adeiladau neu ddyluniadau sy'n atal gorboethi er mwyn osgoi'r angen am oeri adeiladau yn artiffisial.

6.46Mae cynlluniau preswyl a masnachol mwy yn cyflwyno cyfle i ddarparu datblygiadau sy’n creu ymdeimlad o le, yn darparu amgylchedd hygyrch ac iach, ac yn atgyfnerthu neu’n gwella ardaloedd trefol. Er mwyn sicrhau creu mannau cyhoeddus o ansawdd uchel, bydd y Cyngor yn ei gwneud yn ofynnol i hyrwyddwyr safleoedd o'r fath baratoi uwchgynlluniau safle i ddangos sut mae'r cynnig yn cefnogi cyflawni egwyddorion creu lleoedd da a chreu lleoedd a mannau wedi'u dylunio'n dda.

6.47Bydd y Cyngor yn annog defnyddio ei wasanaeth cynghori cyn cyflwyno unrhyw gais cynllunio fel bod materion sy'n ymwneud â dylunio a chreu lleoedd yn cael eu hystyried yn gynnar mewn ffordd integredig.

DWYSEDDAU DATBLYGIAD PRESWYL

6.48Bydd datblygiad preswyl lleol ym Mro Morgannwg yn ceisio defnyddio tir yn effeithlon, gan ddarparu anheddau sy’n bodloni anghenion tai presennol wrth warchod tir ar gyfer cenedlaethau’r dyfodol. Felly, bydd angen isafswm dwysedd preswyl o 35 o anheddau fesul hectar net ar gyfer datblygiad preswyl newydd o fewn Aneddiadau Allweddol, Aneddiadau sy’n Ganolfannau Gwasanaeth a Phrif Aneddiadau Bro Morgannwg.

6.49O fewn yr Aneddiadau Gwledig Bach ym Mro Morgannwg, caniateir datblygiad preswyl newydd ar ddwysedd llai o 30 annedd fesul hectar net. Mae hyn yn adlewyrchu natur sensitif sawl pentref gwledig a chymeriad ffurf adeiledig bresennol.

6.50Mae ardal ddatblygu net ond yn cynnwys yr ardaloedd hynny a fydd yn cael eu datblygu ar gyfer tai a defnyddiau sy’n uniongyrchol gysylltiedig megis ffyrdd mynediad o fewn y safle, gerddi preifat, meysydd parcio ceir, mannau agored a thirweddu achlysurol, ac ardaloedd chwarae i blant lle bo’u hangen.

6.51Mae hyn yn wahanol i ddwysedd gros a ddefnyddir i ddiffinio nifer yr anheddau ar safle/ardal ddatblygu gan gynnwys prif ffyrdd dosbarthu a rhai lleol, ysgolion, eglwysi, ardaloedd siopa lleol, mannau agored ar gyfer ardal ehangach a chylchfannau tirwedd arwyddocaol a allai ddiffinio ffin y safle/ymyl y datblygiad. Wrth gyfrifo ardal ddatblygu net, bydd yn rhesymol diystyru ardaloedd sydd â chyfyngiadau sylweddol o fewn safle megis coetir i'w gadw, parth llifogydd, ardaloedd lliniaru ecoleg, nodweddion draenio cynaliadwy megis basnau arafu yn ogystal â seilwaith strategol arall.

6.52Ni chaniateir datblygu islaw'r lefelau dwysedd preswyl penodedig oni bai ei fod yn dangos bod cyfyngiadau safle sylweddol sy'n atal datblygiad ar y lefelau penodedig neu lle byddai datblygiad ar y dwysedd sy'n ofynnol yn cael effaith andwyol ar gymeriad neu olwg yr ardal leol neu'n arwain at golli nodwedd bwysig o'r safle.

6.53Yn unol â PCC, a Cymru’r Dyfodol,^[7], mae Polisi PGD2 yn cefnogi'r datblygiad preswyl ar ddwysedd uwch, yn enwedig pan fo'r cynigion hyn wedi'u lleoli mewn canolfannau trefol a ger nodau neu gyfnewidfeydd trafnidiaeth gyhoeddus mawr a lle gall y rhain helpu i gefnogi gwasanaethau a chyfleusterau lleol. Mewn lleoliadau o'r fath, bydd cynigion sy'n darparu dwyseddau preswylo 50 annedd fesul hectar ac uwch yn cael eu hannog pan na fyddai hyn yn arwain at effaith andwyol ar gymeriad yr ardal nac yn tanseilio amcanion ehangach creu lleoedd ac amcanion lles y cynllun.

CREU LLEOEDD A GOFODAU IACH A CHYNHWYSOL

6.54Mae iechyd a lles ein cymunedau yn hanfodol bwysig i gyflawni datblygu cynaliadwy a chreu lleoedd hirdymor. Mae hyn yn cynnwys lles corfforol, meddyliol a chymdeithasol. Yn allweddol i hyn mae sicrhau mynediad at wasanaethau a chyfleusterau o ansawdd da a galluogi pobl o bob oedran a chefndir i fyw mewn amgylchedd a fydd yn eu cefnogi i fyw bywydau llawn, cynhyrchiol a ffyniannus.

6.55Gall llawer o agweddau ar gynllunio gael effaith sylweddol ar iechyd. Yn benodol: tai o ansawdd da; ardal gyhoeddus wedi'i dylunio’n dda; trafnidiaeth gynaliadwy; cyfleoedd cyflogaeth a hyfforddiant; a mynediad at hamdden, gweithgareddau diwylliannol a mannau gwyrdd. Gelwir y ffactorau hyn yn 'benderfynyddion iechyd ehangach' (Ffigur 19) ac maent yn aml y tu allan i reolaeth unigolyn i allu dylanwadu arnynt. Mae'r amgylchedd rydym yn byw, yn gweithio ac yn treulio amser hamdden ynddo yn chwarae rhan bwysig yn ein hiechyd a'n lles.

6.56Lleoedd a mannau iach yw'r rhai sydd wedi'u dylunio i safon uchel, gan ymgorffori nodweddion sy’n:

• Mynd i'r afael ag anghenion iechyd a lles pob defnyddiwr, yn unol ag egwyddorion creu lleoedd.
• Galluogi mynediad cyfleus, aml-foddol i wasanaethau a chyfleusterau hanfodol ar gyfer pob math o daith.
• Darparu seilwaith teithio llesol o ansawdd uchel a mannau agored hygyrch, gan gynnwys cyfleusterau chwaraeon.
• Cynnwys seilwaith gwyrdd a mannau ar gyfer rhyngweithio cymdeithasol, fel ardaloedd ar gyfer tyfu bwyd.
• Cynnig llety tai priodol o ansawdd uchel.
• Wedi'u dylunio mewn modd sy'n lleihau'r potensial am drosedd a thraffer.

6.57Trwy integreiddio'r elfennau hyn, gall cynllunio ddylanwadu'n gadarnhaol ar benderfynyddion iechyd allweddol a chyfrannu at y broses o greu cymunedau iachach, mwy cynhwysol.

6.58Lleoedd cynhwysol yw'r rhai sy'n darparu mynediad cyfartal a chyfleoedd, gan alluogi pawb i gymryd rhan lawn mewn cymdeithas a galluogi pobl i aros yn eu cartrefi a'u cymunedau wrth i'w hanghenion newid. Gall addasiadau cymharol fach gael effaith sylweddol ar allu pobl i fwynhau eu hardal leol, megis ymgorffori goleuadau priodol i leihau'r ofn o droseddu, neu ddarparu lleoedd i bobl orffwys a chymdeithasu. Gall dylunio gofalus sicrhau bod lleoedd yn groesawgar i bob cenhedlaeth, gan ddileu rhwystrau sy'n atal pobl rhag diwallu eu hanghenion neu fwynhau bywydau egnïol.

6.59Er mwyn sicrhau bod datblygiad newydd yn ymateb yn briodol i anghenion iechyd a lles, yn darparu amgylchedd sy'n cynyddu effeithiau cadarnhaol ar iechyd ac yn mynd i'r afael ag anghydraddoldebau iechyd, dilynir dull iechyd ym mhob polisi. Mae hyn yn sicrhau bod datblygiad newydd yn ystyried ei oblygiadau iechyd trwy geisio osgoi canlyniadau iechyd negyddol anfwriadol posibl a'u gwella lle bo hynny'n bosibl. Mae hyn yn ymgorffori iechyd a lles fel mater polisi allweddol ar draws yr holl bolisïau perthnasol o fewn y cynllun ac mae'n cael ei ategu gan Bolisi SP5.

6.60Er mwyn sicrhau bod datblygiadau newydd yn ystyried effeithiau posibl datblygiad ar iechyd, mae Polisi SP5 yn nodi'r gofynion i hyrwyddwyr safleoedd gynnal asesiad o'r datblygiad arfaethedig cyn cyflwyno cais cynllunio neu yn y cam cyn ymgeisio. Yn dibynnu ar fath a graddfa'r datblygiad, bydd gofyn i’r asesiad gynnwys naill ai sgrinio gan ddefnyddio Rhestr Wirio Iechyd a Lles y Cyngor, neu sgrinio ac yna Asesiad o’r Effaith ar Iechyd (AEI) cyflym. Mae manylion y gofynion wedi'u nodi yng Nghanllaw Cynllunio Atodol Creu Lleoedd Iach y Cyngor.

6.61Mae AEI cyflym fel arfer yn cynnwys ymchwiliad byr o effeithiau ar iechyd, gan gynnwys adolygiad llenyddiaeth byr o dystiolaeth feintiol ac ansoddol a chasglu gwybodaeth a thystiolaeth bellach gan randdeiliaid lleol gan gynnwys adrannau perthnasol y Cyngor, Bwrdd Iechyd Lleol Caerdydd a'r Fro ac Uned Asesu’r Effaith ar Iechyd Iechyd Cyhoeddus Cymru. Dylai'r sgrinio a/neu’r AEI cyflym hwn nodi effeithiau cadarnhaol a negyddol posibl tebygol cynnig datblygu ar iechyd a lles gwahanol grwpiau poblogaeth, ar benderfynyddion iechyd ehangach, ac ar anghydraddoldebau iechyd. Dylai'r argymhellion a nodwyd drwy'r broses hon, sy’n nodi sut y gellid gwella effeithiau cadarnhaol ar iechyd ac osgoi neu liniaru effeithiau negyddol, lywio dyluniad datblygiad. Bydd cynigion sy'n ymgorffori mesurau sy'n cyfrannu tuag at greu amgylcheddau iach a hygyrch yn cael eu cefnogi.

6.62Mae anghydraddoldebau iechyd yn bodoli ar draws Bro Morgannwg, yn ofodol a rhwng gwahanol grwpiau poblogaeth. Bydd cydymffurfiaeth â Pholisi SP5 yn sicrhau bod yr anghydraddoldebau iechyd hyn yn cael eu nodi a'u datrys lle bo'n bosibl. Mae setiau data sy'n nodi anghydraddoldebau yn cynnwys Mynegai Amddifadedd Lluosog Cymru^[8], a chyhoeddiadau gan Iechyd Cyhoeddus Cymru a Bwrdd Iechyd Prifysgol Caerdydd a'r Fro. Dylid defnyddio'r rhain i lywio AEIau. Cynhyrchwyd canllawiau^[9] ar gwblhau AEIau gan Uned Asesu’r Effaith ar Iechyd Cymru.

6.63Rôl arall y CDLlN yw cefnogi'r gwaith o ddarparu gwasanaethau iechyd a lles o fewn y gymuned, ac er nad yw Cyngor Bro Morgannwg yn darparu cyfleusterau gofal iechyd yn uniongyrchol, mae gan y Cyngor rôl alluogi allweddol. Yn hyn o beth, mae'r Cyngor yn gweithio mewn partneriaeth â Bwrdd Iechyd Prifysgol Caerdydd a'r Fro i ddarparu dealltwriaeth o gapasiti gwasanaethau lleol, newidiadau mewn darpariaeth gwasanaethau a'r angen am gyfleusterau ychwanegol lle mae datblygiad yn cael ei gynllunio.

6.64Yn ogystal, lle mae datblygiadau newydd yn cynnwys darparu adeilad cymunedol newydd neu well, bydd y Cyngor yn ymgynghori â'r Bwrdd Iechyd i archwilio a allai cyfleusterau o'r fath ddarparu cyfle i ddarparu gwasanaethau iechyd fel rhan o ofod cymunedol aml-ddefnydd fel y'i cefnogir o dan Bolisi CI4 Gwarchod a Gwella Cyfleusterau Cymunedol Presennol.

6.65Anogir datblygwyr hefyd i ymgysylltu â'r Bwrdd Iechyd lleol yn y cam cyn ymgeisio er mwyn galluogi ystyriaeth briodol o ofynion seilwaith gofal iechyd. Dylid ystyried yr angen am gyfleusterau gofal iechyd, neu seilwaith arall sy'n galluogi iechyd fel lonydd beicio ar wahân neu gyfleusterau hamdden, yn unol â’r gofynion sy’n deillio o ddatblygiad newydd ac anghenion iechyd y boblogaeth leol. Mae hyn yn arbennig o angenrheidiol ar gyfer safleoedd mawr a allai fod yn raddol ac y gall y gofynion a grëwyd gan ddatblygiad newid yn ystod y cyfnod hwnnw.

LLEOEDD ACTIF A CHYMDEITHASOL

TWF TAI A CHYFLENWAD (TT)

6.66Nod strategaeth twf tai CDLlN yw darparu digon o dai i fodloni'r gofyniad a nodwyd dros gyfnod y cynllun. Mae'n sicrhau cymysgedd priodol o dai marchnad cyffredinol, cartrefi fforddiadwy, a llety arbenigol i ddiwallu anghenion unigolion sydd angen tai hygyrch neu wedi'u haddasu.

6.67Mae Polisi SP6 yn nodi gofyniad tai o 7,890 o anheddau dros gyfnod y cynllun, sy'n cyfateb i 526 o unedau y flwyddyn. Er mwyn sicrhau hyblygrwydd a chefnogi’r gallu i gyflawni, mae'r Cynllun yn cynnwys gor-ddyraniad o 10%, gan wneud darpariaeth ar gyfer cyfanswm o 8,660 o anheddau. Bydd y ddarpariaeth dai hon yn cael ei chyflawni o'r ffynonellau cydran a restrir yn Nhabl 2.

6.68Er mwyn bodloni'r ffigur gofynion tai hwn, mae'r Cyngor wedi ystyried y cyfraniad o safleoedd sydd wedi'u cwblhau ers Ebrill 1 2021, unedau sy'n cael eu hadeiladu ar hyn o bryd ac unedau gyda chaniatâd cynllunio, gan hefyd ystyried rhagdybiaeth am beidio â darparu. Gyda'i gilydd, byddai'r ffynonellau hyn yn cyfrannu 3,837 o anheddau tuag at fodloni'r gofynion tai. Mae rhagor o fanylion am y cyfraniad o bob ffynhonnell yn cael eu crynhoi yn Nhabl 2.

6.69Mae ffynhonnell arall o dai yn deillio o ddatblygiadau annisgwyl, sef safleoedd nad ydynt wedi'u dyrannu'n benodol ar gyfer tai ond sy'n cael eu cyflwyno yn unol â'r cynllun datblygu ac ystyriaethau cynllunio perthnasol eraill. Mae dadansoddiad o ddarpariaeth tai hanesyddol yn dangos bod safleoedd annisgwyl bach (safleoedd o lai na 10 annedd) ar gyfartaledd wedi darparu o gwmpas 53 o anheddau wedi'u cwblhau bob blwyddyn, ac roedd safleoedd annisgwyl mawr (10 annedd neu fwy) wedi cyfrannu ar gyfartaledd 80 o anheddau y flwyddyn. Yn gyffredinol, rhagwelir y gallai safleoedd annisgwyl gyfrannu 1,303 o anheddau dros weddill cyfnod y cynllun.

6.70Mae Tabl 2 hefyd yn cynnwys nifer yr anheddau sy'n cael eu dyrannu ar gyfer datblygiad preswyl ar safleoedd allweddol, safleoedd sydd wedi’u symud ymlaen sy'n cael eu hystyried fel rhai y gellid eu cyflawni, a dyraniadau tai eraill, gan gynnwys safleoedd a arweinir gan dai fforddiadwy. Gallai'r dyraniadau hyn ddarparu 3,520 o anheddau. Mae rhagor o fanylion am ddadansoddiad y Cyngor o gyflenwad tir Bro Morgannwg wedi'u nodi ym Mhapur Cefndir Cyflenwad Tir Tai’r CDLlN.

Dosbarthiad Gofodol Twf Tai

6.71Mae'r tabl isod yn crynhoi dosbarthiad gofodol y gwahanol gydrannau o'r cyflenwad tir tai fel y maent yn ymwneud â Hierarchaeth Aneddiadau’r CDLlN. Mae'r tabl yn dangos bod 1,747 o anheddau eisoes wedi'u hadeiladu ers dechrau cyfnod y cynllun ac y bydd y banc tir tai presennol yn cyfrannu at gyfran sylweddol o'r gofyniad tai a nodwyd. Mae dosbarthiad safleoedd annisgwyl ar draws yr hierarchaeth aneddiadau a ddangosir yn y tabl yn gynrychioliadol o dueddiadau hanesyddol sy'n dangos bod y rhan fwyaf o'r datblygiadau annisgwyl wedi dod o safleoedd yn y Barri a Chanolfannau Gwasanaeth y Bont-faen, Llanilltud Fawr a Phenarth, ac mae'r lwfans a ragwelir yn adlewyrchu'r duedd hon. Mae rhagor o fanylion am ddadansoddiad y Cyngor o dueddiadau annisgwyl wedi'u nodi ym Mhapur Cyflenwad Tir Tai y CDLlN.

6.72Mae dosbarthiad gofodol y cyflenwad tir tai yn Nhabl 3 yn dangos bod dosbarthiad gofodol tai newydd yn cael ei gyfeirio yn unol â'r strategaeth twf gofodol (SP1), yn benodol i'r aneddiadau yn y Fro sy'n cael eu gwasanaethu orau gan gysylltedd trafnidiaeth gyhoeddus ac sy'n cynnig amrywiaeth dda o wasanaethau a chyfleusterau. Mae'r Barri, fel Anheddiad Allweddol, yn darparu cyfran sylweddol o ddatblygiadau newydd sy'n gymesur â'i statws yn yr hierarchaeth a'i gymwysterau fel anheddiad cynaliadwy sy'n cael ei wasanaethu'n dda gan drafnidiaeth gynaliadwy.

6.73Mae’r Aneddiadau sy’n Ganolfannau Gwasanaeth hefyd yn darparu cyfran briodol o'r datblygiad. Er bod y gyfran uchaf o ddatblygiad wedi'i nodi o fewn y Prif Aneddiadau o fewn yr Ardal Twf Strategol, dylid nodi bod pum anheddiad o fewn y categori hwn – Sain Tathan, Y Rhws, Dinas Powys, Llandochau a Sili. Mae'r rhain yn aneddiadau sydd â chysylltiadau trafnidiaeth gyhoeddus presennol ac arfaethedig da, ond hefyd yn cael eu gwasanaethu'n dda gan gyfleoedd cyflogaeth gerllaw, gan alinio tai â chyflogaeth. Nodir mai dim ond cyfran fach o'r datblygiad sy'n debygol o ddigwydd y tu allan i'r Ardal Twf Strategol, gyda rhywfaint o'r datblygiad hwn yn ymwneud â chaniatâd cynllunio a roddir yn unol â'r strategaeth CDLl fabwysiedig.

DARPARIAETH TAI

6.74Mae Polisïau Strategol SP1 a SP6 yn nodi gofyniad tai o 7,890 o anheddau dros gyfnod y cynllun. Er mwyn galluogi dewis a hyblygrwydd, mae'r cynllun yn gwneud darpariaeth ar gyfer 8,660 o anheddau, sy'n cyfateb i lwfans hyblygrwydd o 10%. Mae Polisi HG1 yn nodi'r safleoedd tai a fydd yn cyfrannu tuag at fodloni'r gofyniad cyflenwad tir tai.

6.75Mae'r 5 Safle Allweddol gyda'r Ardal Twf Strategol o fewn yr aneddiadau yn haenau uchaf yr hierarchaeth ac maent ar raddfa ddigonol i allu cyflawni egwyddorion creu lleoedd orau, gan gynnwys darparu cymysgedd o ddefnyddiau, seilwaith gwyrdd a gwelliannau Teithio Llesol. Mae ystyriaeth bellach o'r Safleoedd Allweddol o ran gofynion tai, cyfleusterau cymunedol, trafnidiaeth gynaliadwy a seilwaith ar gyfer pob un o'r safleoedd wedi'i nodi mewn polisïau safle-benodol HG1 KS1 i KS5.

6.76Yn ogystal â safleoedd Tai Allweddol, mae'r cynllun yn dyrannu nifer o safleoedd tai eraill (Adran B HG1 (1) – HG1 (9). Mae'r rhain yn cynnwys dyraniadau tai newydd ar safleoedd o fewn yr Ardal Twf Strategol yn ogystal â safleoedd sydd wedi’u symud ymlaen o'r CDLl mabwysiedig y mae'r Cyngor yn ystyried y gellid eu cyflawni. Mae nifer o'r safleoedd sydd wedi'u symud ymlaen yn destun ceisiadau cynllunio a oedd yn aros am benderfyniad ar 1 Ebrill 2025. Ar y cyfan, mae'r dyraniadau tai hyn yn cynnwys 1,120 o anheddau.

6.77Dangosir safleoedd banc tir mawr hefyd ar y map cynigion (Adran C HG2 (1) i HG2 (5). Mae'r rhain yn safleoedd sydd â chaniatâd cynllunio, neu gyda phenderfyniad i roi caniatâd cynllunio yn amodol ar lofnodi cytundeb Adran 106, sydd â chapasiti ar gyfer 100 o unedau neu fwy. Mae'r safleoedd hyn wedi'u ffactorio yn y cyfrifiad cyflenwad tir presennol yn Nhabl 2.

6.78Mae'r CDLlN yn cydnabod yr angen i gefnogi'r ddarpariaeth o dai fforddiadwy ym mhob ardal o'r Fro, ac felly, nodwedd allweddol o Strategaeth y CDLlN yw darparu datblygiadau a arweinir gan dai fforddiadwy ar raddfa fach sy'n diwallu anghenion a nodwyd yn lleol. Yn hyn o beth, ac yn gyson â'r dull hwn, mae'r Cyngor wedi nodi pedwar safle a arweinir gan dai fforddiadwy fel y manylir yn Polisi HG4. Bydd y safleoedd hyn yn darparu ffynhonnell bwysig o dai fforddiadwy yn ardaloedd gwledig y Fro ac maent wedi'u nodi ar y sail y byddant yn darparu o leiaf 50% o dai fforddiadwy, a thrwy hynny yn galluogi trigolion i gael mynediad at dai fforddiadwy a thai marchnad agored.

6.79Mae trywydd tai sy'n dangos y bydd amserlenni ar gyfer cyflawni pob un o'r cydrannau o'r cyflenwad tai wedi'u cwblhau wedi'i gynnwys yn Atodiad 1.

SAFLEOEDD TAI ALLWEDDOL

6.80Y safleoedd yn y Barri, y Rhws a Sain Tathan sydd wedi'u nodi fel Safleoedd Allweddol yw'r rhai sy'n cyd-fynd orau ag egwyddorion y Strategaeth Twf Cynaliadwy. Fel rhan o gynhyrchu'r CDLlN, cynhaliodd y Cyngor Sesiynau Ymgysylltu Creu Lleoedd yn y cymunedau ger y safleoedd a roddodd gyfle i drigolion lleol lywio'r uwchgynlluniau darluniadol sy'n cyd-fynd â phob un o'r Safleoedd Allweddol. Yn ogystal, cynhaliwyd arfarniadau hyfywedd o ddatblygiadau safle-benodol annibynnol i sicrhau cyflawni'r safle a gallu safleoedd i roi cefnogaeth ariannol i’r tai fforddiadwy angenrheidiol a seilwaith ategol arall a bennir ym mhob Polisi Safle Allweddol.

6.81Mae tir yng ngogledd-orllewin y Barri wedi'i ddyrannu ar gyfer datblygiad preswyl o hyd at 376 o anheddau a mannau agored cyhoeddus. Mae'r safle mewn lleoliad cynaliadwy ar gyrion y Barri, anheddiad allweddol, mewn lleoliad sy'n cael ei wasanaethu'n dda gan wasanaethau a chyfleusterau, gan gynnwys archfarchnad fawr, meddygfa, canolfan gymunedol, tair ysgol gynradd (Cyfrwng Saesneg, Cyfrwng Cymraeg a'r Eglwys yng Nghymru) a dwy ysgol uwchradd (Cyfrwng Saesneg a Chymraeg) i gyd wedi'u lleoli o fewn pellter cerdded rhesymol. Mae llwybr teithio llesol ar hyd Port Road West, safleoedd bws yn agos iawn sy'n darparu bysiau i Lanilltud Fawr, Caerdydd a chanol y Barri. Mae gorsaf y Barri 1.3 milltir o fynedfa'r safle.

6.82Mae'r safle i'r de o A4226 Port Road West, ac i'r gorllewin o ddatblygiad preswyl ar Pontypridd Road a stad o dai Nant Talwg Way. I'r gogledd-ddwyrain o'r safle, yn wynebu Port Road West, mae nifer fach o adeiladau amaethyddol a phreswyl, ynghyd â thafarn/bwyty a gwesty. Ffin orllewinol y safle yw Cwm Ciddy Lane, lôn trac sengl sy'n ffinio â gwrychoedd cadarn, sy'n arwain at gyfadeilad rhestredig Cwm Ciddy Farm. Mae'r lôn yn parhau fel hawl dramwy gyhoeddus i Barc Gwledig Porthceri. Ffin ddeheuol y safle yw coetir llydanddail o'r enw Mill Wood. Mae hwn wedi'i nodi fel rhan o Safleoedd o Bwysigrwydd Cadwraeth Natur (SoBCN, Gogledd-ddwyrain o Goedwig Knock Man Down) ac mae hefyd yn rhan o Barc Gwledig Porthceri.

6.83Mae'r safle wedi'i nodi fel tir amaethyddol gradd isel (Gradd 3b/4) sy'n cynnwys chwe pharsel cae wedi'u ffinio'n bennaf gan wrychoedd gyda mynediad agored neu fynediad wedi’i gatio rhwng caeau.

6.84Mae Dŵr Cymru wedi cynghori y bydd angen Asesiadau Modelu Hydrolig (AMH) i sefydlu effaith y cynnig ar y rhwydwaith dŵr a'r rhwydwaith carthffosiaeth presennol a byddai disgwyl i ddatblygwyr posibl ariannu ymchwiliadau yn ystod y camau cyn cynllunio. Mae'r safle yn dod o fewn dalgylch Gwaith Trin Dŵr Gwastraff (GTDG) Cog Moors sydd â'r gallu i ddarparu ar gyfer y llifoedd brwnt domestig o'r safle hwn.

TIR I'R GOGLEDD O DDINAS POWYS

6.85Mae dyraniad preswyl allweddol wedi'i nodi i'r gogledd o ardal Eastbrook yn Ninas Powys, a nodir fel prif anheddiad. Mae Dinas Powys yn cael ei gwasanaethu'n dda gan drafnidiaeth gyhoeddus, gyda dwy orsaf drenau (Eastbrook a Dinas Powys) a gwasanaethau bws rheolaidd i Gaerdydd a'r Barri. Mae gan Ddinas Powys amrywiaeth dda o gyfleusterau a gwasanaethau, gan gynnwys ysgolion cynradd, neuaddau cymunedol, meddygfa a llyfrgell gymunedol.

6.86Mae'r safle yn cynnwys caeau amaethyddol agored (Gradd 3b) gyda gwrychoedd a lleiniau coed yn ffinio â phob cae. Mae'r safle yn uniongyrchol i'r gogledd o stad dai bresennol gyda Cardiff Road yn ffurfio'r ffin ddwyreiniol. I'r gorllewin, y tu allan i ffin y safle, mae coetir, ardal chwarae a chae chwarae Parc Seel ac i'r gogledd-orllewin mae Mill Farm, sy'n cynnwys cyfadeilad o adeiladau fferm. Ymhellach i'r gogledd mae cyfres o gaeau yn ymestyn i brif anheddiad Llandochau, tua 600m i'r gogledd.

6.87Mae Dŵr Cymru wedi cynghori y bydd angen Asesiad Modelu Hydrolig (AMH) i sefydlu effaith y cynnig ar y rhwydwaith dŵr presennol a byddai disgwyl i ddatblygwyr posibl ariannu ymchwiliadau yn ystod y camau cyn cynllunio.

6.88Disgwylir i'r rhwydwaith carthffosiaeth cyhoeddus allu darparu ar gyfer llifoedd brwnt o'r safle hwn. Mae'r safle yn dod o fewn dalgylch Gwaith Trin Dŵr Gwastraff (GTDG) Cog Moors sydd â'r gallu i ddarparu ar gyfer y llifoedd brwnt domestig o'r safle hwn.

TIR YN READERS WAY, Y RHWS

6.89Mae tir yn Readers Way wedi'i nodi fel safle allweddol a arweinir gan dai o hyd at 520 o gartrefi, mannau agored cyhoeddus a defnyddiau masnachol ar raddfa fach. Mae wedi'i leoli ar ymyl ogleddol y Rhws, prif anheddiad sy'n cael ei wasanaethu gan ddwy ysgol gynradd, dwy ganolfan gymunedol, meddygfa ac amrywiaeth o unedau ar raddfa fach sy'n cynnig gwasanaethau a chyfleusterau gan gynnwys swyddfa bost, fferyllfa, siop fwyd fach a llyfrgell gymunedol. Mae gorsaf y Rhws, sy'n cael ei gwasanaethu gan drenau i Ben-y-bont ar Ogwr trwy Lanilltud Fawr a Chaerdydd drwy'r Barri, 0.6 milltir o fynedfa'r safle. Mae cyfleuster parcio a theithio yn yr orsaf. Mae yna hefyd gyswllt bws i Lanilltud Fawr a Chaerdydd drwy'r Barri.

6.90Mae trac fferm a llwybr ceffylau yn rhedeg i'r gogledd a'r de trwy ganol y safle, gan wahanu'r safle yn ddwy ardal. Mae'r ardal i'r gorllewin o'r llwybr ceffylau yn cynnwys pum parsel cae o dir amaethyddol gwastad gradd isel o wahanol feintiau. Mae maint ffin y safle yn cyd-fynd â phatrwm y stadau tai presennol i'r gorllewin. Mae yna hefyd stad dai bresennol i'r de, gyda Chanolfan Gymunedol Celtic Way a chaeau chwarae yn agos at ffin y safle. Mae'r stad dai i'r de yn cynnwys nifer o ffyrdd pengaead sy'n gorffen ar ffin y safle. Cynigir mynediad i gerbydau o Celtic Way a Readers Way.

6.91Mae'r rhan o'r safle sydd wedi'i leoli i'r dwyrain o'r llwybr ceffylau hefyd yn cynnwys tir amaethyddol gwastad gradd isel, wedi'i ffinio i'r gorllewin gan wrychoedd, gyda hawl dramwy gyhoeddus a'r ffens perimedr ar gyfer maes awyr Caerdydd ar yr ochr arall. Mae tafarn yr Highwayman wedi'i lleoli'n uniongyrchol i'r gogledd, sy'n darparu lleoedd parcio i’r maes awyr yn ogystal â bwyty. Nid oes mynediad i gerbydau wedi'i gynnig trwy ben gogleddol y safle.

6.92Mae pwll Readers Way, a ddynodwyd fel Safle o Bwysigrwydd Cadwraeth Natur (SoBCN) gan fod y pwll yn cefnogi madfallod dŵr cribog sy’n bridio, wedi'i leoli ger ffin y safle, i'r de-ddwyrain o'r safle.

6.93Mae Dŵr Cymru wedi cynghori y bydd angen Asesiadau Modelu Hydrolig (AMH) i sefydlu effaith y cynnig ar y rhwydwaith dŵr a'r rhwydwaith carthffosiaeth cyhoeddus presennol a byddai disgwyl i ddatblygwyr posibl ariannu ymchwiliadau yn ystod y camau cyn cynllunio.

6.94Mae'r safle yn dod o fewn dalgylch Gwaith Trin Dŵr Gwastraff (GTDG) Cog Moors sydd â'r gallu i ddarparu ar gyfer y llifoedd brwnt domestig o'r safle hwn.

TIR YN CHURCH FARM, SAIN TATHAN

6.95Mae dau ddyraniad safle allweddol wedi'u nodi yn Sain Tathan, a fyddai'n darparu estyniadau dwyreiniol a gorllewinol i'r anheddiad. Mae Sain Tathan yn brif anheddiad sy'n cael ei wasanaethu gan ysgol gynradd cyfrwng Saesneg a chyfleusterau eraill gan gynnwys manwerthu ar raddfa fach, swyddfa bost a chyfleusterau cymunedol eraill. Yn ogystal, mae safle cyfagos Ardal Fenter Bro Tathan yn darparu amrywiaeth o gyfleoedd cyflogaeth, gyda disgwyl y bydd nifer sylweddol o swyddi ychwanegol yn cael eu darparu dros gyfnod y cynllun, gan sicrhau bod tai newydd yn cael eu cyd-leoli â chyfleoedd cyflogaeth. Mae gwasanaeth bws yn gwasanaethu Sain Tathan sy'n cysylltu'r anheddiad â Llanilltud Fawr a Chaerdydd, drwy'r Barri, gyda thir hefyd yn cael ei ddiogelu ar gyfer gorsaf a chyfnewidfa fysiau/rheilffordd o dan bolisïau HG1 KS5 a TR1.

6.96Mae'r dyraniad yn Church Farm, sy'n cynrychioli'r estyniad dwyreiniol i Sain Tathan, yn cynnwys dwy ardal, y rhagwelir y byddant yn cael eu datblygu’n raddol. Mae'r ardal orllewinol, a oedd yn ddyraniad tai yn CDLl mabwysiedig 2011-2026, yn cynnwys dau gae amaethyddol ac yn ymestyn i gyfanswm o oddeutu 8.4 hectar. Yn ffinio â’r safle yn y gogledd mae Ysgol Gynradd Sain Tathan, eiddo preswyl ac adeiladau fferm. Mae'r B4265 yn ffinio â'r safle i'r de ac mae eiddo preswyl, rheilffordd Bro Morgannwg, a thir amaethyddol ar ochr arall y ffordd honno. Mae Cofeb Ryfel Restredig Gradd II Sain Tathan wedi'i lleoli i'r de-orllewin o'r safle, ger cyffordd Gileston Road a'r B4265. Mae Gileston Road yn ffinio â'r safle i'r gorllewin ac mae eiddo preswyl a siop fwyd Co-op ar ochr arall y ffordd honno.

6.97Mae'r parsel dwyreiniol (16ha) yn cynnwys 4 parsel cae wedi'u gwahanu gan wrychoedd gyda thrac fferm a rhagor o dir amaethyddol pellach y tu hwnt i hynny. Mae gorsaf betrol ychydig y tu hwnt i ffin dde-ddwyreiniol y safle, yn ogystal â'r ffordd fynediad i safle Gorsaf Bŵer Aberddawan. Y B4265 hefyd yw'r ffin ddeheuol i'r parsel hwn o dir.

6.98Mae'r rhan fwyaf o'r safle yn dir amaethyddol gradd isel (Gradd 3b), er bod y gornel dde-ddwyreiniol (tua 10% o'r safle cyffredinol) wedi'i nodi fel Tir Amaethyddol Gorau a Mwyaf Amlbwrpas (Gradd 2/3a).

6.99Bydd mynediad i'r parsel gorllewinol (Cam 1) o Gileston Road. Bydd ail bwynt mynediad yn uniongyrchol i'r B4265 yn cael ei ddarparu fel rhan o ddatblygu’r parsel dwyreiniol (Cam 2), gyda rhwydwaith ffyrdd mewnol yn cysylltu'r ddwy ardal hon gyda'i gilydd. Bydd Cam 1 yn darparu 232 o unedau a siop fwyd manwerthu Dosbarth A1 1,672 - 1,858 metr sgwâr (18,000-20,000 troedfedd sgwâr). Bydd Cam 2 yn cynnwys y tai, gan ddarparu 300 o gartrefi.

6.100Bydd darparu siop fwyd fel rhan o'r cam cyntaf yn cynyddu'r gwasanaethau sydd ar gael yn Sain Tathan, gan leihau'r angen i drigolion deithio i aneddiadau eraill ar gyfer siopa cyfleustra. Yn unol â'r dull dilyniannol o leoli cyfleusterau manwerthu, rhaid i'r siop fwyd fod wedi'i lleoli yng nghornel ogledd-orllewinol y safle gan mai’r rhan hon o'r safle sydd agosaf at ganolfan fanwerthu ddiffiniedig Sain Tathan.

6.101Mae Dŵr Cymru wedi cynghori y bydd angen Asesiadau Modelu Hydrolig (AMH) i sefydlu effaith y cynnig ar y rhwydwaith dŵr a'r rhwydwaith carthffosiaeth cyhoeddus presennol a byddai disgwyl i ddatblygwyr posibl ariannu ymchwiliadau yn ystod y camau cyn cynllunio.

6.102Mae capasiti cyfyngedig yng Ngwaith Trin Dŵr Gwastraff (GTDG) Gorllewin Aberddawan. Mae cynllun i uwchraddio'r GTDG wedi'i gynllunio fel rhan o'r cyfnod buddsoddi CRhA presennol (2025-2030). Os yw'r datblygiad yn dymuno cysylltu cyn cwblhau'r cynllun CRhA, yna byddai angen i'r datblygwr gynnal Asesiad Effaith Datblygwr (AED) i sefydlu'r gwaith atgyfnerthu sydd ei angen yn y GTDG i sicrhau capasiti ar gyfer eu safle.

6.103Mae tir i'r gorllewin o Sain Tathan yn safle allweddol sy'n cynnwys dau barsel o dir ar gyrion prif anheddiad Sain Tathan. Mae'r mwyaf o'r ddau barsel yn 28.1 Ha ac mae'r ardal lai, ar ochr arall y B4265, yn 1.5 Ha.

6.104Mae'r ardal ehangach yn cynnwys tir amaethyddol o ansawdd isel (Gradd 3b) wedi'i rannu'n nifer o barseli cae mawr afreolaidd eu siâp, sy'n cael eu defnyddio ar gyfer pori, wedi'u gwahanu gan wrychoedd. Mae nifer fach o strwythurau ac adeiladau adfeiliedig wedi'u lleoli ledled y safle.

6.105Ffurfir ffin ogleddol y safle hwn gan Llantwit Road, gydag annedd ynysig yng nghornel ogledd-orllewinol y safle a rhes o eiddo preswyl ar wahân i'r gogledd-ddwyrain. Mae cyfres o adeiladau diwydiannol iwtilitaraidd sy'n gysylltiedig ag Ardal Fenter Bro Tathan wedi'u lleoli ymhellach i'r gogledd. I'r dwyrain o'r safle mae anheddiad Sain Tathan gyda thir yn union i'r dwyrain, gan gynnwys Canolfan Gymunedol Paul Lewis Sain Tathan gyda chaeau chwaraeon cysylltiedig, a mannau agored cyhoeddus gydag offer a heb offer. Mae tai wedi'u lleoli ar ochr ddwyreiniol y ganolfan gymunedol. Mae ffin ddeheuol y safle yn cael ei ffurfio gan Reilffordd Bro Morgannwg sy'n rhedeg tua'r gorllewin i Ben-y-bont ar Ogwr a thua'r dwyrain i Gaerdydd gyda rhan oddeutu 120m o ffin dde-ddwyreiniol y safle wedi'i ffurfio gan y B4265. Mae llystyfiant, o led a dwysedd amrywiol, yn rhedeg ar hyd y ddwy ffin hyn. Mae ffordd ddienw sy'n cysylltu Llantwit Road â'r B4265 ac sy'n rhedeg dros y rheilffordd yn ffurfio ffin orllewinol y safle.

6.106Mae'r parsel llai yn cynnwys un cae a ddefnyddir ar gyfer pori anifeiliaid. Mae hefyd yn dir amaethyddol gradd isel (Gradd 3b). I'r gogledd a'r gorllewin, mae’n ffinio â’r B4265. Y ffin ddeheuol yw'r rheilffordd, ac i'r dwyrain, mae dau gae amaethyddol arall gyda gwrychoedd yn eu gwahanu.

6.107Mae'r parsel mwy wedi'i nodi ar gyfer datblygiad preswyl ac mae'r parsel llai wedi'i ddyrannu ar gyfer cymysgedd o ddefnyddiau sy'n cynnwys diogelu tir ar gyfer darparu gorsaf newydd a chyfnewidfa reilffordd/bysiau gyda maes parcio cysylltiedig. Gall y cymysgedd o ddefnyddiau hefyd gynnwys datblygiad masnachol ar raddfa fach, gyda'r potensial ar gyfer datblygiad preswyl uwch na’r llawr gwaelod.

6.108Mae Dŵr Cymru wedi cynghori y bydd angen Asesiadau Modelu Hydrolig (AMH) i sefydlu effaith y cynnig ar y rhwydwaith dŵr a'r rhwydwaith carthffosiaeth cyhoeddus presennol a byddai disgwyl i ddatblygwyr posibl ariannu ymchwiliadau yn ystod y camau cyn cynllunio.

6.109Mae capasiti cyfyngedig yng Ngwaith Trin Dŵr Gwastraff (GTDG) Gorllewin Aberddawan. Mae cynllun i uwchraddio'r GTDG wedi'i gynllunio fel rhan o'r cyfnod buddsoddi CRhA presennol (2025-2030). Os yw'r datblygiad yn dymuno cysylltu cyn cwblhau'r cynllun CRhA, yna byddai angen i'r datblygwr gynnal Asesiad Effaith Datblygwr (AED) i sefydlu'r gwaith atgyfnerthu sydd ei angen yn y GTDG i sicrhau capasiti ar gyfer eu safle.

6.110Mae safle hen Ysgol Gynradd Eagleswell, sydd wedi'i leoli ar Eagleswell Road yn Llanilltud Fawr, wedi'i ailddatblygu i ddarparu 90 o unedau o lety dros dro. Mae hyn yn cynnwys cymysgedd o gartrefi unllawr a deulawr a fwriedir fel tai byrdymor i unigolion ac aelwydydd mewn angen. Mae'r datblygiad yn ddarostyngedig i ganiatâd cynllunio dros dro am gyfnod o bum mlynedd o 2024, ac ar ôl hynny bydd yr unedau'n cael eu hadleoli i safleoedd eraill yn y Fro. Gan fod yr unedau yn darparu tai yn y tymor byr i ganolig, a byddant yn parhau i wneud hynny yn y tymor hwy mewn mannau eraill, maent wedi'u cynnwys yn y tai sydd wedi’u cwblhau ar gyfer y cynllun hwn.

6.111Unwaith y bydd yr unedau dros dro yn cael eu hadleoli erbyn 2029, bydd y safle ar gael i'w ailddatblygu i ddarparu llety parhaol. Gan fod yr unedau eisoes wedi'u cyfrif fel rhai sydd wedi’u cwblhau ar y safle hwn, ni fydd unrhyw anheddau a ddarperir trwy ailddatblygu yn y dyfodol yn cael eu cynnwys yn y ffigurau cyflenwad tai. Mae'r safle ym mherchnogaeth y Cyngor a disgwylir iddo gael ei gyflwyno ar gyfer datblygiad a arweinir gan dai fforddiadwy. Yn amodol ar yr angen a nodwyd ar adeg ailddatblygu, efallai y bydd potensial hefyd i ran o'r safle ddarparu ar gyfer defnyddiau cymunedol priodol.

TAI FFORDDIADWY

6.112Mae darparu tai fforddiadwy yn un o amcanion allweddol Strategaeth y CDLlN. Mae cryfder cymharol y farchnad dai ym Mro Morgannwg dros y blynyddoedd diwethaf wedi ei gwneud hi’n anodd i lawer o bobl leol brynu tai addas ar y farchnad agored.

6.113Cymeradwywyd yr Asesiad o'r Farchnad Dai Leol diweddaraf (AFDL 2023) gan y Cabinet ym mis Mai 2024 a'i gyflwyno i Lywodraeth Cymru, a gadarnhaodd ym mis Mehefin 2025 eu bod yn fodlon i'r AFDL gael ei ddefnyddio fel sylfaen dystiolaeth ar gyfer polisïau a chynlluniau allweddol, gan gynnwys y CDLlN.

6.114Y prif ffigur angen yn yr AFDL – yn seiliedig ar brif ragamcanion aelwydydd Llywodraeth Cymru yn 2018 – yw 1,075 o unedau y flwyddyn ar gyfer pum mlynedd gyntaf cyfnod yr AFDL ac yna 154 o unedau y flwyddyn yn dilyn hynny. Os caiff ei gyfrifo dros gyfnod o 15 mlynedd, mae hyn yn cyfateb i angen blynyddol cyfartalog o 461 o unedau.

6.115Mae'r AFDL hefyd yn cynnwys rhagamcanion amrywiol. Os defnyddir Rhagamcanion Aelwydydd y CDLlN yn hytrach na rhagamcanion Llywodraeth Cymru yn 2018, mae'r angen a nodwyd yn cynyddu i 1,114 o unedau y flwyddyn am y pum mlynedd gyntaf, a 196 o unedau y flwyddyn ar ôl hynny, sy'n cyfateb i gyfartaledd o 502 o unedau y flwyddyn dros 15 mlynedd.

6.116Yn y ddau senario, mae'r rhaniad deiliadaeth yn fras yn 65% rhent cymdeithasol a 35% unedau canolradd neu berchentyaeth cost isel. Mae'r angen tai a nodwyd gan ddefnyddio pob dull wedi'i nodi isod:

6.117Mae'r AFDL yn tynnu sylw at y ffaith bod yr ôl-groniad presennol o angen gan bobl ar y rhestr aros tai yn fwyaf acíwt yn y Barri a Phenarth/Llandochau, er bod nifer sylweddol o bobl ar y rhestr aros ym mhob rhan o'r Fro.

6.118Mae'r AFDL yn nodi bod y rhan fwyaf o'r angen am dai fforddiadwy ledled y Fro ar gyfer unedau un a dwy ystafell wely llai ar gyfer rhent cymdeithasol, gyda diffyg bob blwyddyn o 439 a 170, yn y drefn honno. Mae'r galw am gartrefi llai yn adlewyrchu tueddiadau cymdeithasol diweddar o ran cyfansoddiad aelwydydd a'r nifer uchel o aelwydydd un person ac aelwydydd sy'n cynnwys cyplau heb blant.

6.119Er mwyn helpu i fynd i'r afael â'r angen a nodwyd, mae Polisi SP7 yn rhagweld y bydd y CDLlN yn cyfrannu tuag at ddarparu o leiaf 3,070 o anheddau fforddiadwy dros gyfnod y cynllun. Mae'r targed yn ddangosol ac yn ymwneud â'r cartrefi fforddiadwy hynny sydd wedi'u sicrhau drwy'r system gynllunio yn unig a byddant yn cael eu sicrhau yn unol â'r gofynion a nodir o dan Bolisi SP8. Mae'r ffigur yn cynnwys cyfraniadau gan safleoedd ymrwymedig, tai fforddiadwy ychwanegol a sicrhawyd trwy gytundebau Adran 106 o ddyraniadau newydd, gan gynnwys safleoedd a arweinir gan dai fforddiadwy ar raddfa fach, ac o safleoedd annisgwyl a bach.

6.120Wrth gyfrifo'r targed tai fforddiadwy, mae'r Cyngor yn cydnabod y gallai nifer y cartrefi fforddiadwy a ddarperir yn ystod cyfnod y cynllun fod yn is o ganlyniad i gyfyngiadau hyfywedd safleoedd neu'n fwy pan fyddant ar safleoedd a ddarperir gan y Cyngor, Landlordiaid Cymdeithasol Cofrestredig neu ar dir sy'n eiddo i Lywodraeth Cymru.

6.121Bydd y Cyngor yn ceisio sicrhau lefel a chymysgedd priodol o dai fforddiadwy ym mhob datblygiad preswyl arfaethedig a gall hynny gynnwys rhent cymdeithasol a chanolradd a pherchentyaeth cost isel, yn ogystal â thai cydweithredol, a'r rhai sydd angen tai arbenigol, gan gynnwys ar gyfer pobl hŷn.

GOFYNION TAI FFORDDIADWY

6.122Fel rhan o'r gwaith o baratoi Cynllun Adneuo'r CDLlN, mae'r Cyngor wedi cynnal adolygiad o bolisïau tai fforddiadwy CDLl Bro Morgannwg sydd wedi’u mabwysiadu ar hyn o bryd. Gan ddefnyddio gwerthoedd tir wedi'u diweddaru, costau adeiladu (gan gynnwys costau sy'n gysylltiedig â darparu anheddau sero net) a'r data prisiau tai diweddaraf, a phrofi amrywiaeth o feintiau tai a theipolegau datblygu ar draws y 5 ardal marchnad dai y cytunwyd arnynt ym Mro Morgannwg.

6.123Daeth yr adolygiad i'r casgliad bod polisïau tai fforddiadwy presennol y Cyngor yn parhau i fod yn hyfyw yn ariannol, gyda datblygiadau newydd yn gallu cefnogi cyfraniadau tai fforddiadwy ar y safle o 30% yn ardal marchnad dai y Barri, 35% yn Llanilltud Fawr, y Rhws a Sain Tathan ar safleoedd preswyl a defnydd cymysg gan arwain at gynnydd net o 5 annedd. Ym Mhenarth, Dinas Powys a Sili ac yn y Prif Aneddiadau a’r Aneddiadau Gwledig Bach, bydd angen i ddatblygiad newydd ddarparu 40% o dai fforddiadwy gan gynhyrchu cynnydd net o 1 neu fwy o anheddau; a datblygiadau sy'n cynnwys naill ai isrannu anheddau presennol neu addasu adeiladau presennol, pan fo'r rhain yn arwain at gynnydd net o 2 neu fwy o anheddau. Mae cynigion sy'n ymwneud ag addasu adeiladau gwledig presennol wedi'u heithrio o'r gofynion tai fforddiadwy.

6.124Yn unol â hynny, mae Polisi Strategol 8 yn nodi gofynion y Cyngor ar gyfer darparu tai fforddiadwy yn unol â chanfyddiadau arfarniad hyfywedd y Fro gyfan. Bydd y gofynion hyn yn berthnasol i bob cynnig o fewn ffiniau anheddiad amlinellol yr anheddiad perthnasol a grybwyllir, fel y dangosir ar y Map Cynigion. Mae rhagor o fanylion am yr aneddiadau a nodwyd fel Prif Aneddiadau ac Aneddiadau Gwledig Bach o fewn y polisi wedi'u nodi yn SP2 Hierarchaeth Aneddiadau.

6.125Y tu allan i'r ffiniau anheddiad amlinellol, bydd cynigion ar gyfer tai ychwanegol yn cael eu rheoli'n llym a’u cyfyngu i ddarpariaeth safleoedd ag eithriadau tai fforddiadwy, neu dai i gefnogi mentrau gwledig.

6.126Gan ystyried canfyddiadau AFDL diweddaraf y Cyngor a thystiolaeth o hyfywedd, bydd y Cyngor yn ceisio sicrhau bod rhaniad deiliadaeth o dai fforddiadwy yn cael ei ddarparu ar y safle, sef 65% o dai rhent cymdeithasol a 35% o dai canolradd, a all fod naill ai'n dai rhent canolradd neu dai perchentyaeth cost isel ar yr amod eu bod yn bodloni diffiniad NCT 2 o Dai Fforddiadwy. Fodd bynnag, gellir ystyried y cymysgedd o ddeiliadaethau fesul achos lle mae tystiolaeth yn awgrymu bod cymysgedd dewisol y Cyngor yn amhriodol, na ellid ei gyflawni, neu fod y dystiolaeth o angen lleol yn awgrymu y byddai cymysgedd amgen yn fwy priodol.

6.127Mae’r Cyngor bob amser yn ffafrio darpariaeth tai fforddiadwy ar y safle ond mae’n cydnabod y bydd y gofyniad ar safleoedd llai yn aml yn gyfystyr â llai nag anheddau cyfan. Mewn amgylchiadau o’r fath, o ystyried maint bychan y datblygiad, mae’n briodol gofyn am gyfraniad ariannol sy’n gymesur â’r gofyniad gweddilliol, y gellir ei gronni a’i ddefnyddio i gyflawni tai fforddiadwy oddi ar y safle. Nodir dull y Cyngor o ymdrin â chyfraniadau ariannol (symiau gohiriedig) yn fanylach yn y Canllaw Cynllunio Atodol (CCA) mabwysiedig ar Dai Fforddiadwy. Caiff symiau gohiriedig eu cyfrifo gan ddefnyddio cost gyfatebol darpariaeth ar y safle ac fe’u defnyddir i gynorthwyo datblygu tai fforddiadwy i ddiwallu anghenion hysbys.

6.128Lle dangosir bod amgylchiadau economaidd sicr sy’n effeithio ar ddarparu tai fforddiadwy e.e. pan fo amgylchiadau’r farchnad wedi newid neu pan fo gwerthoedd defnydd presennol yn atal rhag cyflawni’r targed polisi, gall y Cyngor drafod lefel, math, deiliadaeth a natur y ddarpariaeth ar y safle neu, lle y bo’n briodol, y ddarpariaeth oddi ar y safle. Mewn amgylchiadau lle byddai cyfraniad ariannol yn lle darparu tai fforddiadwy’n dderbyniol, y Cyngor fydd yn penderfynu at ba ddiben y byddai’n fwyaf priodol defnyddio’r arian hwn. Gallai hyn gynnwys darparu tai fforddiadwy ar dir ym mherchenogaeth y Cyngor neu Landlordiaid Cymdeithasol Cofrestredig neu welliannau i dai fforddiadwy presennol, neu gallai alluogi’r Cyngor i ddefnyddio’r arian i ddarparu tai fforddiadwy yn yr ardaloedd â’r angen mwyaf.

6.129Defnyddir amodau cynllunio a/neu rwymedigaethau cynllunio priodol i sicrhau bod y tai fforddiadwy a ddarperir drwy ddatblygiadau newydd yn aros yn fforddiadwy am byth. Nodir canllawiau manwl pellach ar weithredu’r polisi hwn yn CCA Tai Fforddiadwy’r Cyngor.

SAFLEOEDD A ARWEINIR GAN DAI FFORDDIADWY GWLEDIG

6.130Yn unol â'r polisi cynllunio cenedlaethol, mae strategaeth a pholisïau'r CDLlN yn ceisio gwneud y mwyaf o gyfleoedd ar gyfer darparu tai fforddiadwy. Mae hyn yn cynnwys nodi safleoedd priodol a arweinir gan dai fforddiadwy a fydd yn darparu o leiaf 50% o dai fforddiadwy. Yn unol â hynny, mae Polisi HG4 yn nodi sawl safle sydd wedi'u lleoli o fewn Prif Aneddiadau y tu allan i'r Ardal Twf Strategol ac Aneddiadau Gwledig Bach sydd wedi bod yn destun arfarniadau hyfywedd safle-benodol lle dangoswyd y gall economeg datblygu'r safle gefnogi 50% o dai fforddiadwy.

6.131Mae Polisi Cynllunio Cymru yn tynnu sylw at y ffaith y dylai awdurdodau cynllunio nodi safleoedd lle gallai fod angen ymyriadau i ddarparu'r cyflenwad tai. Mae hefyd yn pwysleisio bod yn rhaid bod nifer ddigonol o safleoedd sy'n addas ar gyfer “pob math o dai er mwyn diwallu anghenion dynodedig cymunedau... [a dylai awdurdodau cynllunio] hyrwyddo cymunedau deiliadaeth gymysg preswyl cynaliadwy gyda thai ‘dirwystr’, er enghraifft, tai sydd wedi’u hadeiladu’n unol â safonau Cartrefi Gydol Oes i alluogi pobl i fyw’n annibynnol ac yn ddiogel yn eu cartrefi eu hunain am hirach ^[10]”.

6.132Yn unol â hynny, er mwyn sicrhau bod datblygiadau newydd yn ymateb i'r galw uchel am eiddo llai, fel y nodwyd yn yr AFDL, rhoddir blaenoriaeth i gartrefi fforddiadwy sy'n fach i ganolig, fel arfer yn cynnwys un i dair ystafell wely. Roedd sylwadau a dderbyniwyd gan y gymuned leol drwy broses y CDLlN hefyd yn tynnu sylw at awydd i ddatblygiadau tai newydd gynnig cyfleoedd i gael mynediad at gartrefi marchnad agored llai. Mae hyn yn arbennig o berthnasol yn ardaloedd gwledig y Fro, lle mae dewisiadau tai yn fwy cyfyngedig. Gall darparu cartrefi marchnad agored llai, mwy fforddiadwy helpu prynwyr tro cyntaf a galluogi preswylwyr hŷn i leihau i eiddo mwy hwylus yn eu hardal leol. Felly, bydd angen i safleoedd a arweinir gan dai fforddiadwy ddangos bod amrywiaeth briodol o anheddau fforddiadwy a marchnad agored wedi'u darparu.

6.133Bydd yn ofynnol i safleoedd a arweinir gan dai fforddiadwy ddarparu o leiaf 50% o dai fforddiadwy, wedi'u sicrhau trwy gytundeb Adran 106. Ni fydd cynigion sy'n darparu llai na 50% o dai fforddiadwy yn dderbyniol, gan fod dyrannu'r safleoedd hyn wedi'i fwriadu'n benodol i ddiwallu anghenion a nodwyd mewn wardiau gwledig a fyddai fel arall yn anodd mynd i'r afael â nhw. Fodd bynnag, bydd cynigion sy'n darparu mwy na 50% o dai fforddiadwy, gan gynnwys lle mae'r safle yn cael ei gyflwyno gan ddarparwr tai cymdeithasol, yn cael eu cefnogi. Ym mhob achos, bydd unedau tai fforddiadwy ar safleoedd a arweinir gan dai fforddiadwy gwledig yn ddarostyngedig i bolisi gosod tai lleol i sicrhau eu bod ar gael i breswylwyr sydd â chysylltiad lleol yn y feddiannaeth gychwynnol a'r feddiannaeth ddilynol.

EITHRIADAU TAI FFORDDIADWY

6.134Mae'r AFDL yn tynnu sylw at y ffaith bod anghenion tai fforddiadwy yn bodoli ar draws yr awdurdod cyfan, gan gynnwys mewn ardaloedd gwledig, lle mae cyfle mwy cyfyngedig i ddarparu tai fforddiadwy o fewn ffiniau anheddiad diffiniedig. Er mwyn helpu i ddiwallu'r angen penodol hwn am dai gwledig, bydd y Cyngor yn cefnogi cynigion ar gyfer tai lleol fforddiadwy mewn ardaloedd gwledig ar dir na fyddai fel arfer yn dderbyniol ar gyfer datblygu tai lle bodlonir y darpariaethau a gynhwysir ym Mholisi HG5.

6.135Wrth geisio darparu cymunedau cynaliadwy, mae Strategaeth y CDLlN yn cyfeirio tai newydd i aneddiadau o fewn yr Ardal Twf Strategol. Fodd bynnag, cydnabyddir bod angen tai fforddiadwy ar draws yr awdurdod cyfan, gan gynnwys o fewn wardiau mewn ardaloedd mwy gwledig y tu allan i'r Ardal Twf Strategol. Mae'r polisi hwn yn galluogi datblygu tai fforddiadwy ar raddfa fach yn yr ardaloedd hyn fel 'eithriadau' i bolisïau tai cyffredinol y CDLlN.

6.136Mae Polisi HG5 ond yn berthnasol i gynigion sy'n ymwneud ag aneddiadau sydd wedi'u lleoli y tu allan i'r Ardal Twf Strategol ac a nodwyd yn benodol yn yr Hierarchaeth Aneddiadau o dan Bolisi SP2. Mae hyn yn cynnwys Aneddiadau Gwledig Bach a Phrif Aneddiadau Gwenfô, Croes Cwrlwys, a’r Wig. Ni fydd safleoedd ag eithriad yn cael eu cefnogi mewn aneddiadau gwledig llai neu bentrefannau heb ffin anheddiad ddiffiniedig, gan nad oes gan y lleoliadau hyn yn gyffredinol y gwasanaethau a'r cyfleusterau angenrheidiol i gefnogi datblygiad newydd. Ni fydd safleoedd ag eithriad ychwaith yn cael eu cefnogi o fewn yr Aneddiadau Allweddol, yr Aneddiadau sy’n Ganolfannau Gwasanaeth, a’r Prif Aneddiadau sydd wedi'u lleoli o fewn yr Ardal Twf Strategol, gan fod yr aneddiadau mwy hyn fel arfer yn cynnig mwy o gyfleoedd i ddarparu tai fforddiadwy trwy safleoedd a ddyrannwyd a datblygiadau annisgwyl o fewn ffiniau anheddiad diffiniedig.

6.137Mae Polisi HG4 yn darparu ar gyfer safleoedd a arweinir gan dai fforddiadwy mewn lleoliadau y tu allan i'r Ardal Twf Strategol. Mae'r safleoedd hyn, sy'n cael eu dyrannu ar gyfer o leiaf 50% o dai fforddiadwy, wedi'u cynnwys o fewn ffin yr anheddiad. Mae safleoedd ag eithriad, fodd bynnag, wedi'u lleoli y tu allan i ffin yr anheddiad a disgwylir iddynt ddarparu 100% o dai fforddiadwy. Dim ond yn yr amgylchiadau hyn y mae datblygiad y tu allan i ffin yr anheddiad yn cael ei gyfiawnhau ar sail angen am dai fforddiadwy. Felly, ni fydd cynigion sy'n cynnwys tai marchnad agored fel modd o alluogi anghenion tai lleol fel arfer yn cael eu cefnogi, gan y disgwylir y bydd pob cynllun tai anghenion lleol yn cael ei ddarparu heb yr angen am groes-gymhorthdal marchnad.

6.138Mae'r polisi hwn yn berthnasol i ddarparu tai fforddiadwy ar gyfer anghenion cyffredinol a thai fforddiadwy arbenigol, megis tai i bobl hŷn, cynlluniau gofal ychwanegol, neu fyw â chymorth, lle gellir dangos y bydd y datblygiad yn parhau i fod yn fforddiadwy am byth.

6.139At ddibenion y polisi hwn, bydd 'ar raddfa fach' yn gyffredinol yn golygu dim mwy na 10 annedd ar safleoedd sy'n ffinio ag Aneddiadau Gwledig Bach. Mewn Prif Aneddiadau y tu allan i'r Ardal Twf Strategol, gall cynigion ar gyfer mwy na 10 annedd fod yn dderbyniol lle bo angen er mwyn diwallu angen penodol a lle bo nifer yr anheddau yn gymesur â maint yr anheddiad. Wrth asesu graddfa a maint unrhyw dai anghenion lleol arfaethedig, dylid ystyried tai fforddiadwy sydd eisoes wedi'u cynllunio yn y ward neu'r ardal gyfagos, gan gynnwys safleoedd sydd â chaniatâd cynllunio presennol a'r rhai a ddyrannwyd yn y CDLlN. Dylai maint a math y tai fforddiadwy a gynigir adlewyrchu'r angen lleol a nodwyd yn yr ardal.

6.140Wrth ystyried addasrwydd safle, mae Polisi HG5 yn ei gwneud yn ofynnol bod ffiniau'r safle yn dilyn ffiniau presennol; ni dderbynnir isrannu safleoedd mewn modd mympwyol. Yn yr un modd, ni fydd safleoedd mawr sy'n fwriadol isel o ran dwysedd i fodloni'r diffiniad o dai ar raddfa fach yn cael eu cefnogi. Rhaid i ddwyseddau datblygiad gyd-fynd â'r isafswm gofynnol a nodir ym Mholisi PGD2: Dwyseddau Datblygiad Preswyl.

6.141Yn gyffredinol, bydd y Cyngor yn gofyn i dai fforddiadwy gael eu darparu gan Landlord Cymdeithasol Cofrestredig, y Cyngor, neu'r gymuned ei hun – er enghraifft, trwy ymddiriedolaeth tir cymunedol. Ar gyfer datblygiadau a gynigir gan ddatblygwyr preifat, bydd y Cyngor yn ei gwneud yn ofynnol i’r annedd/anheddau barhau i fod yn fforddiadwy am byth. Bydd hyn yn cael ei sicrhau trwy amod cynllunio neu gytundeb cyfreithiol, a fydd yn capio gwerth ailwerthu'r eiddo ar lefel fforddiadwy. Mae hyn yn sicrhau bod yr annedd o ddyluniad a graddfa sy'n parhau i fod yn fforddiadwy i'r gymuned ehangach.

6.142Bydd angen polisi gosod tai lleol fel rhan o gytundeb cyfreithiol i sicrhau bod gan feddianwyr cychwynnol a meddianwyr dilynol gysylltiad lleol â'r ardal, gan helpu i gynnal cymunedau cynaliadwy, integredig.

TAI ARBENIGOL

6.143Mae darparu llety arbenigol yn hanfodol er mwyn sicrhau bod anghenion tai yr holl breswylwyr ym Mro Morgannwg yn cael eu diwallu, yn enwedig y rhai sydd angen cymorth wedi'i deilwra oherwydd oedran, anabledd, neu wendidau eraill. Mae poblogaeth y Fro yn heneiddio, ac mae nifer y preswylwyr sydd ag anghenion iechyd a gofal cymdeithasol cymhleth yn cynyddu.

6.144Mae llety arbenigol yn cynnwys, ond nid yw’n gyfyngedig i, tai gofal ychwanegol, cynlluniau byw â chymorth, cartrefi hygyrch i gadeiriau olwyn, a thai gyda gwasanaethau gofal integredig. Mae'r mathau hyn o dai yn galluogi unigolion i fyw'n annibynnol am gyfnod hirach, lleihau'r pwysau ar wasanaethau iechyd a gofal cymdeithasol, a chyfrannu at greu cymunedau cynhwysol a gwydn. Bydd darparu tai arbenigol i'r rhai sydd eu hangen hefyd yn helpu i ryddhau tai anghenion cyffredinol i aelwydydd eraill.

6.145Mae lleoli llety arbenigol mewn ardaloedd hygyrch gyda chysylltiadau trafnidiaeth da ac agosrwydd at wasanaethau hanfodol yn hollbwysig i sicrhau bod preswylwyr yn gallu cynnal annibyniaeth a chymryd rhan mewn bywyd cymunedol. Mae Strategaeth Tai Pobl Hŷn y Cyngor, Creu Cartrefi a Chymdogaethau yn Ddiweddarach mewn Bywyd 2022-36, yn gosod gweledigaeth yng Nghyngor Bro Morgannwg sef: “Sicrhau’r ansawdd bywyd gorau ar gyfer pobl hŷn i fyw mor annibynnol ag sy’n bosibl yn ddiweddarach mewn bywyd. Golyga hyn ddarparu amrywiaeth o lety sy’n galluogi pobl hŷn i fyw bywydau boddhaus a mwynhau iechyd da mewn cartrefi deniadol sy’n diwallu eu hanghenion ac yn caniatáu iddynt gadw eu hannibyniaeth wrth iddynt heneiddio.” Mae hyn yn cael ei atgyfnerthu yn Strategaeth a Chynllun Gweithredu Bro Oed-Gyfeillgar.

6.146Bydd y Cyngor yn gweithio mewn partneriaeth â Landlordiaid Cymdeithasol Cofrestredig, darparwyr gofal, a rhanddeiliaid eraill i gyflwyno cynlluniau priodol. Fodd bynnag, byddai'r polisi hwn hefyd yn berthnasol i ddarparu unrhyw gynlluniau llety arbenigol preifat. Bydd disgwyl i gynigion ddangos sut maent yn ymateb i anghenion lleol a nodwyd a chydymffurfio â safonau dylunio a hygyrchedd perthnasol.

TAI AMLFEDDIANNAETH

6.147Mae tai amlfeddiannaeth yn eiddo sy'n cael eu meddiannu gan aelwydydd nad ydynt yn gysylltiedig sy'n rhannu un neu fwy o gyfleusterau fel ystafell ymolchi neu gegin. Gall tai amlfeddiannaeth ddarparu llety defnyddiol, ond mewn llawer o achosion nid oedd yr eiddo a'r ardaloedd y maent ynddynt wedi'u cynllunio'n wreiddiol ar gyfer defnydd preswyl mor ddwys.

6.148Yn ystod y blynyddoedd diwethaf, bu cynnydd uwch yn nifer y tai amlfeddiannaeth yn rhannau trefol y Fro, yn enwedig yn y Barri, a disgwylir y bydd y niferoedd yn cynyddu ymhellach oherwydd yr argyfwng tai a'r galw cynyddol am lety person sengl. Gall gor-grynodiad o dai amlfeddiannaeth mewn ardal newid ei chymeriad, cymysgedd poblogaeth a chynyddu'r galw am gyfleusterau a gwasanaethau ac effeithio ar amwynder preswyl.

6.149Yn unol â hynny, mae Polisi HG6 yn ceisio rheoli cynigion ar gyfer addasu adeiladau neu newid defnydd eiddo preswyl presennol mewn modd sy'n gynaliadwy ac nad yw'n arwain at grynodiadau niweidiol o dai amlfeddiannaeth, gan sicrhau nad yw amwynder preswyl a'r amgylchedd yn cael eu heffeithio'n andwyol.

6.150Mae Polisi HG7 yn berthnasol i newid defnydd annedd bresennol i naill ai dŷ amlfeddiannaeth bach o hyd at chwech o bobl, sydd o fewn Dosbarth Defnydd C4, neu dŷ amlfeddiannaeth mawr gyda mwy na chwech o bobl (sui generis). Mae hefyd yn berthnasol i dai amlfeddiannaeth presennol lle mae'r defnydd yn dwysáu (er enghraifft trwy ymestyn tŷ amlfeddiannaeth i chwech neu lai o bobl i ddarparu ar gyfer mwy na chwech o bobl, gan y byddai hyn yn newid defnydd o C4 i sui generis). Mae'r polisi hefyd yn berthnasol i dai amlfeddiannaeth sydd wedi’u hadeiladu o’r newydd, waeth beth fo'u maint.

6.151Mae'r polisi yn diffinio trothwyon y byddai crynodiad uwchlaw hynny o dai amlfeddiannaeth yn cael ei ystyried i fod yn grynodiad andwyol. Mae hyn yn cynnwys y 'prawf brechdan', sy'n ceisio atal datblygu tai amlfeddiannaeth newydd os byddai'n arwain at eiddo preswyl yn cael ei frechdanu rhwng dau dŷ amlfeddiannaeth cyfagos sy'n wynebu’r un ffordd, a 'phrawf radiws' sy'n gosod y lefel uchaf o dai amlfeddiannaeth o fewn radiws 50 metr ar 10% o'r holl aelwydydd. Cyfrifir y radiws 50 metr o bwynt canolog safle’r cais a byddai'n cynnwys unrhyw eiddo preswyl mewn dosbarth defnydd C3, C4 neu sui generis (Tŷ Amlfeddiannaeth mawr) y mae ei gwrtil o fewn radiws 50 metr.

6.152Mae rhai ardaloedd sy'n cynnwys strydoedd bach lle byddai crynodiad tai amlfeddiannaeth o bosibl yn cael effaith fwy niweidiol. Ar strydoedd â 10 neu lai o anheddau ar draws dwy ochr y stryd, ystyrir bod 2 dŷ amlfeddiannaeth yn derfyn priodol y byddai niwed yn cael ei achosi uwchlaw’r terfyn hwnnw. Ar strydoedd bach â rhwng 11 a 34 o anheddau, dylid cyfyngu tai amlfeddiannaeth i ddim mwy nag 20% o eiddo preswyl ar y stryd (ar draws dwy ochr y stryd). Byddai angen i gynigion ar strydoedd sydd â 35 neu fwy o eiddo fodloni maen prawf 1 a 2 yn unig.

6.153Rhaid i'r adeilad a gynigir i'w addasu fod yn addas i'w ddefnyddio fel tŷ amlfeddiannaeth heb fod angen estyniadau neu newidiadau sylweddol a fyddai'n newid ei gymeriad neu ei olwg. Rhaid i'r addasiad fod yn gydnaws â'r adeilad a'r ardal gyfagos o ran dwysedd a graddfa, gan y gall adeiladau gorlawn arwain at safonau byw is. Er mwyn atal amodau byw cyfyng, disgwylir i gynigion tai amlfeddiannaeth ddilyn y Safonau Gofod a nodir yn Safonau Diogelwch Tân ac Amwynder Trwyddedau Tai Amlfeddiannaeth (2014) y Gwasanaethau Rheoliadol a Rennir, ni waeth a oes angen trwydded ar yr eiddo o dan y Ddeddf Tai.^[11] Rhaid i dai amlfeddiannaeth hefyd ddarparu gofod amwynder preifat priodol, yn unol â'r safonau a nodir yng Nghanllaw Cynllunio Atodol Datblygiadau Preswyl a Deiliaid Tai mabwysiedig y Cyngor.

6.154Efallai y bydd rhai amgylchiadau eithriadol lle mae tŷ amlfeddiannaeth arfaethedig yn fwy nag un neu fwy o'r trothwyon a nodwyd ond lle mae ystyriaethau eraill yn gorbwyso'r gor-grynodiad posibl, neu efallai y bydd angen dull mwy hyblyg. Gall hyn gynnwys amgylchiadau lle mae eiddo yn eiddo gwag hirdymor, ac mae'n annhebygol y byddai defnydd C3 yn cael ei ddwyn ymlaen yn rhinwedd natur yr adeilad neu hyfywedd. Yn yr amgylchiadau hyn, bydd angen datganiad sy'n nodi cyfiawnhad cadarn dros gynnig tŷ amlfeddiannaeth. Dylai hyn gynnwys tystiolaeth farchnata sy'n dangos bod yr eiddo wedi'i hysbysebu i'w werthu fel annedd breswyl am bris rhesymol am o leiaf 12 mis.

ADDASU AC ADNEWYDDU ADEILADAU GWLEDIG

6.155Gyda newidiadau mewn arferion ffermio, nid oes angen llawer o adeiladau gwledig mwyach ar gyfer eu diben gwreiddiol. Yn ardaloedd gwledig y Fro, mae rhai o’r adeiladau hyn yn ychwanegu at gymeriad cefn gwlad a hynodrwydd lleol. Lle y bo’n bosibl, mae’r Cyngor yn dymuno gweld adeiladau gwledig, yn enwedig y rhai hynny sydd o ddiddordeb pensaernïol neu hanesyddol, yn cael eu cadw. Byddai’n well gan y Cyngor i’r adeiladau hyn gael eu datblygu ar gyfer defnyddiau amgen sy’n cyfrannu’n gadarnhaol at economi wledig Bro Morgannwg yn unol â pholisi cenedlaethol.

6.156I sicrhau bod addasiadau’n gwneud cyfraniad cadarnhaol at yr economi wledig, mae Maen Prawf 3 yn gofyn i gynigion ar gyfer defnydd preswyl gael eu cefnogi gan dystiolaeth farchnata briodol i ddangos bod yr adeilad wedi’i farchnata ar gyfer defnyddiau amgen eraill am 12 mis o leiaf gan asiant eiddo lleol. Gallai gwybodaeth gan yr asiant neu’r ymgeisydd ynghylch galw am ddefnyddiau amgen fod ar ffurf adroddiad marchnata neu ohebiaeth gan yr asiant eiddo perthnasol. Dylai’r math o wybodaeth sy’n cael ei chadw gynnwys y canlynol:

• Hyd y cyfnod nad yw’r adeilad gwledig wedi’i ddefnyddio at ddibenion amaethyddol;
• Y mathau o ddefnyddiau y mae’r adeilad gwledig wedi’i farchnata ar eu cyfer, beth oedd yn rhan o’r strategaeth farchnata a’i hyd; a
• Faint o ddiddordeb oedd yn yr adeilad gwledig yn ystod y cyfnod marchnata – dylai hyn roi manylion am nifer yr ymholiadau, y math o ddefnyddiau a geisiwyd, ac os yw’n hysbys, y rheswm am beidio â dilyn ymholiadau cychwynnol.

6.157Er gwaethaf y dewisiadau hyn, mae’r cynigion mwyaf cyffredin ym Mro Morgannwg ar gyfer addasu adeiladau gwledig traddodiadol ar gyfer defnydd preswyl. Gall y fath gynigion arwain at batrwm gwasgaredig o anheddau sy’n achosi teithiau newydd a hwy i aneddiadau a gwasanaethau a rhoi pwysau ychwanegol ar y Cyngor i ddarparu gwasanaethau a chyfleusterau hanfodol yn aml mewn lleoliadau ynysig. Mae Maen Prawf 4 felly yn nodi y bydd defnydd preswyl ond yn dderbyniol mewn lleoliadau sy'n cael eu gwasanaethu'n gyfleus gan drafnidiaeth gyhoeddus reolaidd ac sydd â llwybrau diogel a hygyrch i gerddwyr a beiciau sy'n eu cysylltu â gwasanaethau a chyfleusterau lleol. Bydd hyn yn sicrhau na fyddai datblygiad yn arwain at feddianwyr yn dibynnu’n ormodol ar gerbyd modur preifat.

6.158Mewn lleoliadau gwledig sy’n fwy ynysig lle na fyddai datblygiad preswyl fel arall yn dderbyniol, bydd cynigion am addasiadau preswyl yn gyfyngedig i lety i dwristiaid a chaiff amodau meddiannaeth eu gorfodi er mwyn atal meddiannaeth breswyl hirdymor.

6.159Nid yw pob adeilad gwledig o reidrwydd yn addas i'w addasu, a dylid ystyried y pwyntiau canlynol wrth benderfynu a ddylid addasu adeilad yng nghefn gwlad i ddefnydd preswyl. Nid yw’r rhestr hon yn hollgynhwysol.

• Dim ond adeiladau o faint digonol i ddarparu ar gyfer y defnydd amgen arfaethedig fydd yn cael eu hystyried yn dderbyniol. Ar gyfer addasiadau preswyl, rhaid i adeiladau fod ag isafswm ôl troed o 40m² ac ni ddylai fod angen estyniadau i fodloni'r gofynion maint angenrheidiol.
• Ni chaniateir addasu strwythurau dros dro.
• Ni chaniateir addasiadau preswyl i adeiladau a gafodd ganiatâd cynllunio fel strwythurau newydd ar gyfer defnydd arall, gan y byddai caniatâd o'r fath wedi bod yn seiliedig ar yr adeilad yn parhau â'r un defnydd â'r un a ddisodlodd.

6.160Mae’n rhaid rhoi ystyriaeth i leoliad adeiladau gwledig wrth eu haddasu ac ni cheir cynnwys estyniadau na newidiadau a fyddai’n newid cymeriad yr adeilad yn ei hanfod gan gynnwys ei leoliad yn y dirwedd wledig. Bydd unrhyw waith ailfodelu sylweddol o’r adeilad ei hun neu ei leoliad mewn modd na fyddai’n cynnal nac yn gwella ei gymeriad gwledig presennol, yn annhebygol o gael ei ystyried yn ffafriol. Pan roddir caniatâd, bydd y Cyngor yn tynnu hawliau datblygiad a ganiateir yn ôl i gyfyngu ar estyniadau neu newidiadau i'r eiddo yn y dyfodol i sicrhau bod cymeriad a golwg yr adeilad yn cael ei gadw yn y tymor hir.

6.161Mae'r Cyngor wedi cynhyrchu Canllaw Cynllunio Atodol ar Addasu Adeiladau Gwledig, sy'n nodi'r ystyriaethau wrth gynnig defnyddiau amgen i adeiladau gwledig.

ANHEDDAU AMNEWID, ESTYNIADAU PRESWYL A RHANDAI YNG NGHEFN GWLAD

6.162Mae anheddau amnewid, estyniadau preswyl a darpariaeth llety atodol yn cyfrif am gyfran sylweddol o'r holl ddatblygiadau newydd yn y Fro. Mewn lleoliad cefn gwlad, mae'n bwysig bod cynigion o'r fath wedi'u dylunio'n dda gan y gall cynigion rhy fawr a gwael niweidio cymeriad yr eiddo a'r dirwedd leol, yn unigol ac yn gronnol. Mae Polisi HG9 yn nodi'r meini prawf ar gyfer asesu penderfyniadau ar gynigion o'r fath mewn lleoliad cefn gwlad.

6.163Dylid ystyried cynigion ar gyfer anheddau amnewid yn ofalus bob amser. Mewn llawer o achosion, bydd yr adeilad presennol yn addas i'w gadw, ei ymestyn a'i addasu, a dylid ei gadw yn unol â Pholisi CC3 ar y rhagdybiaeth yn erbyn dymchwel. Mae Polisi CC3 yn nodi y gellir cyfiawnhau adeilad newydd ar sail cadernid strwythurol lle na fyddai'n ymarferol nac yn ariannol hyfyw ailddefnyddio'r adeilad presennol, neu lle gellir cyfiawnhau y gellid cyflawni manteision mewn perthynas â lleihau carbon ymgorfforedig a gwella effeithlonrwydd thermol o'i gymharu â'r annedd wreiddiol.

6.164Lle gellir cyfiawnhau adeilad newydd o dan Bolisi CC3, rhaid dangos hefyd bod gan yr annedd wreiddiol ddefnydd sefydledig ac nad yw’n wag. Bydd disodli annedd na all ddangos defnydd preswyl parhaus yn cael ei drin fel cynnig ar gyfer annedd newydd. Disgwylir y bydd unrhyw annedd amnewid wedi'i lleoli o fewn cwrtil yr eiddo presennol ac ni ddylai arwain at estyniad annerbyniol o'r cwrtil hwnnw.

6.165Disgwylir y bydd adeiladu annedd newydd yn lle hen un yn gwneud cyfraniad cadarnhaol at yr amgylchedd lleol ac na fydd yn cael unrhyw effaith sylweddol fwy ar y dirwedd na’r annedd y mae’n ei disodli. Yn hyn o beth, ni ddylai’r annedd newydd fod yn anghymesur o ran maint i’r annedd y mae’n ei disodli, nac ychwaith fod ar raddfa a fyddai’n effeithio’n sylweddol ar gymeriad preswyl eiddo yn yr ardal. Hefyd, dylai dyluniad a deunyddiau allanol yr annedd newydd weddu â’r amgylchedd lleol. Yn ogystal, gellir gosod amodau cynllunio er mwyn cyfyngu ar hawliau datblygiad a ganiateir ynghylch estyniadau a newidiadau ychwanegol. Bwriedir hyn er mwyn galluogi’r Cyngor i gadw rheolaeth dros estyniadau a newidiadau bychain yn y dyfodol i’r annedd newydd sydd angen bod yn sensitif o ystyried y lleoliad gwledig.

6.166Mae gan estyniadau i anheddau presennol yng nghefn gwlad y potensial i newid cymeriad annedd yn sylweddol a chynyddu effaith ffisegol datblygiad ar y dirwedd. Caiff estyniadau o’r fath eu rheoli’n llym o ran eu graddfa, dyluniad a golwg i adlewyrchu eu lleoliad gwledig, ac mae’r polisi yn ceisio cadw cymeriad gwledig anheddau a lliniaru effaith ffisegol estyniadau o’r fath ar y dirwedd gyfagos.

6.167Cynigir rhandai preswyl yn gyffredinol i ganiatáu i aelodau o'r teulu fyw gyda'u teulu, gyda rhywfaint o annibyniaeth. Gallai hyn fod yn berthynas oedrannus neu agored i niwed neu aelod iau o'r aelwyd, sy'n dymuno aros gartref neu ddychwelyd adref. Gall rhandai hefyd ddarparu llety i weithiwr yn yr annedd, i gynnig rhywfaint o annibyniaeth o fewn yr aelwyd. Yn hyn o beth, mae rhandy preswyl yn ategol i'r brif annedd o fewn y cwrtil preswyl, yn yr un modd ag y byddai estyniad i'r annedd, ac felly bydd angen i ymgeiswyr ddarparu datganiad ysgrifenedig i esbonio beth yw pwrpas y rhandy, gan bwy y bydd yn cael ei ddefnyddio a'u perthynas â phreswylwyr y prif dŷ.

6.168Bydd y cynllun, y dyluniad a'r berthynas ffisegol rhwng y tŷ a'r rhandy arfaethedig yn ystyriaethau pwysig wrth benderfynu ar gynigion, yn ogystal â maint a graddfa'r llety i'w ddarparu. Yn hyn o beth, rhaid i randai gael eu dylunio a'u defnyddio mewn ffordd sy'n sicrhau eu bod yn ategol i'r annedd bresennol ac na ellir eu defnyddio fel annedd annibynnol; yn llai o ran graddfa na'r annedd bresennol; a rhaid iddynt rannu'r un ardd, maes parcio a mynedfa â'r brif annedd. Ni ddylai llety preswyl ategol fod â'r amrywiaeth lawn o gyfleusterau neu gael ei gynllunio yn y fath fodd a fyddai'n ei alluogi i gael ei feddiannu fel annedd annibynnol. Dylai cynigion gael eu cynllunio i adlewyrchu'n llym anghenion hanfodol a nodwyd y preswylydd.

6.169Er mwyn sicrhau bod rhandai yn aros fel y cyfryw ac nad ydynt yn cael eu gwerthu, eu gosod neu eu defnyddio fel anheddau annibynnol, bydd meddiannaeth yn cael ei gyfyngu drwy amod neu rwymedigaeth gynllunio. Bydd defnyddio amodau o'r fath yn sicrhau nad yw rhandai'n cael eu defnyddio fel anheddau mewn lleoliadau fel yng nghefn gwlad lle byddai annedd newydd fel arall yn cael ei ganiatáu o dan bolisi arferol y CDLlN.

LLETY SIPSIWN A THEITHWYR (STh)

6.170Dylid ystyried anghenion llety Sipsiwn a Theithwyr ochr yn ochr ag anghenion tai’r gymuned gyfan. Mae Sipsiwn a Theithwyr yn cael eu gwarchod gan Ddeddf Cydraddoldeb 2010, ac mae dyletswydd ar y Cyngor i geisio dileu gwahaniaethu anghyfreithlon ac i hyrwyddo cyfle cyfartal a chysylltiadau da o ran hil ym mhopeth y mae'n ei wneud.

6.171Mae Deddf Tai Cymru (2014) yn ei gwneud yn ofynnol i'r Cyngor ystyried anghenion llety'r gymuned Sipsiwn a Theithwyr drwy baratoi'r Asesiad Llety Sipsiwn a Theithwyr (ALlSTh). Mae awdurdodau lleol yn ddarostyngedig i ddyletswydd gyfreithiol i arfer eu swyddogaethau i ddarparu lleiniau cartrefi symudol i ddiwallu'r anghenion a nodwyd yn yr ALlSTh.

6.172Cymeradwywyd yr ALlSTh diweddaraf (a wnaed yn 2022), gan Lywodraeth Cymru ym mis Mehefin 2024. Nododd yr angen am 9 llain breswyl yn y cyfnod o bum mlynedd hyd at 2026 a 2 lain arall yng ngweddill cyfnod y cynllun CDLlN, gan roi cyfanswm angen o 11 o leiniau tan ddiwedd cyfnod y cynllun.

6.173Ers cyhoeddi'r ALlSTh, rhoddwyd caniatâd cynllunio ar gyfer darparu pedwar cae ar draws dau safle a oedd wedi'u dosbarthu fel rhai anawdurdodedig ar adeg yr ALlSTh. Ar ben hynny, bu newid perchnogaeth ar un o'r safleoedd hefyd, sydd wedi arwain at newid ym mhroffil oedran plant. Mae hyn wedi arwain at ostyngiad yn yr angen i 7 llain erbyn diwedd cyfnod y cynllun hyd at 2036. Mae'r angen am 7 llain yn cynnwys un aelwyd sy'n byw mewn tai brics a morter ar hyn o bryd ac mae'r angen yn y dyfodol yn deillio o chwech o blant sy'n byw ar leiniau awdurdodedig presennol a fydd yn dod yn oedolion erbyn diwedd cyfnod y cynllun ac felly efallai y bydd angen eu lleiniau eu hunain arnynt.

6.174Wrth gyflawni ei ddyletswydd gyfreithiol o ddiwallu'r angen a nodwyd, mae Polisi SP9 yn symud y dyraniad safleoedd CDLl presennol yn Llan-gan ymlaen. Mae'r safle hwn o fewn perchnogaeth y Cyngor ac mae rhan o'r safle yn cael ei feddiannu gan breswylydd hirsefydlog o'r gymuned Sipsiwn a Theithwyr. Fel dyraniad presennol, mae'r egwyddor o ddefnyddio'r safle fel safle Sipsiwn a Theithwyr wedi'i sefydlu'n dda. Mae gan y safle 0.76 Ha gapasiti i ddarparu ar gyfer 7 llain yn unol â'r safonau a nodir yng nghanllawiau Llywodraeth Cymru ar ddylunio safleoedd Sipsiwn a Theithwyr. Mae Llywodraeth Cymru wedi cynnig cyllid o bryd i'w gilydd i awdurdodau lleol ar gyfer datblygu safleoedd newydd, estyniadau i safleoedd awdurdodau lleol ac adnewyddu safleoedd presennol awdurdodau lleol drwy Gronfa Safleoedd Cyfalaf. Gellid defnyddio'r Gronfa hon i ddarparu lleiniau ychwanegol i ddiwallu anghenion yn y dyfodol wrth iddynt godi.

6.175Yn ogystal â'r dyraniad yn Llan-gan, bydd y Cyngor yn cefnogi aelwydydd Sipsiwn a Theithwyr i ddiwallu eu hanghenion llety naill ai'n breifat neu drwy ddulliau a arweinir gan y gymuned fel Ymddiriedolaethau Tir Cymunedol lle mae safleoedd yn cyd-fynd â'r meini prawf a nodir ym Mholisi GT1 Llety Sipsiwn a Theithwyr.

6.176O ran darpariaeth trafnidiaeth ym Mro Morgannwg, mae'r ALlSTh yn nodi nad oes angen darparu safle tramwy yn y Fro yn seiliedig ar dystiolaeth gyfredol. Ystyrir bod darpariaeth trafnidiaeth yn fater rhanbarthol ac felly mae darpariaeth trafnidiaeth yn cael ei hystyried yn weithredol ar sail ranbarthol.

6.177Mae canllawiau cenedlaethol yn cydnabod yr angen am bolisi sy'n seiliedig ar feini prawf yn y cynllun datblygu i lywio'r gwaith o benderfynu ar geisiadau cynllunio ar gyfer safleoedd Sipsiwn a Theithwyr. Dylai polisïau o'r fath gadw at bolisi cynllunio cenedlaethol a nodir ym Mholisi Cynllunio Cymru a Nodiadau Cyngor Technegol, a bod yn deg, yn rhesymol, yn realistig ac yn effeithiol wrth ddarparu safleoedd.

6.178Mae Polisi GT1 yn nodi'r meini prawf ar gyfer asesu cynigion ar gyfer safleoedd Sipsiwn a Theithwyr newydd ac estyniadau i safleoedd presennol. Mae'r meini prawf a nodir yn y polisi yn ceisio cydbwyso anghenion y gymuned Sipsiwn a Theithwyr â buddiannau'r gymuned sydd wedi ymgartrefu ar y safle a'r amgylchedd. Bydd safleoedd sydd wedi'u lleoli mewn ardaloedd sydd â mynediad da i wasanaethau a seilwaith lleol yn hyrwyddo integreiddio ac yn galluogi mynediad at addysg, gofal iechyd a chyfleoedd cyflogaeth.

6.179Ffefrir i safleoedd gael eu dwyn ymlaen o fewn aneddiadau, ond rhoddir ystyriaeth i safleoedd ar gyrion aneddiadau lle byddai'r datblygiad arfaethedig yn cynrychioli estyniad rhesymegol i ffurf a phatrwm datblygiad adeiledig o fewn ffin yr anheddiad. Dim ond lle nad oes safleoedd addas o fewn neu ar gyrion aneddiadau y bydd lleoliadau cefn gwlad yn cael eu hystyried, yn amodol ar fodloni'r meini prawf polisi.

6.180Gall y Cyngor osod amodau cynllunio i reoli defnyddiau busnes ac adeiladau cysylltiedig ar y safle i sicrhau eu bod yn parhau i fod yn ategol i ddefnydd preswyl. Yn hyn o beth a lle bo'n berthnasol, dylai ceisiadau cynllunio gael eu hategu gan fanylion unrhyw gynigion ar gyfer storio cyfarpar ac offer sy'n gysylltiedig â gweithgareddau busnes y rhai sy'n byw ar y safle.

TRAFNIDIAETH (TR)

6.181Mae'r Fro yn cael ei gwasanaethu'n dda gan rwydwaith priffyrdd strategol helaeth, sy'n cysylltu aneddiadau ar draws y Fro ac yn darparu cysylltiadau ag ardaloedd awdurdodau lleol cyfagos. Fodd bynnag, cydnabyddir bod rhannau o'r rhwydwaith priffyrdd strategol yn profi tagfeydd ar oriau brig, gan arwain at oedi. Er mwyn lliniaru'r pwysau ar y rhwydwaith priffyrdd strategol, mae angen gwelliannau i wasanaethau trafnidiaeth gyhoeddus a’r seilwaith cerdded a beicio i annog cyfranogiad mewn Teithio Llesol (cerdded a beicio) yn enwedig ar gyfer teithiau byrrach o fewn trefi a phentrefi'r Fro a rhyngddynt.

6.182Rhan allweddol o'r strategaeth yw lleoli datblygiad mewn ardaloedd sy'n gynaliadwy neu y gellir eu gwneud yn gynaliadwy trwy annog cymysgedd o ddefnyddiau o fewn datblygiad, gan gyfyngu'r angen i deithio, lle bynnag y bo modd, a chynnig dewis gwirioneddol o ddulliau trafnidiaeth cynaliadwy. Trwy leihau'r ddibyniaeth ar ddefnydd ceir preifat, bydd patrymau defnydd tir o'r fath hefyd yn helpu i liniaru bygythiad cynyddol newid hinsawdd trwy leihau allyriadau nwyon tŷ gwydr.

6.183Yng ngoleuni'r Hierarchaeth Trafnidiaeth Gynaliadwy a amlinellir ym Mholisi Cynllunio Cymru (Argraffiad 12) a'r targed a gynhwysir yn Llwybr Newydd, Strategaeth Drafnidiaeth Cymru 2021 o sicrhau bod 45% o deithiau yn cael eu gwneud ar drafnidiaeth gyhoeddus, cerdded a beicio erbyn 2040, mae'n hanfodol i'r CDLlN gynnwys polisi strategol uchelgeisiol sy'n mynd i'r afael â dewisiadau teithio cynaliadwy ym Mro Morgannwg. Yn yr un modd, mae Strategaeth Drafnidiaeth Ddrafft De-ddwyrain Cymru P-RC yn blaenoriaethu buddsoddiad mewn seilwaith i greu rhwydwaith trafnidiaeth gynaliadwy integredig i hwyluso newid moddol o ddefnyddio ceir preifat.

6.184Felly, mae Polisi SP10 yn nodi dull y cynllun ar gyfer annog defnyddio trafnidiaeth gynaliadwy, gan gyfarwyddo y bydd yn ofynnol i bob cynnig datblygu newydd gyfrannu at greu rhwydwaith trafnidiaeth hygyrch, cynaliadwy, diogel, integredig a chysylltiedig. Dylid bodloni hyn o fewn a thu allan i'r ardal ddatblygu a dylai cynigion ddangos y bydd darpariaeth trafnidiaeth sy'n gysylltiedig â chynlluniau datblygu yn briodol, o ran dewis moddol a chapasiti'r rhwydwaith priffyrdd i ddarparu ar gyfer teithiau ychwanegol.

6.185Dylai Teithio Llesol fod y dewis cyntaf naturiol ar gyfer teithiau byr, bob dydd. Yn unol â hynny, dylai pob datblygiad newydd flaenoriaethu cerdded a beicio o'r camau dylunio cynharaf. Ar ben hynny, dylai cynigion datblygu hefyd ystyried cysylltedd trwy drafnidiaeth gyhoeddus. Rhaid i gynigion gynnwys manylion ar sut maent yn cysylltu ag ardaloedd presennol a nodi cyfleoedd i wella cysylltiadau Teithio Llesol ac integreiddio â darpariaeth trafnidiaeth gyhoeddus bresennol a phosibl yn y dyfodol.

6.186Dylai datblygwyr ddangos bod y ddarpariaeth trafnidiaeth sy'n gysylltiedig â'u cynigion yn briodol, o ran dewis moddol a chapasiti'r rhwydwaith priffyrdd i ddarparu ar gyfer teithiau ychwanegol ar draws pob dull. Os yw datblygiadau newydd yn debygol o gael effaith andwyol ar y rhwydwaith trafnidiaeth cyfagos, bydd yn ofynnol iddynt gyfrannu tuag at well capasiti a mesurau lliniaru.

6.187Pan fo datblygiadau newydd yn debygol o arwain at effeithiau sylweddol ar drafnidiaeth, rhaid eu cefnogi gan Ddatganiadau Trafnidiaeth, Asesiadau Trafnidiaeth a Chynlluniau Teithio, fel y bo'n briodol, er mwyn sicrhau bod cyfleoedd cynaliadwy ar gyfer teithio yn unol â chanllawiau diweddaraf Llywodraeth Cymru.

6.188Mae'r Cyngor wedi mabwysiadu safonau uchafswm lleoedd parcio, gyda'r canllawiau yn cydnabod bod darpariaeth parcio yn ddylanwad mawr ar y dewis a'r dulliau trafnidiaeth a'r patrwm datblygu. Gall lle a sut mae ceir wedi’u parcio fod yn ffactor mawr o ran ansawdd lle a dylid cymryd agwedd a arweinir gan ddylunio at ddarparu mannau parcio, sy'n sicrhau bod lefel briodol o fannau parcio yn cael ei hintegreiddio mewn ffordd nad yw’n dominyddu’r datblygiad. Wrth bennu'r lefelau cywir o leoedd parcio, bydd y Cyngor yn ystyried y galw disgwyliedig o'r math o dai a gynigir, y meddianwyr tebygol, dyluniad yr ardal gyhoeddus a'r briffordd, yr atebion dylunio parcio arfaethedig ac unrhyw gyfyngiadau lleol.

6.189Mae PCC yn nodi y dylai cynlluniau datblygu nodi a, lle bo angen, diogelu ardaloedd ar gyfer seilwaith trafnidiaeth yn y dyfodol, a lle nad yw'r union leoliad yn hysbys, diogelu'r llain o dir sy'n angenrheidiol ar gyfer y cynnig.

Teithio Llesol

6.190Mae tri chynllun Teithio Llesol sydd â'r nod o wella cysylltedd cerdded a beicio rhwng aneddiadau yn yr Ardal Twf Strategol wedi'u nodi. Mae'r tri chynllun wedi'u cynnwys ar Fap Rhwydwaith Teithio Llesol y Cyngor.

6.191Mae'r cynllun rhwng Cylchfan Biglis yn y Barri a Dinas Powys wedi cyrraedd y cam dylunio terfynol, yn dilyn ymgynghoriad cyhoeddus yn 2024. Cyflwynwyd cais cynllunio llawn ar gyfer llwybr cerdded a beicio a rennir yn 2025.

6.192Cafodd cynllun 1.6 milltir rhwng Sili a Cosmeston ganiatâd cynllunio ym mis Hydref 2025.

6.193Roedd y cynllun rhwng Weycock Cross yn y Barri a Chylchfan Cynffon y Ddraig ger Maes Awyr Caerdydd yn destun ymgynghoriad cyhoeddus yn 2022. Bydd datblygiad HG1 KS1 Tir yng Ngogledd-orllewin y Barri yn darparu rhan o'r llwybr 1.7 milltir, ar hyd blaen y safle.

Trafnidiaeth Gyhoeddus

Cyfnewidfa drafnidiaeth Sain Tathan

6.194Cynhaliwyd astudiaeth ddichonoldeb ragarweiniol gan y Cyngor ym mis Mai 2022^[12] i ddeall y potensial ar gyfer gorsaf reilffordd newydd ar Linell Bro Morgannwg. Ystyriodd yr astudiaeth hon 5 lleoliad posibl ar hyd y llinell i'r de o Sain Tathan, gyda'r lleoliad canolog (Adran C) yn cael ei ystyried fel y lleoliad mwyaf priodol ar gyfer yr orsaf o ystyried ei agosrwydd at Sain Tathan (gan gynnwys dyraniadau tai CDLlN) a'r potensial ar gyfer cysylltedd cerdded a beicio. Yn unol â hynny, mae tir wedi cael ei ddiogelu i warchod y tir rhag datblygiad a allai amharu ar ddarparu gorsaf newydd i wasanaethu Sain Tathan, sy'n cynnwys tir sy'n gysylltiedig â'r dyraniad tai allweddol HG1 KS5 Tir i'r gorllewin o Sain Tathan. Yr ardal hon fyddai'r lleoliad a ffefrir gan y Cyngor ar gyfer gorsaf newydd sy'n darparu cyfle ar gyfer cyfleusterau parcio a theithio a datblygiad masnachol sy'n ategol i gyfnewidfa drafnidiaeth ac mae hefyd yn cynnwys cysylltiadau cerdded a beicio gwell i Sain Tathan. Bydd angen i'r gyfnewidfa drafnidiaeth ddarparu mannau i fysiau, mannau parcio tacsis a mannau parcio beiciau. Darperir mynediad i'r safle fel rhan o'r trefniadau mynedfa trwy gyffordd â signalau ar gyfer y Tir i'r Gorllewin o Sain Tathan (HG1 KS5).

6.195Yn ogystal â'r ardal a ddyrannwyd o dan Bolisi HG1 KS5, a fydd yn darparu cam cyntaf cyfnewidfa drafnidiaeth, mae tir i'r dwyrain hefyd wedi’i ddiogelu i alluogi ehangu cyfleusterau parcio a theithio yn y dyfodol pe bai angen tir ychwanegol.

Cyfnewidfa drafnidiaeth Cogan

6.196Mae Trafnidiaeth Cymru wedi nodi bod gan Orsaf Cogan botensial ar gyfer gwell cyfnewidfa drafnidiaeth aml-foddol, gan gynnwys cysylltiadau Teithio Llesol a phlatfform trên ychwanegol i wasanaethu rheilffordd Penarth. Diogelir tir ger gorsaf Cogan ac ar ochr ddwyreiniol Windsor Road ger llinell Cangen Penarth. Bydd union leoliad y platfform ychwanegol yn cael ei bennu fel rhan o'r gwaith dichonoldeb parhaus.

Gwelliannau i Briffyrdd

6.197Mae Asesiad Cludiant Strategol (ACS) wedi'i baratoi i ystyried effaith gyfunol datblygiadau a gynigir fel rhan o RLDP ar rwydwaith priffyrdd strategol y Fro. Mae'r ACS yn defnyddio Model Cludiant De-ddwyrain Cymru Trafnidiaeth Cymru (SEWTM) i ystyried sefyllfa sylfaenol o ran capasiti priffyrdd ar hyn o bryd ac fel y rhagwelir yn 2036, a sefyllfa lle mae twf o safleoedd RLDP wedi'i ystyried. Mae'r ACS yn nodi bod angen cymedrol priffyrdd strategol lle mae gan RLDP effaith sylweddol ar gyfanwaith oedi'r cyfuniadau. Mae tri chyfuniad wedi'u nodi ar gyfer cymedrol o fewn yr ACS ac mae disgwyl i safleoedd sydd ag effaith gyfunol ar y cyfuniadau hyn wneud cyfraniad cyfrannol tuag at gymedrol priffyrdd strategol, fel y nodir yn y Cynllun Cyflawni Seilwaith.

Cylchfan Weycock Cross, Y Barri

6.198Mae Cylchfan Weycock Cross yn ffurfio'r crosover rhwng yr A4226, B4266, a Weycock Road, gan ddarparu cysylltiad allweddol rhwng Y Barri, yr A48, a rhwydwaith priffyrdd strategol ehangach Bro Morgannwg. Mae angen cynyddu capasiti'r cylchfan a gwella'r llif. Y dewisiadau y gellir eu hystyried yw ehangu mewn targed ar gyrraeddfannau'r A4050 a'r A4226 gyda newidiadau mewn marciau llwybrau lleol i wella lled y fynediad, darparu lonydd mynediad estynedig, a chynyddu capasiti'r cylchredd, neu signalau rhannol neu cyflawn. Mae lluniadau hygyrchedd yn dangos y gellir cynnwys croesfan gerddwyr a beicwyr newydd ar goesyn cynghorol y ddeheuol a bod modd cynnal neu wella llwybrau teithio gweithredol ar hyd prif lonydd dymuniad, gan gynnwys y llwybr posib o'r cylchfan i Faes Awyr Caerdydd yn y dyfodol. Bydd y gwelliannau yn gaeth i ddyluniad manwl, gan gynnwys archwiliad diogelwch ffordd.

Cyffordd Gileston Road, Sain Tathan

6.199Mae'r cyffordd hwn yn groesffordd strôc-safle wedi'i leoli ym marn croesfan y B4265 a'r Gileston Road. Mae'r cyffordd yn ffurfio rhan o'r prif lwybr rhwng Llanilltud Fawr a Sain Tathan, gan ddarparu mynediad i'r A4226 a rhwydwaith ffyrdd strategol ehangach Bro Morgannwg. Mae'r cynllun strôc-safle yn cysylltu dau gyffordd blaenoriaeth swyddogaethol bach sy'n gwasanaethu Gileston a Sain Tathan, ac ar hyn o bryd mae'n gweithredu o dan reolaeth blaenoriaeth.

6.200Mae angen cynyddu capasiti a gwella diogelwch y cyffordd o ganlyniad i safleoedd CDLIN. Y dewis a ffafrir ar gyfer lliniaru yw uwchraddio'r cyffordd i reolaeth signalau, gan gynnwys gwelliannau i deithio gweithredol. Er bod y cofdy rhyfel presennol yn cynrychioli cyfyngiad dylunio, mae lle i lyfnhau lled y mynedfa a chynyddu hyd lonydd ymagwedd o fewn terfynau'r ffordd a fabwysiadwyd ac gyda thrae o Dir Fferm Eglwys Gorllewinol. Bydd y gwelliannau yn destun dyluniad manwl, gan gynnwys archwiliad diogelwch ffordd.

Cyffordd Pen Y Turnpike/ Leckwith Road, Llandough

6.201Mae hwn yn gyffordd T flaenoriaeth wedi’i leoli ar y croestoriad rhwng Heol Leckwith Road a Pen-y-Turnpike. Mae’n darparu cysylltiad rhwng de-orllewin Caerdydd a Bae Caerdydd ac mae’n rhan o lwybr lleol a ddefnyddir yn aml i osgoi tagfeydd yng nghyffordd Merrie Harrier a Baron’s Court. Mae’r cyffordd wedi cael ei nodi ar gyfer lliniaru oherwydd ei gapasiti cyfyngedig a’i rôl wrth hwyluso traffig i ac o Gaerdydd sy’n gysylltiedig â safleoedd CDLIN. Y lliniaru posibl yw troi’r gyffordd flaenoriaeth yn groesffordd â goleuadau traffig. Byddai’r goleuadau’n rheoli llif traffig ac yn dyrannu amser gwyrdd yn fwy teg ar draws y canghennau. Mae dyluniad dichonoldeb yn cynnwys llinell stop cylchdatblyg uwch ar bob agos. Bydd y gwelliannau yn destun dyluniad manwl, gan gynnwys archwiliad diogelwch ffyrdd.

CANOLFANNAU MANWERTHU, MASNACHOL A GWASANAETH (MMG)

6.202Mae rôl canol trefi traddodiadol fel canolfannau manwerthu yn newid a bydd eu hadfywio yn y dyfodol yn cynnwys ailbwrpasu, creu canolfannau amlswyddogaethol, masnachol a gwasanaeth sy'n diwallu anghenion y cymunedau y maent yn eu gwasanaethu. Er mwyn cydnabod yr angen i symud i ffwrdd o rôl manwerthu draddodiadol Canol Trefi ac yn unol â Pholisi Canol Trefi yn Gyntaf Cymru’r Dyfodol, mae Polisi SP11 yn mabwysiadu dull mwy hyblyg o ddefnyddiau nad ydynt yn fanwerthu i greu cymysgedd o fanwerthu, masnachol, hamdden a phreswyl. Er mwyn cynnal hyfywedd a bywiogrwydd hirdymor canolfannau manwerthu'r Fro, bydd y cynllun yn ceisio eu galluogi i esblygu'n ganolfannau amlswyddogaethol sy'n cynnwys amrywiaeth eang o fanwerthu, hamdden a gwasanaethau sy'n gweithredu fel lleoedd a mannau ar gyfer cymdeithasu, gweithio, astudio a mwynhau.

6.203Bydd cynigion datblygu mewn Canolfannau yn cymhwyso'r Egwyddorion Creu Lleoedd a nodir ym Mholisi SP4, gan sicrhau bod Canolfannau yn ddeniadol, yn ddiogel ac yn groesawgar. Bydd canolfannau yn hygyrch i bawb ac yn blaenoriaethu trafnidiaeth gynaliadwy; byddant yn cael eu gwasanaethu'n dda gan seilwaith Teithio Llesol a thrafnidiaeth gyhoeddus sy'n cysylltu â'r aneddiadau cyfagos.

6.204Mae canolfannau yn cael eu hystyried yn lleoedd cynaliadwy i fyw a lle bo'n briodol gallent ymgorffori datblygiad preswyl newydd ar raddfa fach trwy, er enghraifft, addasu lloriau uchaf. Dylent hefyd gynnwys mannau gwyrdd agored amlswyddogaethol i wella amwynder, ansawdd gweledol a darparu manteision amgylcheddol ac iechyd.

6.205Mae'r Barri (Heol Holltwn), Penarth a'r Bont-faen yn cael eu nodi fel Canol Trefi ar frig yr hierarchaeth manwerthu oherwydd eu nifer fawr a'u hamrywiaeth ehangaf o fanwerthu, hamdden a gwasanaethau. Mae canol trefi yn chwarae rhan bwysig wrth ddarparu manwerthu a gwasanaethau wrth iddynt wasanaethu cymunedau cyfagos ac ehangach, sydd wedi'u cysylltu'n dda gan drafnidiaeth gynaliadwy. Mae amrywiaeth a nifer yr unedau manwerthu, hamdden a gwasanaethau ac arwyddocâd eu rôl ehangach yn cynyddu wrth i Ganolfannau symud i fyny trwy'r hierarchaeth o Ganolfannau Cymdogaeth, Canol Pentrefi, Canolfannau Ardal a Chanol Trefi.

6.206Mae sawl ardal manwerthu arall y tu allan i'r dref ac ar gyrion y canol ym Mro Morgannwg nad ydynt yn rhan o'r hierarchaeth manwerthu. Bydd cynigion ar gyfer datblygiad manwerthu newydd neu ofod llawr ychwanegol yn yr ardaloedd manwerthu hyn yn cael eu hasesu yn erbyn Polisi RSC2.

6.207Mae darpariaeth manwerthu ym Mro Morgannwg wedi’i chanolbwyntio’n fawr yng nghanol tref y Barri a chanolfannau ardal Penarth, y Bont-faen a Llanilltud Fawr. Nodweddir yr ardaloedd manwerthu hyn gan amrywiaeth o fanwerthwyr lleol a chenedlaethol ac maent yn gwasanaethu dalgylchoedd cymharol fawr. At hynny, mae canolfannau lleol a chymdogaeth yn cynnig gwasanaeth lleol pwysig i’w dalgylchoedd uniongyrchol ac yn darparu cyfleoedd o ran lleihau teithiau ceir.

6.208Mae Astudiaeth Manwerthu a Hamdden ddiweddaraf Bro Morgannwg (Mehefin 2023) yn darparu angen meintiol wedi'i ddiweddaru ac asesiad ansoddol o ddefnyddiau cyfleustra (bwyd), nwyddau cymharol (dillad, eitemau electronig ac ati), a hamdden canol tref fel bariau, caffis a bwytai ledled yr awdurdod. Nododd yr astudiaeth, dros gyfnod y cynllun hyd at 2036, bod capasiti ansoddol ar gyfer rhwng 4,282 a 5,862 metr sgwâr net o ofod llawr manwerthu bwyd cyfleustra, yn dibynnu ar y math o ddarparwr nwyddau cyfleustra. Mae capasiti hefyd ar gyfer rhwng 432 metr sgwâr net a 679 metr sgwâr net o ofod llawr cymharol, yn dibynnu ar natur y nwyddau cymharol. Yn ofodol, mae'r astudiaeth yn nodi'r potensial ar gyfer manwerthu bwyd cyfleustra ychwanegol yng nghanolfannau manwerthu’r Barri, Penarth a Llanilltud Fawr. Mae'r adroddiad yn argymell y byddai hyn yn arwain at welliannau ym mywiogrwydd a hyfywedd y canolfannau hyn, gan hefyd gydnabod angen ansoddol cyffredinol i annog amrywiaeth o ddefnyddiau o fewn prif ganolfannau manwerthu tref ac ardal y Fro.

6.209Ers i'r astudiaeth hon gael ei chynnal, cyflwynwyd cais am 1,251 metr sgwâr o ofod llawr cyfleustra newydd ar gyfer siop fwyd dosbarth A1 yn Bridge House Farm, Llan-faes, ger Llanilltud Fawr. Roedd penderfyniad gan y pwyllgor cynllunio i'w gymeradwyo, yn amodol ar gymeradwyo cytundeb Adran 106, ond mae Gweinidogion Cymru wedi cael eu galw i mewn i benderfynu. Fodd bynnag, bydd dyrannu'r tir hwn yn dibynnu ar ganlyniad y galw i mewn hwn, pan fydd penderfyniad wedi'i gyhoeddi gan y Gweinidog. Yn ogystal, dyrennir hyd at 1,858metr sgwâr o ofod llawr cyfleustra ychwanegol fel rhan o'r dyraniad preswyl defnydd cymysg yn Church Farm, Sain Tathan (mae Polisi HG1 KS4 yn cyfeirio at hyn). Bydd y ddarpariaeth hon o ofod llawr manwerthu ychwanegol ger Canolfan Leol Sain Tathan yn lleihau'r angen i breswylwyr presennol a newydd deithio i aneddiadau eraill i ddiwallu eu hanghenion.

6.210Dylai'r gofod llawr cyfleustra sy'n weddill, ynghyd â darpariaeth manwerthu gymharol, gael ei ddarparu trwy gyfleoedd yng nghanol trefi a chanolfannau ardal presennol, gan gynnwys cynlluniau adfywio, yn unol â'r polisi Canol Trefi yn Gyntaf.

6.211Anogir integreiddio gofod llawr manwerthu o fewn datblygiadau defnydd cymysg ar safleoedd a ddyrannwyd hefyd yn unol ag egwyddorion creu lleoedd. Gall darpariaeth manwerthu wella ymarferoldeb ac atyniad safle trwy ddarparu gwasanaethau ac amwynderau hygyrch i drigolion, gan leihau'r angen i bobl deithio. Dylid dylunio defnyddiau manwerthu i ategu'r cymysgedd ehangach o ddefnyddiau ac ymateb ar raddfa briodol i gefnogi anghenion lleol.

6.212Mae Canolfannau Manwerthu, Masnachol a Gwasanaeth y Fro yn fwy nag ardaloedd manwerthu dynodedig; mae’r canolfannau’n dal i fod yn ganolbwyntiau pwysig i gymunedau ac, yn fwyfwy, maent yn dod yn lleoedd i fyw ynddynt, yn ganolfannau gweithgarwch cymunedol a diwylliannol, yn ffocws i wasanaethau cyhoeddus megis iechyd ac addysg, ac yn lleoliad i fannau cydweithio. Fodd bynnag, mae materion sy'n wynebu'r sector manwerthu wedi effeithio ar y lleoedd hyn ac mae'n amlwg bod angen dull newydd. Mae'r gofyniad am ddull newydd yn cael ei ystyried fel cyfle i ail-lunio Canolfannau’r Fro i fod yn gyrchfannau mwy cadarn, deinamig a deniadol. Mae Polisi RCS1 yn ceisio creu canolfannau sy'n cynnal cymysgedd o ddefnyddiau ategol, sydd â’r egwyddorion Creu Lleoedd yn sail iddynt ac sy'n cyflawni'r fethodoleg Canol Trefi yn Gyntaf.

6.213Ar y llawr gwaelod, defnyddiau priodol ar gyfer Canolfannau Manwerthu, Masnachol a Gwasanaeth fydd y rhai sy'n cefnogi eu bywiogrwydd, eu hegni a'u hatyniad. Byddai'r defnyddiau hyn yn ategu cymeriad y ganolfan bresennol, yn cynnal wynebau deniadol ac yn cynhyrchu gweithgarwch gan gerddwyr a gallant gynnwys siopau (A1), gwasanaethau ariannol a phroffesiynol (A2), mathau penodol o fwyd a diod (A3), swyddfeydd (B1), gwestai (C1), sefydliadau addysgol ac amhreswyl eraill (D1) a hamdden (D2). Os oes angen hwyluso defnydd priodol, ystyrir y byddai uno adeiladau neu rannu adeilad yn rhannol yn cael ei ganiatáu o dan y polisi hwn. Mae Cyngor Bro Morgannwg wedi ymrwymo i gynhyrchu cyfres o Gynlluniau Creu Lleoedd ar gyfer ei drefi. Pwrpas y rhain yw i'r Cyngor weithio ar y cyd â chymunedau. Pan fo Cynlluniau Creu Lleoedd yn cynnwys cynigion datblygu sy'n cynorthwyo gwella eu hardal leol berthnasol yn gynaliadwy, byddai'r cynigion hyn hefyd yn cael eu cefnogi. Nid yw'r polisi hwn yn berthnasol i siopau tecawê poeth, sy'n cael eu cwmpasu gan Bolisi RCS3.

6.214Rhaid cyfiawnhau newidiadau dosbarth defnydd mewn Canolfannau Manwerthu, Masnachol a Gwasanaeth gyda thystiolaeth bod yr eiddo wedi bod yn wag am gyfnod parhaus a hirdymor a bod marchnata rhagweithiol wedi'i gynnal gan asiant eiddo am o leiaf 12 mis mewn ymdrech i sicrhau tenantiaid. Dylai'r adroddiad marchnata gynnwys:

• Manylion y defnydd presennol neu'r defnydd blaenorol os yw'n wag;
• Hyd yr amser y mae'r uned wedi bod yn wag, os yw'n berthnasol;
• Y math o ddefnydd y mae'r uned wedi'i marchnata ar ei gyfer, beth oedd yn rhan o’r strategaeth farchnata a'i hyd;
• Faint o ddiddordeb oedd yn yr uned yn ystod y cyfnod marchnata – dylai hyn roi manylion am nifer yr ymholiadau, y math o ddefnyddiau a geisiwyd, ac os yw’n hysbys, y rheswm am beidio â dilyn ymholiadau cychwynnol.

6.215Gall defnyddiau preswyl mewn Canolfannau Manwerthu, Masnachol a Gwasanaeth mewn rhai achosion helpu i wella cynaliadwyedd a hyfywedd cyffredinol canolfan, fodd bynnag, gall colli unedau ar lefel y llawr gwaelod i ddefnyddiau preswyl ddarnio canolfan, effeithio ar ei hatyniad a lleihau gweithgarwch yn ystod y dydd. O ganlyniad, dim ond uwchlaw lefel y llawr gwaelod y bydd defnyddiau preswyl yn cael eu cefnogi lle mae hyn yn dderbyniol o ran amwynder.

6.216Mae hierarchaeth Canolfannau Manwerthu, Masnachol a Gwasanaeth Bro Morgannwg yn cynnwys y canolfannau tref, ardal, lleol a chymdogaeth a nodwyd ym Mholisi SP11 ac mae'n eithrio unrhyw barciau manwerthu ar gyrion y canol neu’r tu allan i'r dref ym Mro Morgannwg. Felly, mae polisi RCS2 Manwerthu ar Gyrion y Canol a’r Tu Allan i'r Dref yn berthnasol i gynigion datblygu yn y canolfannau hyn.

6.217Bydd cynigion ar gyfer datblygiadau manwerthu a masnachol newydd mewn ardaloedd manwerthu ar gyrion y canol a’r tu allan i'r dref yn cael eu rheoli'n llym yn unol â pholisi cenedlaethol, i gefnogi canolfannau sefydledig presennol yn hierarchaeth y Canolfannau Manwerthu, Masnachol a Gwasanaeth.

6.218Mae Polisi RCS2 yn nodi'r meini prawf y bydd cynigion ar gyfer datblygiadau manwerthu a masnachol newydd mewn lleoliadau ar gyrion y canol a’r tu allan i'r dref yn cael eu hasesu yn unol â'r polisi cenedlaethol. Mae'r polisi yn berthnasol i bob cynnig sy'n creu gofod llawr ychwanegol ar gyfer manwerthu (A1), gwasanaethau ariannol a phroffesiynol (A2), bwyd a diod (A3). Mae hefyd yn berthnasol i bob cais, gan gynnwys newidiadau defnydd, estyniadau, isrannu / uno unedau presennol, lloriau mesanîn ac amrywiadau i amodau cynllunio perthnasol. Nod y polisi yw cadw a gwella bywiogrwydd, hyfywedd ac atyniad canolfannau trefi, ardal, lleol a chymdogaeth presennol yn ogystal â hyrwyddo cymunedau cynaliadwy a phatrymau teithio cynaliadwy.

6.219Bydd angen i gynigion ar gyfer datblygiadau manwerthu neu fasnachol newydd y tu allan i'r canolfannau sydd wedi'u cynnwys yn yr hierarchaeth ddangos eu bod wedi bodloni'r prawf dilyniannol y cyfeirir ato yn y polisi cynllunio cenedlaethol. Bydd angen i ddatblygwyr ddangos bod yr holl opsiynau posibl yng nghanol y dref wedi'u hasesu'n drylwyr gan ddefnyddio'r dull dilyniannol cyn y bydd safleoedd ar gyrion a’r tu allan i'r canol yn cael eu hystyried ar gyfer defnyddiau allweddol yng nghanol y dref. Mae'r dull hwn yn ei gwneud yn ofynnol i ddatblygwyr a manwerthwyr fod yn hyblyg ac arloesol ynghylch ffurf, dyluniad a graddfa'r datblygiad arfaethedig a faint o leoedd parcio a ddarperir, gan deilwra'r rhain i addasu i amgylchiadau lleol.

6.220Cydnabyddir na fydd cynigion ar raddfa fach, fel siop fach sy'n gwasanaethu cymdogaeth leol neu bentref gwledig, neu siop fferm fach, yn niweidiol i fywiogrwydd a hyfywedd Canolfannau Manwerthu, Masnachol a Gwasanaeth. Bydd cynigion o'r fath yn cael eu cefnogi o dan y polisi gan y byddant yn helpu i gynnal cymunedau a lleihau'r angen i drigolion deithio i ardaloedd ac aneddiadau eraill ar gyfer amwynderau sylfaenol.

6.221Pan roddir caniatâd cynllunio ar gyfer datblygiad manwerthu neu fasnachol newydd ar gyrion a’r tu allan i’r canol, gellir gosod amodau i reoli natur a graddfa'r gweithgaredd manwerthu neu fasnachol ac i leihau unrhyw effaith bosibl ar y canolfannau presennol o fewn hierarchaeth y Canolfannau Manwerthu, Masnachol a Gwasanaeth.

SIOPAU TECAWÊ POETH

6.222Cydnabyddir bod gan gynnal nifer o sefydliadau tecawê poeth sy'n gwerthu bwydydd sy'n uchel mewn braster, halen a siwgr y potensial i effeithio ar iechyd trigolion, yn groes i Amcan 2 y CDLlN i wella iechyd meddwl a chorfforol. Gall cyfyngu ar nifer a lleoliad y sefydliadau hyn helpu i wella dewisiadau prydau bwyd ac iechyd cyffredinol y boblogaeth. Gall gor-grynodiad o ddefnydd A3 siopau tecawê poeth mewn canolfannau diffiniedig hefyd niweidio bywiogrwydd, hyfywedd ac atyniad y ganolfan yn sylweddol.

6.223Gall siopau tecawê poeth niweidio amwynder ac atyniad ardaloedd o fewn a thu allan i ganolfannau manwerthu, gan achosi drewdod, sbwriel a sŵn gyda’r nos yn ogystal ag effeithio ar ddiogelwch parcio a phriffyrdd.

6.224Mae Papur Cefndir Siopau Tecawê Poeth y Cyngor wedi nodi nifer sylweddol o siopau tecawê poeth ym Mro Morgannwg, yn bennaf yn y Canolfannau Manwerthu, Masnachol a Gwasanaeth. Mae siopau tecawê poeth hefyd i'w cael yn amlach o fewn yr aneddiadau mwy, gyda chrynodiadau penodol yn y Barri, yn enwedig mewn ardaloedd a nodwyd fel rhai sydd o fewn yr 20% o gymunedau â'r amddifadedd mwyaf ym Mynegai Amddifadedd Lluosog Cymru (MALlC).

6.225Mae tystiolaeth o glystyrau presennol o siopau tecawê poeth mewn aneddiadau ym Mro Morgannwg ac mae'n bwysig bod siopau tecawê poeth yn cael eu rheoli mewn modd nad yw'n niweidio bywiogrwydd yr ardal. Y canolfannau trefi ac ardaloedd y cyfeirir atynt yn y Polisi yw'r canolfannau hynny a bennir ym Mholisi SP11 - Hierarchaeth Canolfannau Manwerthu, Masnachol a Gwasanaeth.

6.226Bydd Canllaw Cynllunio Atodol yn cael ei baratoi sy'n nodi eglurhad pellach ar sut y bydd siopau tecawê poeth A3 yn cael eu diffinio a sut y bydd y polisi hwn yn cael ei roi ar waith yn ymarferol.

SEILWAITH CYMUNEDOL (SC)

6.227Gall datblygiadau newydd greu galw ychwanegol am wasanaethau a chyfleusterau a allai effeithio ar eu gallu i ddiwallu anghenion y gymuned. Mae darparu seilwaith newydd, yn ogystal â diogelu, gwella, cynnal a chadw hirdymor a defnydd effeithlon o seilwaith presennol yn ganolog i sicrhau bod pob datblygiad newydd a gynigir o fewn cyfnod y Cynllun yn cyfrannu at gyflawni gweledigaeth y Cynllun o greu cymunedau cynaliadwy. Felly, mae darparu seilwaith angenrheidiol yn amserol sy'n cefnogi ac yn lliniaru effaith datblygiad newydd yn hanfodol.

6.228Mae ansawdd, hygyrchedd ac amrywiaeth y seilwaith cymunedol sydd ar gael i fodloni anghenion datblygiadau newydd yn hanfodol i greu cymunedau cynaliadwy. Mae Polisi SP13 yn nodi'r gofynion ar gyfer sicrhau bod pob datblygiad newydd ym Mro Morgannwg yn cael eu cefnogi gan wasanaethau a chyfleusterau priodol i ddiwallu eu hanghenion ac anghenion y gymuned bresennol, er mwyn creu cymunedau diogel, cynaliadwy, iach a chymysg y gellir byw ynddynt. Gallai hyn fod drwy welliannau i gyfleusterau presennol neu drwy ddarparu seilwaith newydd.

6.229Wrth ystyried yr anghenion seilwaith a gynhyrchir gan ddatblygiadau, bydd hyn yn cael ei ystyried yn ôl y math o ddatblygiad a gynigir, yr amgylchiadau a'r anghenion lleol sy'n deillio o'r datblygiad a'r hyn y mae'n rhesymol disgwyl i'r datblygwr ei ddarparu o ystyried y polisïau cynllunio cenedlaethol a lleol perthnasol. Bydd rhagor o wybodaeth yn cael ei nodi yng Nghanllaw Cynllunio Atodol y Cyngor ar Rwymedigaethau Cynllunio.

6.230Yn y rhan fwyaf o achosion, bydd y Cyngor yn annog datblygwyr i ddarparu cyfleusterau a seilwaith ar y safle i wasanaethau meddianwyr y datblygiad yn y dyfodol. Lle bydd hyn yn wir, bydd y cyfraniadau hyn yn cael eu hystyried wrth gyfrifo swm unrhyw gyfraniadau oddi ar y safle. Pan ystyrir bod datblygiad yn diwallu ei holl anghenion ar y safle ac yn lliniaru ei effeithiau drwy gyfraniadau digonol ar y safle, mae'n annhebygol y ceisir unrhyw gyfraniadau ariannol ychwanegol.

6.231Pan fônt yn bodloni’r profion polisi, (h.y. yn angenrheidiol; yn berthnasol i’r gwaith cynllunio; yn berthnasol i’r datblygiad sydd i’w ganiatáu; bod modd eu gorfodi; yn fanwl gywir ac yn rhesymol ym mhob ffordd arall), bydd y Cyngor yn defnyddio amodau cynllunio yn hytrach na Rhwymedigaethau Cynllunio i sicrhau’r seilwaith cymunedol angenrheidiol sydd ei angen o ganlyniad i’r datblygiad (Polisi Cynllunio Cymru a Chylchlythyr 16/2014 ‘Defnydd o Amodau ar gyfer Rheoli Datblygiadau’).

6.232Mae cytundebau Adran 106 yn wirfoddol ac angen cydweithrediad y datblygwr i’w cyflawni. Fodd bynnag, pan fo datblygwr yn methu â dangos sut y gall liniaru’n ddigonol effeithiau ei ddatblygiad, naill ai drwy rwymedigaethau cynllunio neu fesurau eraill, mae’n debygol y gwrthodir y cais.

MAN AGORED A HAMDDEN

6.233Bydd disgwyl i ddatblygiad preswyl newydd ym Mro Morgannwg ddarparu lefelau priodol ar gyfer mannau agored ffurfiol ac anffurfiol, yn unol â'r safonau a nodwyd. Mae'r Cyngor wedi mabwysiadu Safonau Meysydd Chwarae Cymru a dderbynnir yn eang ar gyfer darparu mannau chwarae. Ar gyfer mannau agored eraill, a all gynnwys darpariaeth chwaraeon awyr agored, mannau gwyrdd ffurfiol ac anffurfiol ac ardaloedd tyfu cymunedol, nodir targed cyfunol yn seiliedig ar Safonau Meysydd Chwarae Cymru ar gyfer mathau eraill o fannau agored. Dylai'r ddarpariaeth ar y safle gael ei harwain gan ddylunio yn hytrach na safonau ac mae'n rhaid i'r math o ddarpariaeth i gyrraedd y targed hwn ymateb i'r cyd-destun lleol a mynd i'r afael ag anghenion lleol a nodwyd ar gyfer mathau penodol o fannau agored, gan ystyried canfyddiadau'r Papur Cefndir Mannau Agored.

6.234Bydd cymhwyso'r safonau hyn yn sicrhau y bydd datblygiad newydd yn darparu digon o fannau agored ar gyfer preswylwyr y dyfodol ac ni fydd yn rhoi baich ychwanegol ar lefelau presennol o ddarpariaeth. Bydd y safonau'n cael eu cymhwyso i bob datblygiad preswyl newydd sydd â chynnydd net o 10 neu fwy o anheddau, gan gynnwys datblygiadau preswyl sydd wedi’u hadeiladu o’r newydd, cynlluniau ailddatblygu, addasiadau a datblygiadau defnydd cymysg sy'n cynnwys tai.

6.235Dylid cynllunio mannau agored hefyd i fod yn gynhwysol, yn ddiogel ac yn groesawgar i bob oedran a chefndir, gan gynnwys preswylwyr hŷn, a menywod a merched, a dylid eu cynllunio mewn modd sy'n meithrin cydlyniant cymunedol ac yn lleihau'r potensial ar gyfer troseddu ac ymddygiad gwrthgymdeithasol. Bydd canllawiau ar sut i weithredu'r dull hwn yn cael eu nodi yn y Canllaw Cynllunio Atodol ar Ddarpariaeth Mannau Agored.

6.236Bydd angen i ddatblygiadau masnachol mawr hefyd ddarparu lefelau priodol o fannau agored cyhoeddus i gyfrannu at les gweithwyr ac amwynder lleol.

6.237Fel arfer, bydd angen darpariaeth ar y safle er mwyn gwasanaethu’r preswylwyr a’r cyflogeion newydd hynny a fydd yn cynhyrchu’r galw cynyddol. Lle nad yw'n bosibl darparu cyfleusterau ychwanegol ar y safle, er enghraifft o ganlyniad i gyfyngiadau safle neu natur y datblygiad a gynigir, gall darpariaeth oddi ar y safle neu gyfraniadau ariannol tuag at wella neu gynnal cyfleusterau presennol neu fynediad at gyfleusterau presennol yn y cyffiniau fod yn briodol. Mae’n rhaid i unrhyw ddarpariaeth amgen oddi ar y safle a gytunir gael ei lleoli o fewn pellter cerdded diogel a rhwydd i’r datblygiad arfaethedig. Bydd y Cyngor yn gweithio gyda datblygwyr i gytuno ar y ffordd fwyaf priodol o fodloni’r safonau a dderbyniwyd a chynnal lefel a chydbwysedd boddhaol o ddarpariaeth pe bai amgylchiadau o’r fath yn codi.

6.238Mae cynnal a chadw mannau agored a chyfleusterau hamdden ffurfiol yn y dyfodol yn hanfodol i sicrhau bod cyfleusterau diogel o ansawdd uchel ar gael i ddefnyddwyr lleol yn y tymor hir. Bydd y Cyngor yn sicrhau trefniadau cynnal a chadw priodol yn y dyfodol trwy amodau neu rwymedigaethau cynllunio trwy gytundeb adran 106 i sicrhau bod yr holl gyfleusterau a ddarperir yn cael eu cynnal a’u cadw mewn modd priodol.

6.239Yn achos datblygiadau preswyl, mae’n rhaid hefyd sicrhau darpariaeth briodol ar gyfer mannau amwynder preifat megis gerddi, terasau to a balconïau, er mwyn diwallu anghenion uniongyrchol preswylwyr am le storio, lle sychu dillad a lle i fynd yn achlysurol i fwynhau eu heiddo mewn preifatrwydd. Ceir rhagor o fanylion am ddarpariaeth Mannau Amwynder yn y Canllaw Cynllunio Atodol Datblygiadau Preswyl a Deiliaid Tai, a darperir manylion am gymhwyso'r safonau mannau agored yn y Canllaw Cynllunio Atodol Rhwymedigaethau Cynllunio.

6.240Mae mannau agored cyhoeddus yn rhan bwysig o gymeriad unigryw cymunedau yn y Fro, gan ddarparu ardaloedd ar gyfer amrywiaeth o weithgareddau hamdden yn ogystal â gwneud ardaloedd deniadol i fyw, a chefnogi lles corfforol a meddyliol. Yn gynyddol, mae mannau agored o fewn aneddiadau presennol dan bwysau gan ddatblygu ac mae'n bwysig, lle bo’n briodol, bod y mannau agored hynny sydd â gwerth hamdden neu amwynder gweledol sylweddol yn cael eu diogelu, yn enwedig mewn ardaloedd lle mae diffyg mannau agored o'u cymharu â Safonau Meysydd Chwarae Cymru ar gyfer darparu mannau agored.

6.241Mae Polisi CI2 yn berthnasol i bob man agored ar safleoedd heb eu dyrannu o fewn ffin anheddiad ddiffiniedig. Diffinnir y teipolegau mannau agored y mae'n berthnasol iddynt yn NCT 16: Chwaraeon, Hamdden a Mannau Agored, gyda hyn yn cynnwys cyfleusterau ffurfiol fel parciau a gerddi cyhoeddus, rhandiroedd, cyfleusterau chwaraeon awyr agored a darpariaeth ar gyfer plant a phobl ifanc, yn ogystal â mannau agored mwy anffurfiol fel mannau gwyrdd amwynder a mannau gwyrdd naturiol a lled-naturiol.

CYFLEUSTERAU CYMUNEDOL

6.242Mae cyfleusterau cymunedol fel neuaddau cymunedol, llyfrgelloedd, ysgolion a chanolfannau hamdden yn hanfodol i les cymdeithasol a chorfforol trigolion ac yn elfennau allweddol o gynnal hyfywedd a bywiogrwydd bywyd cymunedol mewn aneddiadau trefol a gwledig.

6.243Mae Polisi CI3 yn dyrannu tir ar gyfer darparu cyfleusterau addysg newydd a gwell yn y Bont-faen, Sain Tathan, Y Barri, a Cosmeston, mewn ymateb i'r galw cynyddol am leoedd ysgol yn y cymunedau hyn.

6.244Mae tir yng Ngerddi Clare, y Bont-faen, wedi'i ddyrannu ar gyfer adleoli ac ehangu Ysgol Iolo Morganwg, ysgol gynradd cyfrwng Cymraeg sydd ar hyn o bryd wedi'i lleoli mewn adeilad Fictoraidd ar safle cyfyngedig yn y Bont-faen. Mae'r ysgol bresennol yn cynnig hyd at 210 o leoedd; fodd bynnag, mae'r campws newydd wedi'i glustnodi i ddyblu capasiti i 420 o ddisgyblion, ochr yn ochr â chynnydd yn y ddarpariaeth feithrin.

6.245Er mwyn cwrdd â'r galw cynyddol am leoedd ysgol yn Sain Tathan ac i wella cyfleusterau presennol, dyrennir Ysgol Gynradd Sain Tathan ar gyfer ailddatblygu ac ehangu ar safle'r ysgol bresennol. Bydd angen darn bach o dir ychwanegol o'r dyraniad Safle Allweddol yn Church Farm, Sain Tathan (HG1 KS4), er mwyn hwyluso darparu'r ysgol. Efallai y bydd angen gwell mynediad hefyd.

6.246Rhoddwyd caniatâd cynllunio ym mis Ebrill 2024 ar gyfer ailddatblygu Ysgol Uwchradd Gatholig Sant Richard Gwyn, gyda'r nod o foderneiddio cyfleusterau a chynyddu capasiti. Bydd yr ailddatblygiad, a fydd yn digwydd ar y safle presennol, yn cynyddu lleoedd myfyrwyr o 813 i 1,050.

6.247Mae tir hefyd wedi'i ddyrannu ar gyfer ysgol Anghenion Dysgu Ychwanegol (ADY) newydd yn Lower Cosmeston Farm ger Penarth, a fydd yn gwasanaethu fel ail safle ar gyfer ysgol arbennig Ysgol y Deri. Derbyniodd yr ysgol newydd, a fydd yn cael ei galw’n Ysgol Llyn Derw, ganiatâd cynllunio yn 2023, ac mae'r gwaith adeiladu wedi dechrau.

6.248Fel rhan o ddatblygiad Upper Cosmeston Farm sy’n gyfagos, gwneir darpariaeth ar gyfer ysgol gynradd a man cymunedol o fewn y caniatâd cynllunio amlinellol ar gyfer datblygiad preswyl 576 o unedau, fel y cyfeirir ato ym Mholisi HG1 (10). Mae'r caniatâd cynllunio amlinellol wedi'i gymeradwyo, yn amodol ar lofnodi cytundeb Adran 106. Bydd y cytundeb hwn yn ei gwneud yn ofynnol i'r tir gael ei drosglwyddo i'r Cyngor mewn cyflwr glân yn ystod camau cynnar y datblygiad, ynghyd â chyfraniad ariannol tuag at ddarparu lleoedd ysgol ychwanegol. Mae angen cadw adeilad fferm presennol ar y safle at ddefnydd cymunedol hefyd.

6.249Mae Cynllun Strategol Cymraeg mewn Addysg (CSCA) Bro Morgannwg 2022–2032 yn nodi cynnydd a ragwelir yn y galw am leoedd ysgolion uwchradd cyfrwng Cymraeg, o ganlyniad i gapasiti ehangach ar lefel ysgolion cynradd cyfrwng Cymraeg. Byddai angen ystyried darpariaeth ysgolion uwchradd cyfrwng Cymraeg yn dilyn gwerthusiad o ddigonolrwydd y galw. Mae unrhyw ddatblygiad a ragwelir yn amodol ar gymeradwyaeth y Cabinet ac achos busnes a'r rhaglen amlinellol strategol. Mae'r CDLlN wedi diogelu tir ar gyfer cyfleusterau cymunedol ychwanegol ar dir i'r de o'r rheilffordd yn Sain Tathan, a allai gynnwys darpariaeth ysgol cyfrwng Cymraeg newydd. Bydd angen gwelliannau i gysylltiadau teithio llesol, gan gynnwys cyflwyno pont droed i gerddwyr a beicwyr ar draws y rheilffordd, a gwell cysylltiadau ag aneddiadau cyfagos.

6.250Mae'r rhestr o gyfleusterau cymunedol newydd ym Mholisi CI3 yn ymwneud ag ysgolion a seilwaith cymunedol arall sydd wedi’u hadeiladu o’r newydd. Nid yw'r rhestr hon yn gynhwysfawr, a bydd angen estyniadau a gwelliannau i ysgolion ac adeiladau cymunedol presennol o ganlyniad i ddatblygiad newydd. Pan fo cynigion o'r fath yn gysylltiedig â gofynion datblygu a chapasiti cynyddol, byddant yn cael eu hariannu'n rhannol drwy gytundebau Adran 106 yn unol â Pholisi SP13 a'r CCA Rhwymedigaethau Cynllunio.

6.251Mae cyfleusterau cymunedol yn chwarae rôl bwysig wrth ddod â'r gymuned at ei gilydd ac yn cefnogi iechyd, lles cymdeithasol a lles diwylliannol. Fel y cyfryw, mae'n bwysig bod cyfleusterau cymunedol yn cael eu diogelu rhag colli cyfleusterau a gwasanaethau gwerthfawr yn ddiangen, yn enwedig lle byddai hyn yn lleihau gallu unrhyw gymuned i ddiwallu ei hanghenion o ddydd i ddydd.

6.252At ddibenion y polisi hwn, mae gwasanaethau a chyfleusterau cymunedol yn cynnwys, ond nid ydynt yn gyfyngedig i:

• Canolfannau cymunedol a neuaddau pentref
• Cyfleusterau addysg a phlant
• Cyfleusterau diwylliannol; gan gynnwys darpariaeth gelfyddydol, amgueddfeydd, lleoliadau cyngherddau a theatrau
• Hamdden masnachol; gan gynnwys sinemâu a thafarndai
• Addoldai, mynwentydd ac amlosgfeydd
• Gwasanaethau cyhoeddus eraill fel llyfrgelloedd, swyddfeydd post, a chanolfannau ailgylchu a gwastraff y cartref
• Mannau’r sector gwirfoddol a chymunedol a mannau anffurfiol ar gyfer gweithgareddau

6.253O ystyried bod darparu gwasanaethau a chyfleusterau cymunedol yn rhan bwysig o weledigaeth y Cyngor ar gyfer cynnal cymunedau cynaliadwy, mae polisi CI4 yn ceisio sicrhau bod colli cyfleuster cymunedol yn barhaol yn digwydd dim ond pan nad oes eu hangen mwyach, nad ydynt yn economaidd hyfyw, neu lle maent yn cael eu disodli'n foddhaol.

6.254Efallai y bydd amgylchiadau hefyd lle mae colli cyfleuster cymunedol yn rhan o gynnig ehangach i ad-drefnu neu wella'r ddarpariaeth o wasanaethau lleol. Bydd y Cyngor fel arfer yn cefnogi cynigion sy'n cynnwys gwaredu tir neu adeiladau dros ben lle dangosir ei bod yn hanfodol ariannu cyfleuster cymunedol newydd neu well mewn lleoliad arall o fewn yr ardal leol. Mewn achosion o'r fath, rhaid i gynigion gael eu cefnogi gan dystiolaeth i ddangos na fyddai colli'r cyfleuster yn effeithio'n negyddol ar faint ac ansawdd neu hygyrchedd y cyfleusterau presennol.

6.255Bydd y Cyngor hefyd yn cefnogi'r gwaith o ddatblygu cyfleusterau cymunedol aml-ddefnydd sy'n cynnig amrywiaeth o wasanaethau cymunedol hygyrch fel hamdden, gofal iechyd, addysg, mannau cyfarfod cymunedol a gwasanaethau cymunedol hanfodol eraill. Gall cyfleusterau o'r fath helpu i leihau'r galw am orfod teithio, hyrwyddo cymunedau cynaliadwy, a hwyluso darparu cyfleusterau cymunedol yn effeithiol gan sawl sefydliad.

6.256Bydd y Cyngor yn gweithio'n gadarnhaol gyda chymunedau lleol a mudiadau gwirfoddol, i gefnogi cynigion sy'n cadw, gwella neu ailddefnyddio seilwaith cymdeithasol a chymunedol, ac unrhyw ddatblygiad ategol priodol a allai wneud darpariaeth o'r fath yn economaidd hyfyw. Gall hyn gynnwys arallgyfeirio cyfleusterau presennol i wella hygyrchedd gwasanaethau i'r gymuned neu gynyddu hyfywedd hirdymor, er enghraifft trwy leoli siop neu swyddfa bost yn y dafarn leol i ddarparu gwasanaeth deuol i'r gymuned, lle gall hyn atal colli cyfleuster.

6.257Pan fydd colli cyfleuster yn cael ei gynnig ar sail hyfywedd ariannol, bydd angen i hyn gael ei gefnogi gan gofnodion ariannol y busnes, fel arfer am y 3 blynedd flaenorol. Bydd angen tystiolaeth farchnata briodol sy'n dangos bod ymdrechion rhesymol wedi'u gwneud i farchnata'r eiddo ar werth y defnydd presennol am o leiaf 12 mis yn olynol cyn i'r cais gael ei wneud. Bydd angen prisiad proffesiynol annibynnol pan ystyrir bod y cyfleuster wedi'i farchnata am bris gor-chwyddedig neu amhriodol. Bydd angen i ymgeiswyr ddarparu tystiolaeth o'r ymholiadau sy'n deillio o hysbysebu, cynigion sy'n deillio o hynny a pham y cawsant eu diystyru.

6.258Ym mhob achos lle mae cynnig ar gyfer colli cyfleuster a gwasanaeth cymunedol, rhaid i'r dystiolaeth a gyflwynir i gefnogi'r cais gynnwys manylion ymgynghori â'r gymuned leol a grwpiau cymunedol perthnasol.

6.259Dylai cynigion ar gyfer cyfleusterau mynwent neu amlosgfa newydd gael eu lleoli mewn lleoliad cynaliadwy. Er y byddai lleoliadau y tu allan i ffin anheddiad ddiffiniedig yn dderbyniol mewn egwyddor, dylai safleoedd gael mynediad da i'r rhwydwaith ffyrdd yn ogystal â llwybrau trafnidiaeth gyhoeddus, er mwyn galluogi mynediad hawdd i alarwyr ac ymwelwyr.

6.260Yn ogystal â'r effaith bosibl ar amwynder defnyddiau cyfagos, rhaid i gynlluniau sicrhau bod cynigion ar gyfer mynwentydd, gan gynnwys ymestyn cyfleusterau presennol, yn rhoi ystyriaeth benodol i berygl llifogydd, materion llygredd dŵr daear, unrhyw halogiad tir presennol, a (fel y bo'n briodol) gofynion Deddf Amlosgi 1902.

LLEOEDD CYNHYRCHIOL A MENTRUS

TWF ECONOMAIDD A CHYFLOGAETH

6.261Mae'r CDLl yn ceisio addasu i amgylchiadau economaidd newidiol ym Mro Morgannwg a natur newidiol cyflogaeth dros amser drwy ddarparu ystod amrywiol o safleoedd cyflogaeth newydd a diogelu ardaloedd cyflogaeth presennol.

6.262Er mwyn sicrhau bod digon o dir ar gael i ddiwallu anghenion cyflogaeth leol, comisiynodd y Cyngor Astudiaeth Tir Cyflogaeth (2022), i ddarparu asesiad o'r cyflenwad presennol o dir cyflogaeth ac ardaloedd cyflogaeth, ac i nodi anghenion tir cyflogaeth yn y dyfodol dros gyfnod y cynllun yng nghyd-destun rhanbarth ehangach de-ddwyrain Cymru.

6.263Tynnodd yr astudiaeth sylw at y ffaith bod gweithgarwch economaidd y Fro yn bennaf o fewn y sectorau diwydiannol a gweithgynhyrchu, sy'n canolbwyntio'n ofodol o gwmpas 3 ardal farchnad y Barri, Maes Awyr Caerdydd a Bro Tathan (Sain Tathan) a'r Fro Wledig (Llanilltud Fawr, y Bont-faen, Llandŵ a chynlluniau arallgyfeirio gwledig llai yn bennaf).

6.264O ran angen tir cyflogaeth yn y dyfodol, mae'r astudiaeth wedi nodi angen am 67.8 hectar o dir cyflogaeth dros gyfnod y cynllun. Daeth yr astudiaeth i'r casgliad bod digon o dir cyflogaeth i ddiwallu angen cyflogaeth dros gyfnod y cynllun, a bod gan y ddarpariaeth hon y potensial i gefnogi tua 5,338 o swyddi ychwanegol.

6.265Er mwyn diwallu'r angen tir cyflogaeth a ragwelir o 67.8 hectar net, mae Polisi SP14 Twf Cyflogaeth yn gwneud darpariaeth ar gyfer 182 hectar net o dir, sy'n adlewyrchu'r cyflenwad tir cyflogaeth sydd ar gael ar hyn o bryd ac sy’n debygol, yn realistig, o gael ei ddatblygu o fewn cyfnod y cynllun. Mae cyfran fawr o'r cyflenwad presennol i’w gweld yn bennaf yn Ardal Fenter Maes Awyr Caerdydd a Bro Tathan ac ar Gyffordd 34 yr M4, gyda thir ychwanegol wedi'i nodi mewn ardaloedd cyflogaeth leol yn y Barri a Llandŵ.

6.266Mae Polisi SP14 yn nodi'r ddarpariaeth tir cyflogaeth gofodol ar gyfer Bro Morgannwg dros gyfnod y cynllun, sy'n cynnwys hierarchaeth o safleoedd cyflogaeth strategol a lleol sydd wedi'u lleoli'n dda i'r 3 ardal farchnad gyflogaeth allweddol a nodwyd yn yr Astudiaeth Tir Cyflogaeth, ac sy'n darparu hyblygrwydd a dewis i fodloni gofynion tir cyflogaeth y Fro dros gyfnod y Cynllun.

Dyraniadau Cyflogaeth Mawr

6.267Mae’r hierarchaeth tir cyflogaeth yn cynnwys pedwar safle strategol ym Mharc Awyrofod a Busnes Bro Tathan, tir i'r dwyrain o Barc Busnes Maes Awyr Caerdydd a thir i'r de o Port Road (Model Farm) sydd gyda'i gilydd yn ffurfio Ardal Fenter Maes Awyr Caerdydd a Bro Tathan, a'r tir i'r de o Gyffordd 34 yr M4. Mae eu safle fel safleoedd cyflogaeth mawr o fewn yr hierarchaeth cyflogaeth yn adlewyrchu eu pwysigrwydd fel ardaloedd allweddol o fuddsoddiad a chyfleoedd cyflogaeth yn y Fro.

6.268Gwelir bod Maes Awyr Caerdydd a Bro Tathan yn cynnig cyfleoedd sylweddol ar gyfer datblygu awyrofod a gweithgynhyrchu uwch, ymchwil a datblygu ac arloesi ym Mro Morgannwg. Gan adeiladu ar sylfaen sgiliau bresennol Maes Awyr Caerdydd, British Airways Maintenance Cardiff, a datblygiadau mwy diweddar yn Ardal Fenter Bro Tathan, cydnabyddir eu pwysigrwydd i'r rhanbarth ehangach yng Nghymru’r Dyfodol, y Cynllun Cenedlaethol, sy'n nodi Maes Awyr Caerdydd fel un o bedwar Porth Strategol i Gymru (Polisi 10 – Cysylltedd Mewnol), gan nodi:

"Mae Maes Awyr Caerdydd yn rhan hanfodol o seilwaith trafnidiaeth strategol Cymru. Mae'n borth rhyngwladol sy'n cysylltu Cymru â'r byd ac mae'n sbardun pwysig o fewn economi Cymru. Mae Maes Awyr Caerdydd wedi'i leoli yn Ardal Fenter Maes Awyr Caerdydd a Bro Tathan sy'n cynnig cyfleoedd i fuddsoddi yn y safle a'r ardaloedd cyfagos. Mae’r Ardal Fenter yn cynnig amrywiaeth ehangach o safleoedd datblygu ac adeiladau busnes, gan gynnig cyfleoedd i ddatblygu cyfleusterau pwrpasol neu i fuddsoddi yn yr adeiladau cyfredol.” (Cymru'r Dyfodol, tudalen 82)

6.269Mae’r tir i'r dwyrain o Faes Awyr Caerdydd yn eiddo i Lywodraeth Cymru a Chyngor Bro Morgannwg yn bennaf. Mae'r safle wedi'i ddyrannu ar gyfer cyflogaeth defnydd cymysg. Mae Coleg Caerdydd a'r Fro wedi cael caniatâd cynllunio ar gyfer campws coleg ar 2.7 hectar o dir i'r de-ddwyrain o Barc Busnes presennol y Maes Awyr. Mae'r Cyngor yn paratoi uwchgynllun ar gyfer defnyddio gweddill y safle fel parc busnes.

6.270Mae’r tir i'r de o Port Road (Model Farm) y Rhws ar hyn o bryd yn destun apêl am ddiffyg dyfarniad ar gais cynllunio amlinellol ar gyfer defnydd B1, B2, B8. Os caniateir yr apêl, disgwylir i'r safle ddarparu 1.7 miliwn troedfedd sgwâr o swyddfeydd Dosbarth B1, B2 a B8, diwydiannol ysgafn ac unedau warws a dosbarthu, ochr yn ochr â gwaith parcio, tirlunio, seilwaith draenio a chyfoethogi bioamrywiaeth sy'n cynnwys tir ar gyfer ehangu Parc Gwledig Porthceri i'r de. Mae agosrwydd y safle at Faes Awyr Caerdydd a Bro Tathan ochr yn ochr â datblygiad Coleg Caerdydd a'r Fro yn gyfle i ddatblygu'r ardal yn glwstwr busnes o ansawdd uchel.

6.271Mae Bro Tathan (Sain Tathan) ym mherchnogaeth Llywodraeth Cymru. Mae'r safle yn cynnwys nifer o barthau datblygu gyda mynediad uniongyrchol i redfa weithredol gyda chymorth ochr yr awyr. Mae'r safle cyfan wedi'i warchod fel safle cyflogaeth presennol dan Bolisi EMP3 (4), gan fod rhannau o'r safle wedi'u hailddatblygu at ddefnydd cyflogaeth. Yn ogystal, mae nifer o barseli ar gael i'w datblygu ar draws y safle ehangach. Mae'r safle cyfan yn 338 hectar ond rhagwelir y bydd 66.7 hectar yn cael ei ddatblygu o fewn cyfnod y cynllun, gan adlewyrchu ardaloedd sydd â chaniatâd cynllunio a chais am 48.5 hectar o dir cyflogaeth net yn y parth dwyreiniol, sy'n aros am benderfyniad ar hyn o bryd. Nododd Astudiaeth Tir Cyflogaeth y Cyngor nad oes cyfleusterau ategol ar gael i'r rheini a gyflogir ym Mro Tathan, felly mae Polisi SP14 yn caniatáu darparu defnyddiau ategol i gefnogi'r rheini a gyflogir yn y prif safleoedd cyflogaeth.

6.272Mae’r tir i'r de o Gyffordd 34 yr M4 yn cael ei feddiannu gan Renishaw PLC, a brynodd y safle yn 2011. Mae eiddo presennol Renishaw wedi'i warchod fel safle cyflogaeth presennol dan Bolisi EMP3 (6). Mae tir ychwanegol i'r gogledd a'r dwyrain sy'n cael ei ddyrannu ar gyfer cyflogaeth newydd. Mae ei safle strategol ger traffordd yr M4 yn cyflwyno cyfle i Fro Morgannwg ddatblygu busnesau diwydiannol a logisteg ar raddfa strategol. Rhoddwyd caniatâd cynllunio amlinellol yn 2016 ar gyfer hyd at 151,060 metr sgwâr o ddefnyddiau Dosbarth B1, B2 a B8; Gwesty/Canolfan Hyfforddi Breswyl (Dosbarth C1/C2); a hyd at 1,300 metr sgwâr o ddefnyddiau ategol o fewn Dosbarthiadau A1, A2, A3; ochr yn ochr â 30.5 hectar o seilwaith gwyrdd, ac mae cais i amrywio'r amod i ymestyn yr amser ar gyfer cyflwyno materion a gadwyd yn ôl yn aros am benderfyniad ar hyn o bryd.

Dyraniadau Cyflogaeth Lleol

6.273Mae dyraniadau cyflogaeth lleol yn cynnwys 17.9 hectar (net) arall o dir at ddefnyddiau B1, B2 a B8 ac fe'u dyrennir i sicrhau bod ystod a dewis priodol o dir ar gael i gefnogi twf economaidd lleol. Yn gyffredinol, mae'r safleoedd hyn o fewn, neu'n ffinio ag, ardaloedd cyflogaeth presennol sy'n cefnogi amrywiaeth o ddefnyddiau cyflogaeth, ac yn darparu cyfleoedd i fusnesau bach lleol a busnesau newydd, yn galluogi busnesau sefydledig i ehangu, ac yn ardaloedd deniadol ar gyfer buddsoddiad busnesau lleol.

6.274Mae cynnal banc tir o safleoedd, yn enwedig lle gellir lletya sectorau twf, yn hanfodol i lwyddiant mentrau a buddsoddiad datblygu economaidd yr ardaloedd. Felly, er mwyn diogelu eu statws fel safleoedd cyflogaeth pwysig, ni chaniateir cynigion ar gyfer defnyddiau amgen ar y dyraniadau safleoedd cyflogaeth strategol a lleol a nodwyd ym Mholisi SP14 at ddibenion nad ydynt yn ymwneud â chyflogaeth.

6.275Mae Polisi EMP1 yn nodi dwy Ardal Cyfle Adfywio Cyflogaeth yn hen Orsaf Bŵer Aberddawan a Phorthladd Gweithredol Dociau'r Barri, y mae'r cynllun yn eu hystyried yn ardaloedd pwysig ar gyfer cefnogi amcanion y CDLlN o fynd i'r afael â newid hinsawdd a gwyrddu economi'r Fro, gan hwyluso'r twf mewn cynhyrchu ynni adnewyddadwy a charbon isel a busnesau.

6.276Mae’r tir yn hen Orsaf Bŵer Aberddawan yn cael ei ddyrannu ar gyfer Parc Ynni Gwyrdd, Cyflogaeth ac Arloesi i gefnogi datgarboneiddio ac arloesi diwydiannol. Mae'r safle o arwyddocâd rhanbarthol gyda rôl strategol yn natblygiad economaidd Prifddinas-Ranbarth Caerdydd, a nodwyd fel Ardal Dwf Genedlaethol Caerdydd, Casnewydd a'r Cymoedd. Bydd y safle yn sefydlu Bro Morgannwg fel canolfan ranbarthol ar gyfer arloesi mewn ynni adnewyddadwy a gwyrdd a gweithgynhyrchu di-garbon. Bydd y Parc Ynni Gwyrdd, Cyflogaeth ac Arloesi yn gyfle adfywio pwysig, gan alluogi darparu swyddi medrus, hyfforddiant ac addysg o ansawdd uchel, ynghyd â gwneud cyfraniad sylweddol tuag at liniaru newid hinsawdd. Bydd datblygu'r safle yn galluogi cyfleoedd ar gyfer gwella tirwedd, rhwydweithiau seilwaith gwyrdd, budd net mewn bioamrywiaeth a dylunio adfywiol.

6.277Bydd yr ailddatblygiad yn cynnwys ystod o ddefnyddiau ynni a chyflogaeth, gan gynnwys:

• Defnyddiau sy'n cefnogi’r gwaith o gynhyrchu ac arloesi ynni adnewyddadwy a gwyrdd (gan gynnwys potensial ar gyfer arloesiadau llanw, solar a hydrogen), a chefnogi seilwaith trydan;
• Defnyddiau cyflogaeth (defnyddiau B1, B2 a B8) megis gweithgynhyrchu gwerth uchel a di-garbon;
• Cyfleusterau storio ynni a batris storio hirdymor i gefnogi’r gwaith o gynhyrchu ac arloesi ynni adnewyddadwy a gwyrdd;
• Canolfan arloesi ynni gwyrdd i hyrwyddo arloesedd, twf, gwybodaeth a rhyngweithio cymunedol â dyfodol carbon sero Cymru;
• Parc ecoleg bioamrywiol a chanolfan ymwelwyr, sy'n darparu cyfleusterau i'r gymuned leol;
• Cyfleusterau a gwasanaethau ategol ar raddfa fach i gefnogi ymwelwyr a gweithwyr ar y safle; a
• Chyfraniad tuag at yr economi gylchol gan gynnwys ailgylchu.

6.277Bydd y safle yn cael ei ddarparu fesul cam, a rhagwelir y bydd cam cyntaf yn cael ei ddatblygu o fewn cyfnod y cynllun, gyda gwaith adfer a lliniaru llifogydd priodol. Fodd bynnag, cydnabyddir bod angen hyblygrwydd o ran graddfa ac amserlenni’r ddarpariaeth er mwyn ymateb i ofynion y farchnad wrth iddynt ddod i'r amlwg, ac i fanteisio ar y cyfleoedd y mae Aberddawan yn eu cyflwyno i ddenu buddsoddiad rhanbarthol.

6.278Rhaid i’r gwaith o uwch-gynllunio'r safle gael ei lywio gan ymgysylltu rhanddeiliaid â busnesau lleol, y gymuned ac awdurdodau rheoleiddio gan gynnwys Cyfoeth Naturiol Cymru.

6.279Dylid paratoi uwchgynllun dangosol ar gyfer y safle yn ei gyfanrwydd, ar y cyd â chais cynllunio ar gyfer unrhyw gam cyntaf o ddatblygiad defnydd terfynol i ddangos ymagwedd gynhwysfawr at y safle.

6.280Rhaid i ddatblygiad ar y safle gydymffurfio â'r egwyddorion uwch-gynllunio canlynol, sy'n cael eu hystyried yn allweddol i gyflawni adfywiad llwyddiannus yr hen safle diwydiannol i ganolfan ynni gwyrdd, cyflogaeth ac arloesi:

• Dylai’r cynllun, graddfa a dyluniad ddarparu cyd-destun ac amgylchedd o ansawdd uchel ar gyfer y safle, cymunedau preswyl cyfagos gan gynnwys Dwyrain Aberddawan a Sain Tathan, a defnyddwyr Arfordir Treftadaeth Morgannwg.
• Dylai'r datblygiad ddangos sut mae’r SoDdGA Arfordir Dwyrain Aberddawan cyfagos yn cael ei ddiogelu, ei gefnogi neu, lle y bo'n bosib, ei wella. Dylai’r datblygiad gynnwys byffer priodol rhwng datblygiad adeiledig a'r SoDdGA.
• Dylai’r datblygiad ddatblygu cynllun safle sy'n ystyried seilwaith ac amgylchedd presennol y safle, gan gynnwys ond heb fod yn gyfyngedig i'r twmpath lludw tanwydd maluriedig, y ddolen reilffordd a'r is-orsafoedd trydanol.
• Dylai Strategaeth Bioamrywiaeth/Ecoleg gynnal a gwella cysylltedd ecosystemau a darparu budd net i fioamrywiaeth.
• Rhaid asesu risg llifogydd a darparu mesurau lliniaru priodol i gefnogi pob cam o'r datblygiad sy'n dod ymlaen, yn unol ag Asesiad Canlyniadau Llifogydd.
• Dylai’r datblygiad greu cynllun effeithlon sy'n gwneud yn fawr o'r tir sydd ar gael, ac yn creu diffiniadau clir rhwng mannau preifat a chyhoeddus.
• Oherwydd ei ddefnydd diwydiannol yn y gorffennol, rhaid adfer y safle i'r safon sy'n ofynnol cyn pob cam o ddatblygiad sy'n dod ymlaen.
• Dylid creu strategaeth tirwedd a thir cyhoeddus o ansawdd uchel i gefnogi bioamrywiaeth, trafnidiaeth gynaliadwy ac ymateb i gymeriad tirwedd amgylchynol a lleoliad y safle.
• Dylai’r datblygiad wneud yn fawr o gyfleoedd ar gyfer mynediad trafnidiaeth gynaliadwy gan gynnwys defnyddio'r ddolen reilffordd bresennol, os yw'n bosib.
• Dylai’r datblygiad integreiddio rhwydwaith seilwaith gwyrdd (SG) sy'n ymgorffori mesurau lliniaru risg llifogydd / systemau draenio cynaliadwy (SDCau) ledled y safle ac yn darparu rhwydwaith o ardaloedd preifat a chyhoeddus o fannau gwyrdd ac ardaloedd hamdden.
• Dylai’r datblygiad ymateb i ganlyniadau ymgysylltu â rhanddeiliaid a chymunedau.

6.282Mae Porthladd y Barri, sy'n eiddo i Gymdeithas Porthladdoedd Prydain hefyd yn cael ei nodi fel Ardal Cyfle Adfywio Cyflogaeth. Mae cyfleusterau porthladd yn seilwaith rhanbarthol ac yn ased economaidd pwysig yn rhanbarth de-ddwyrain Cymru, ac fe'u cydnabyddir felly yng Nghymru’r Dyfodol sy'n nodi, "Dylai Cynlluniau Datblygu Lleol ystyried rôl y porthladdoedd yn lleol, yn rhanbarthol ac yn genedlaethol a sefydlu fframweithiau i gefnogi eu gweithrediad ac, o bosib, helpu i'w hehangu". Yn y Fro, mae Porthladd y Barri yn ffynhonnell werthfawr o gyflogaeth leol ac mae wedi bod yn ganolbwynt adfywio i'r Barri gydag ailddatblygu Glannau'r Barri ar gyfer tai, manwerthu a hamdden.

6.283Mae’r cynlluniau ar gyfer Porthladdy Barri yn cynrychioli'r cam nesaf yn y broses o adfywio Dociau'r Barri ac mae'n canolbwyntio ar wella rôl economaidd y dociau yn y dyfodol. Mae nodi'r ardal fel Ardal Cyfle Adfywio Cyflogaeth yn adlewyrchu gweledigaeth a dyheadau Cymdeithas Porthladdoedd Prydain sydd wedi'u cynnwys yn ei strategaeth hirdymor Porthladdoedd y Dyfodol: Y Barri. Mae hyn yn nodi'r ardaloedd cyflogaeth a'r tir porthladd gweithredol yn Noc Rhif 2 hyd at 2035, ac yn canolbwyntio ar ddatblygu'r porthladd o amgylch sectorau carbon isel a di-garbon ochr yn ochr â defnyddiau diwydiannol traddodiadol sy'n gysylltiedig â'r môr.

6.284Bydd Ardal Cyfle Adfywio Cyflogaeth Porthladd y Barri yn cynnwys defnyddiau B1, B2, B8, cynhyrchu ynni adnewyddadwy a seilwaith twf glân sy'n dod i'r amlwg. Gall defnyddiau posib ar y porthladd gynnwys gweithgynhyrchu cemegol, cynhyrchu ynni gwyrdd, cyfleusterau dal carbon, cynhyrchu hydrogen, cynhyrchu solar ffotofoltäig a thyrbinau gwynt ar y Porthladd. Er mwyn addasu i newid hinsawdd, bydd angen i ddatblygiad newydd yn y porthladd hefyd ymgorffori'r mesurau angenrheidiol i fynd i'r afael â risg llifogydd.

6.285Y gobaith yw y bydd y twf yn y sector ynni adnewyddadwy yn Aberddawan a Dociau'r Barri yn creu swyddi newydd medrus ac yn rhoi hwb sylweddol i'r economi. Yn unol â hynny, mae Polisi SP14 yn cefnogi twf y sectorau hyn ochr yn ochr â chyflogaeth B1, B2 a B8.

6.286Mae Polisi EMP2 yn cefnogi datblygiad o fewn y Weinyddiaeth Amddiffyn Sain Tathan lle mae'n ofynnol at ddibenion gweithredol, fel y'i diffinnir ar y Map Polisïau. Yn yr un modd, caniateir cynigion o fewn neu ar dir sy'n union gyfagos i'r Weinyddiaeth Amddiffyn Sain Tathan dim ond lle na fyddai'r cynigion hyn yn effeithio'n andwyol ar, nac yn cyfaddawdu, defnydd yr ardal at ei dibenion gweithredol.

6.287Mae parth diogelu statudol sy'n gysylltiedig â'r Weinyddiaeth Amddiffyn Sain Tathan wedi'i nodi ar y map cyfyngiadau. Mae'r parth diogelu hwn wedi'i gynllunio i gadw gallu gweithredol trwy sicrhau bod datblygiad a allai gyfaddawdu neu gyfyngu ar weithrediad offer technegol sy'n sylfaenol i wasanaethau traffig awyr yn destun ymgynghoriad.

6.288Mae asedau technegol sy'n hwyluso rheoli traffig awyr, yn bennaf radar, llywio a systemau cyfathrebu yn cael eu diogelu i gyfyngu ar effaith datblygu ar eu gallu a'u gweithrediad. Gall yr uchder, y màs, a'r deunyddiau a ddefnyddir i orffen datblygiad i gyd fod yn ffactorau wrth asesu effaith cynllun penodol. Gall datblygiadau sy'n ymgorffori systemau ynni adnewyddadwy fod yn bryder arbennig o ystyried eu potensial i ddarparu ehangder mawr o fetel ar uchder, er enghraifft lle mae cynigion yn cynnwys tyrbin gwynt neu system solar ffotofoltäig wedi'i osod ar do.

6.289Pan nad yw safle neu ased y Weinyddiaeth Amddiffyn wedi'i ddiogelu bellach yn weithredol, ac mae'r Weinyddiaeth Amddiffyn yn cadarnhau nad oes angen amddiffyn mwyach, gellir adolygu'r dynodiad diogelu. Hyd nes y derbynnir cadarnhad o'r fath, bydd cyfyngiadau diogelu yn parhau i fod mewn grym.

AMDDIFFYN SAFLEOEDD AC EIDDO CYFLOGAETH PRESENNOL

6.290Mae Polisi EMP3 yn nodi hierarchaeth Bro Morgannwg o safleoedd cyflogaeth presennol, sydd wedi'i sefydlu drwy asesiad o safleoedd cyflogaeth a fanylir yn Astudiaeth Tir Cyflogaeth y Cyngor (2023). Mae'r hierarchaeth hon yn adlewyrchu rôl a swyddogaeth pob maes cyflogaeth o fewn yr economi leol ac ehangach. Er bod yr Astudiaeth Tir Cyflogaeth wedi canolbwyntio ar ardaloedd cyflogaeth presennol, roedd yr astudiaeth hefyd yn cydnabod rôl eiddo cyflogaeth mewn mannau eraill yn y Fro, ac felly mae hyn yn cael ei adlewyrchu o fewn hierarchaeth safleoedd cyflogaeth y CDLlN, y diffinnir rôl a swyddogaeth pob categori isod:

• Safleoedd Cyflogaeth Mawr -mae'r rhain yn ardaloedd datblygu allweddol o raddfa a lleoliad digonol sy'n denu unigolion a buddsoddiad o ddalgylch eang, ac fel arfer maent yn cael eu defnyddio gan gwmnïau mawr enwog sy'n nodweddion o'r marchnadoedd cenedlaethol/rhyngwladol.
• Safleoedd Cyflogaeth Eilaidd -mae gan y rhain fel arfer amrywiaeth o ddefnyddiau cyflogaeth ac maent yn tueddu i ddenu unigolion a buddsoddiad o fewn Bro Morgannwg. Efallai y bydd presenoldeb bach o gwmnïau cenedlaethol o fewn y stadau hyn hefyd, ond busnesau lleol mwy sefydledig sy’n tueddu i fod amlycaf.
• Safleoedd Cyflogaeth Lleol Allweddol -mae'r rhain yn cynnig cyfleoedd cyflogaeth lleol pwysig a nodweddir gan fentrau bach a chanolig lleol a busnesau newydd, gan ddarparu lle yn aml i ganiatáu i'r busnesau hyn dyfu ac ehangu yn y tymor byr-canolig.
• Safleoedd Cyflogaeth Cymdogaeth – mae'r rhain yn darparu cyfleoedd cyflogaeth i aelodau o'r cymunedau cyfagos. Mae'r safleoedd hyn fel arfer yn fach o ran maint ac yn tueddu i wasanaethu'r ardal uniongyrchol.
• Eiddo Eraill mewn Defnydd Cyflogaeth - y tu allan i'r prif ardaloedd cyflogaeth mae llawer o fusnesau presennol ar draws yr awdurdod. Mae'r rhain yn cynnwys swyddfeydd mewn canolfannau manwerthu, gweithdai, stiwdios, a busnesau gwledig bach sy'n gwneud cyfraniad gwerthfawr i economi'r Fro.

6.291Bydd y Cyngor yn ceisio sicrhau bod prif swyddogaeth y safleoedd fel ardal gyflogaeth bwysig ar gyfer cyflogaeth leol a mewnfuddsoddiad yn cael eu diogelu, a bod defnyddiau nad ydynt yn ymwneud â chyflogaeth neu ddefnyddiau ategol yn cael eu rheoli'n ofalus fel y nodir ym Mholisi EMP3.

6.292Tynnodd Astudiaeth Tir Cyflogaeth y Cyngor (2023) sylw at y ffaith bod amodau'r farchnad ym Mro Morgannwg ar gyfer tir cyflogaeth yn esblygu, gan nodi bod galw cryf yn yr ardaloedd cyflogaeth presennol ar gyfer adeiladau diwydiannol, gyda galw am unedau bach a chanolig. Mae'r astudiaeth hefyd yn nodi twf cynyddol mewn cynlluniau cyflogaeth B1/B2/B8 gwledig, a phrinder posib o swyddfeydd rhydd-ddaliadol o fewn yr awdurdod. O ystyried canfyddiadau'r astudiaeth, mae'r Cyngor o'r farn ei bod yn hanfodol sicrhau bod lles yr economi leol ac ehangach yn ddiogel ar gyfer yr hirdymor.

6.293Yn unol â hynny, mae Polisi EMP4 yn ceisio diogelu rôl a swyddogaeth safleoedd ac eiddo cyflogaeth presennol rhag colli eu swyddogaeth gyflogaeth, neu erydiad graddol ohoni, trwy dresmasu gan ddefnyddiau nad ydynt yn ymwneud â chyflogaeth. Mae'r ymagwedd a nodir yn y polisi hwn yn berthnasol yn gyfartal i eiddo busnes presennol neu wag sydd naill ai mewn defnydd cyflogaeth neu mewn defnydd cyflogaeth diwethaf, lle mae'r defnydd yn dod o fewn Dosbarth Defnydd B1, B2 a B8 o'r Gorchymyn Dosbarthiadau Defnydd.

6.294Pan gynigir cynigion ar gyfer defnyddiau ydynt yn ymwneud â chyflogaeth, rhoddir ystyriaeth i rôl a swyddogaeth y safle cyflogaeth o fewn yr hierarchaeth cyflogaeth, effaith gronnol defnyddiau nad ydynt yn ymwneud â chyflogaeth presennol ar rôl a swyddogaeth y safle cyflogaeth, a/neu amwynder cyfagos fel y nodir isod:

Safleoedd Cyflogaeth Mawr ac Ardaloedd Cyfle Adfywio Cyflogaeth

6.295Er y bydd y newid defnydd i ddefnyddiau nad ydynt yn ddosbarth B ar safleoedd mawr yn cael ei wrthwynebu, cydnabyddir bod nifer gyfyngedig o ddefnyddiau nad ydynt yn ddefnyddiau B1, B2 a B8 y gellid eu hystyried yn dderbyniol ar safleoedd cyflogaeth mawr, gan y byddent yn darparu gwasanaeth i gyflogeion a'u cleientiaid, ac yn cyfrannu at effeithlonrwydd y safle cyflogaeth. Gall defnyddiau sy'n wirioneddol ategol gynnwys cownteri masnach, campfeydd, caffis bach, meithrinfeydd gofal plant, neu ganolfannau hyfforddi, sy'n darparu gwasanaeth i gyflogeion lleol neu ddefnyddwyr y safle cyflogaeth presennol.

6.296Wrth ystyried ceisiadau cynllunio ar gyfer cynigion ategol ar safleoedd cyflogaeth mawr, ac ardal cyfle adfywio, bydd yn ofynnol i ymgeiswyr ddangos bod y cynnig yn bodloni meini prawf 1-4 Polisi EMP4. Ym mhob achos, bydd y Cyngor yn ystyried a fyddai'r cynnig yn darparu budd ategol i'r ardal gyflogaeth ac yn cefnogi anghenion y cyflogeion, ac na fyddai'n gwrthdaro â gweithrediad y safle fel ardal gyflogaeth fawr ac amwynder cyffredinol.

Safleoedd Cyflogaeth Eilaidd, Safleoedd Cyflogaeth Lleol Allweddol a Safleoedd Cyflogaeth Cymdogaeth ac Eiddo Eraill mewn Defnydd Cyflogaeth

6.297Er mai blaenoriaeth y Cyngor yw diogelu colli defnyddiau cyflogaeth, cydnabyddir, yn ogystal â defnyddiau ategol priodol, y gallai fod achosion lle gallai fod yn briodol caniatáu ailddatblygu neu newid defnydd i fusnes nad yw'n fusnes dosbarth B. Dan amgylchiadau o'r fath, bydd y Cyngor yn ystyried cynigion yn unol â meini prawf 5-8 Polisi EMP4, y prif ystyriaeth bob amser fydd sicrhau na fyddai'r defnydd arfaethedig, nad yw'n ddosbarth B, yn tanseilio rôl a swyddogaeth y safle neu'r eiddo cyflogaeth. Gall hyn gynnwys cynigion a fyddai'n gwneud defnydd buddiol o eiddo neu safleoedd gwag, a fyddai'n galluogi cyfleoedd cyflogaeth amgen, neu lle byddai newid defnydd yn darparu gwell amwynder neu fuddion amgylcheddol dros y defnydd busnes presennol.

6.298Mewn amgylchiadau o'r fath, bydd y Cyngor yn ei gwneud yn ofynnol i ymgeiswyr ddarparu tystiolaeth ar gyfer y cyfiawnhad dros ddefnyddiau amgen fel y nodir dan Bolisi EMP4. Bydd y math o dystiolaeth sydd ei hangen yn amrywio, yn dibynnu ar y defnydd a'r amgylchiadau unigol, ond gall gynnwys manylion pam nad yw'r tir neu'r eiddo bellach yn cael ei ddefnyddio, a thystiolaeth i ddangos bod ymdrechion priodol a rhesymol wedi'u gwneud i'w farchnata i'w werthu neu ei brydlesu ar gyfer ei ddefnydd presennol.

6.299Pan gynigir defnyddiau nad ydynt yn rhai Dosbarth B, bydd y Cyngor yn gofyn i'r ymgeiswyr ddangos:

• Nad yw'r safle/eiddo bellach yn addas nac yn rhesymol addas i'w ailddatblygu at ddibenion cyflogaeth.
• Bod y safle/eiddo wedi'i farchnata'n rhagweithiol at ddibenion cyflogaeth am gyfnod rhesymol (e.e., o leiaf 12 mis) ar gyfradd farchnad resymol (h.y. rhent, neu werth cyfalaf) fel y'i cefnogir trwy strategaeth ac ymgyrch farchnata ffurfiol wedi'i dogfennu, neu
• Bydd budd cymunedol sylweddol sy'n gorbwyso’r effaith o golli'r safle/eiddo cyflogaeth, megis gwell amwynder i ddefnyddiau cyfagos neu welliannau amgylcheddol.

6.300Gallai gwybodaeth gan yr asiant neu’r ymgeisydd ynghylch galw fod ar ffurf adroddiad marchnata neu ohebiaeth gan yr asiant eiddo perthnasol. Gallai’r math o wybodaeth gynnwys y canlynol:

• Manylion y meddianwyr presennol, os oes unrhyw rai.

• Os yn briodol, cyfnod yr amser y bu eiddo neu safle’n wag.
• Math y defnydd y marchnatwyd yr eiddo/safle ar ei gyfer, a pha strategaeth farchnata a fabwysiadwyd ac am ba hyd.
• Lefel y diddordeb yn y safle yn ystod y cyfnod – dylai hyn nodi nifer yr ymholiadau, math y defnydd y ceisiwyd amdani, ac, os yn hysbys, y rheswm pam na wnaed mwy ar ôl yr ymholiad gwreiddiol;
• A gaiff preswylwyr presennol eu hadleoli i adeiladau eraill addas ei hwyluso.

6.301Yn ogystal, efallai y bydd achlysuron hefyd i fusnes presennol neu arfaethedig weithredu allfa werthu ategol, fel cownteri masnach neu allfeydd ffatri sy'n gwasanaethu'r cyhoedd ehangach. Dim ond lle mae'r gweithrediadau'n uniongyrchol gysylltiedig â'r busnes presennol neu arfaethedig ac o raddfa a math sy'n briodol i'r busnes y caniateir cynigion o'r fath. Pan fo cynigion ar gyfer allfeydd siopau ffatri, bydd yr holl nwyddau a werthir yn cael eu cyfyngu i'r rheini a weithgynhyrchir ar y safle. Bydd cynigion nad ydynt yn bodloni'r amodau hyn yn cael eu penderfynu yn erbyn cynigion manwerthu arferol, ac yn cael eu hasesu yn unol â pholisïau manwerthu'r cynllun.

6.302Mae Polisi EMP3 yn nodi hierarchaeth o safleoedd cyflogaeth o bwysigrwydd rhanbarthol a lleol, y mae'r Cyngor yn ystyried y bydd yn darparu hyblygrwydd dewis, i ddiwallu anghenion cyflogaeth y Fro dros gyfnod y cynllun. Mae'r safleoedd wedi'u lleoli'n dda i ganolfannau cyflogaeth presennol, ac yn bennaf dyma’r ardaloedd lle mae datblygiad cyflogaeth newydd wedi digwydd yn hanesyddol.

6.303Mae'r cynllun yn cydnabod bod yna achlysuron lle efallai na fydd yn briodol i gynigion cyflogaeth newydd gael eu lletya ar safleoedd cyflogaeth presennol, megis gweithio gartref a busnesau ar raddfa fach. Mae Polisi EMP5 yn cefnogi cyfleoedd sy'n galluogi busnesau newydd i ddatblygu ar safleoedd heb eu dyrannu o fewn ffiniau aneddiadau presennol.

CYFLOGAETH AC ARALLGYFEIRIO YNG NGHEFN GWLAD

6.304Mae'r Astudiaeth Tir Cyflogaeth (2023) yn tynnu sylw at y ffaith bod galw mawr am adeiladau B1, B2 a B8 yng nghefn gwlad y Fro y tu hwnt i'r fenter wledig draddodiadol ac arallgyfeirio busnesau amaethyddol presennol. Felly, mae polisi EMP6 yn ceisio hwyluso cyfleoedd ar gyfer datblygu cyflogaeth wledig newydd a galluogi busnesau gwledig presennol i ehangu ac addasu i greu economïau gwledig cynaliadwy ac amrywiol.

6.305Yn unol â hynny, cefnogir datblygiadau cyflogaeth (dosbarthiadau defnydd B) yng nghefn gwlad pan fo'r rhain yn cynnwys naill ai addasu adeiladau gwledig presennol, neu os ydynt wedi'u lleoli'n dda i anheddiad gwledig presennol, neu pan fo'r cynnig yn cynnwys ymestyn neu adleoli busnes sy'n bodoli eisoes, a lle mae graddfa a math y defnyddiau busnes yn gymesur â lleoliad gwledig.

6.306Wrth ystyried cynigion datblygu ar gyfer arallgyfeirio ffermydd a defnyddiau busnes gwledig, dylid ystyried yn y lle cyntaf ailddefnyddio adeiladau presennol. Os nad yw hyn yn bosib, gellir ystyried adeilad newydd wedi'i gynllunio'n sensitif o fewn cyfadeilad presennol y fferm. Ar gyfer cynigion sy'n ymwneud ag addasu adeiladau gwledig presennol, dylai adeiladau fod yn gallu darparu ar gyfer y defnydd busnes arfaethedig, ac felly bydd ceisiadau yn cael eu hystyried yn erbyn Polisi HG8 Addasu ac Adnewyddu Adeiladau Gwledig a chanllaw cynllunio atodol cysylltiedig.

6.307Pan fo'r cynnig ar gyfer un o'r defnyddiau a nodir yn rhan gyntaf y polisi, rhaid i ymgeiswyr ddarparu tystiolaeth o angen gwirioneddol am y datblygiad mewn lleoliad gwledig, gan gynnwys cyfiawnhad pam na ellir ei ddarparu mewn aneddiadau diffiniedig neu ardaloedd cyflogaeth o safbwynt gweithredol neu leoliadol.

6.308Rhaid i raddfa'r datblygiad fod yn gymesur â'i leoliad, gan osgoi gorddatblygu neu ddwysáu a fyddai'n niweidiol i'r cymeriad gwledig. Yn unol â hynny, dylid cyfyngu graddfa cynigion busnes gwledig i'r hyn sy'n angenrheidiol ar gyfer y defnydd arfaethedig. Bydd hyn yn cael ei asesu o ran maint (gan gynnwys arwynebedd llawr ond hefyd cyfaint a màs) a dylai ymgeiswyr esbonio pam mae angen adeiladau arfaethedig fel y’u cynigir. Ni ddylai cynigion arwain at niwed annerbyniol i amwynder trigolion cyfagos neu gymeriad y dirwedd. Mae hyn yn cynnwys ystyried effaith weledol, sŵn, arogl a dyluniad. Rhaid cynnal diogelwch priffyrdd hefyd, a bydd effeithiau cronnol gyda datblygiadau eraill yn cael eu hasesu.

6.309Rhaid i adeiladau newydd gael eu dylunio i weddu i'w defnydd arfaethedig wrth barchu'r cyd-destun gwledig. Mae hyn yn cynnwys lleoliad, deunyddiau a ffurf briodol sy'n adlewyrchu cymeriad lleol ac yn lleihau ymyrraeth weledol.

6.310Mae'r Cyngor yn cydnabod bod angen lleoli rhai diwydiannau, oherwydd natur eu gweithgareddau, i ffwrdd o ardaloedd cyflogaeth cyffredinol sefydledig a rhywfaint o bellter o ardaloedd preswyl er mwyn osgoi effeithiau negyddol. Mae nifer o'r safleoedd cyflogaeth presennol yn rhydd o gyfyngiadau lleoliad o'r fath, gan gynnwys Ystad Fasnachu'r Iwerydd, y Porthladd Gweithredol yn Nociau'r Barri ac Ystad Ddiwydiannol Llandŵ, a dylid ymchwilio i'r tir sydd ar gael yn yr ardaloedd hyn yn y lle cyntaf. Yn unol â'r prawf dilyniannol a argymhellir yn NCT 23 - Datblygu Economaidd (2014), ar gyfer cynigion o'r fath, bydd angen i'r Cyngor fod yn fodlon bod dull dilyniannol wedi'i gymryd i nodi'r safle, a bod pob opsiwn posib wedi'i archwilio sy'n dangos y gellir cyfiawnhau’r lleoliad arfaethedig a’i fod yn opsiwn priodol wrth ystyried manteision posib y cynnig ac anghenion y busnes a gynigwyd.

TWRISTIAETH

6.311Mae lleoliad arfordirol a gwledig y Fro, ynghyd â'i diwylliant cyfoethog a'i hamgylchedd hanesyddol, yn asedau gwerthfawr ar gyfer twristiaeth a hamdden. Mae atyniadau fel Arfordir Treftadaeth Morgannwg, Bae Whitmore, Ynys y Barri a Phenarth, yn ogystal â'i lleoliad yn rhanbarth de-ddwyrain Cymru yn gwneud Bro Morgannwg yn gyrchfan deniadol i ymwelwyr dydd, yn ogystal â'r rheini sy'n dymuno aros am gyfnod hwy.

6.312Mae asedau twristiaeth y Fro yn ffynhonnell werthfawr o gyflogaeth leol, gan gyflogi bron 3,000 o bobl a chynhyrchu tua £327 miliwn o wariant ymwelwyr yn uniongyrchol ac yn anuniongyrchol.

6.313Mae Polisi SP15 yn ceisio cefnogi'r broses o ddarparu cyfleusterau twristiaeth newydd a gwell, wrth bwysleisio'r pwysigrwydd i hyn gael ei wneud mewn modd cynaliadwy, fel bod yr asedau twristiaeth naturiol ac adeiledig yn cael eu cynnal er mwynhad cenedlaethau'r dyfodol. Bydd y CDLlN yn darparu fframwaith polisi sy’n annog buddsoddiad newydd mewn cyfleusterau twristiaeth a hamdden sydd wedi'u lleoli'n briodol, ac yn ceisio diogelu a gwella cyfleusterau er budd trigolion, ymwelwyr a’r economi leol.

NEWID HINSAWDD A PHONTIO TUAG AT SERO NET

6.314Mae Cyngor Bro Morgannwg wedi datgan argyfwng hinsawdd. Er na all y system gynllunio ar ei phen ei hun fynd i'r afael â holl effeithiau newid hinsawdd, gall y CDLlN wneud cyfraniad ystyrlon at liniaru ei achosion. Gellir cyflawni hyn trwy'r broses creu lleoedd a thrwy hyrwyddo datblygiad sy'n lleihau allyriadau yn uniongyrchol ac yn anuniongyrchol. Rhaid ystyried effeithiau newid hinsawdd hefyd, megis cynnydd yn lefel y môr, hinsawdd gynhesach, patrymau tywydd sy'n newid, a digwyddiadau tywydd eithafol amlach, a mynd i'r afael â nhw trwy ddylunio meddylgar.

6.315Mae Polisi SP16, ynghyd â'i bolisïau ategol, yn nodi'r ardaloedd allweddol lle gall y system gynllunio helpu i liniaru achosion newid hinsawdd a chefnogi’r gwaith o addasu i'w effeithiau. Fodd bynnag, mae ymatebion i newid hinsawdd yn eang eu cwmpas, ac yn croestorri â sawl maes polisi cynllunio, gan gynnwys seilwaith gwyrdd, trafnidiaeth gynaliadwy, a chreu lleoedd. Yn unol â hynny, mae'r CDLlN yn darparu polisïau manwl drwyddo draw sydd, gyda'i gilydd, yn sicrhau bod ystyriaethau newid hinsawdd yn cael eu hintegreiddio'n llawn i'r broses gynllunio. Mae hyn yn arbennig o bwysig wrth hyrwyddo newid moddol, lleoli datblygiadau newydd mewn ardaloedd sy'n lleihau'r angen i deithio, a lleihau allyriadau sy'n gysylltiedig â thrafnidiaeth, y mae pob un ohonynt yn ganolog i gyflawni Strategaeth y CDLlN. Mae'r materion penodol yr ymdrinnir â nhw gan Bolisi SP16 yn cael eu hehangu isod.

6.316Bydd yn rhaid i ddatblygiadau newydd ystyried y canlynol i liniaru ac addasu i effeithiau newid hinsawdd:

• Lliniaru: Sicrhau bod cwmpas y cynigion datblygu, a’r dylunio ac adeiladu canlyniadol yn lleihau allyriadau carbon, gan gynnwys trwy gymryd mesurau i leihau'r defnydd o ynni; ac
• Addasu: Sicrhau bod datblygiad yn wydn i newidiadau rhagamcanol i batrymau tywydd, gan gynnwys digwyddiadau tywydd mwy eithafol. Byddai hyn yn cynnwys lleoli datblygiadau i ffwrdd o ardaloedd o risg llifogydd ac ystyried gorboethi.

6.317Mae meini prawf 2 a 3 yn ceisio sicrhau dwysedd adnoddau mewn ailddatblygu a datblygiadau newydd. Mae maen prawf B yn blaenoriaethu ailddefnyddio adeiladau presennol i gyfrif am eu carbon ymgorfforedig. Fodd bynnag, cydnabyddir nad dyma'r ffordd fwyaf effeithiol o gyfyngu ar allyriadau carbon bob amser, yn enwedig lle gallai adeilad newydd fod â chymwysterau cynaliadwyedd sylweddol uwch. Mae maen prawf 3 wedi'i ategu gan yr angen i gyfyngu ar garbon mewn datblygiadau newydd. Darperir mwy o fanylion ar ofynion y ddau feini prawf yn y Polisi CC1, sy'n cyfyngu ar allyriad carbon ar dai newydd ac yn ceisio Asesiadau Carbon Bywyd Cyfan^[13] i wneud carbon yn ystyriaeth wrth asesu disodli adeiladau presennol.

6.318Mae sero net yn ofynnol ar gyfer datblygiadau preswyl newydd gan Bolisi CC1. Mae'r polisi hwn yn cynnwys sylfaen dystiolaeth sy'n dangos bod hyn yn economaidd hyfyw ac yn dechnegol ymarferol. Mae'r ymyrraeth hon yn sicrhau bod blaenoriaethau allweddol y CDLlN yn cael eu bodloni; bod tai mawr eu hangen yn cael eu darparu ac effeithiau ar yr hinsawdd yn cael eu lliniaru.

6.319Mae Polisi 17 Cymru'r Dyfodol yn nodi bod angen rhoi pwysau sylweddol i'r angen i gynhyrchu 70% o drydan Cymru o ffynonellau adnewyddadwy erbyn 2030, ac ers cyhoeddi Cymru'r Dyfodol, mae Llywodraeth Cymru wedi gosod targed o 100% erbyn 2035. Mae gan Fro Morgannwg rôl i'w chwarae wrth gyflawni'r targedau hyn. Er mwyn helpu i hwyluso'r gwaith o ddefnyddio ynni adnewyddadwy, mae Asesiad Ynni Adnewyddadwy wedi'i gwblhau, sy'n cynnwys nodi meysydd chwilio penodol ym Mro Morgannwg, lle mae solar a gwynt yn cael eu cyfyngu lleiaf.

6.320Mae Polisi CC4 yn darparu polisi manwl ar gyfer asesu datblygiadau solar a gwynt. Yn unol ag hierarchaeth y polisi cynllunio cenedlaethol, caniateir Datblygiadau o Arwyddocâd Cenedlaethol (DAC) yn ddarostyngedig i Bolisïau 17 a 18 Cymru'r Dyfodol. Ar hyn o bryd, byddai datblygiadau ynni adnewyddadwy sy'n cynhyrchu 10-350MW yn gymwys fel DAC^[14].

6.321Mae dichonoldeb rhwydweithiau gwres wedi'u hystyried fel rhan o baratoi'r CDLlN a thrwy waith ar y Cynllun Ynni Ardal Leol (CYAL). Er nad oes rhwydweithiau gwres yn bodoli ar hyn o bryd, mae'n debygol y bydd cynigion yn cael eu nodi yn ystod cyfnod y CDLlN. Byddai unrhyw rwydwaith gwres newydd yn dibynnu ar ddatblygiad newydd i ddarparu cysylltiadau, a gall y rhain gynorthwyo'r achos, neu ddarparu'r ysgogiad ar gyfer datblygu rhwydwaith gwres. Felly, mae SP16 yn cefnogi'r egwyddor o ddatblygu rhwydweithiau gwres ac mae Polisi CC5 yn darparu gofynion manwl, gan sicrhau nad yw cyfleoedd i hwyluso neu gysylltu â rhwydweithiau gwres yn cael eu hesgeuluso.

6.322Mae ardaloedd yn y Fro mewn perygl o lifogydd o'r môr ac afonydd, ac mae Asesiad Strategol o Ganlyniadau Llifogydd wedi'i gynnal mewn cydweithrediad ag awdurdodau eraill yn y rhanbarth i roi trosolwg cynhwysfawr o'r risg llifogydd yn ne-ddwyrain Cymru. Bydd yn rhaid i gynigion datblygu sicrhau cydymffurfiaeth â NCT15 (2025), er mwyn sicrhau nad yw datblygiad yn cael ei ganiatáu mewn lleoliadau lle mae lefel annerbyniol o risg llifogydd.

6.323Mae risg llifogydd afonydd yn effeithio ar sawl cymuned yn y Fro, mewn ardaloedd gwledig a rhannau o aneddiadau mwy y Bont-faen, Dinas Powys a dwyrain y Barri. Dim ond rhai o'r ardaloedd hyn sy'n elwa o fod o fewn Parthau Amddiffyn NCT15, ac mae ardaloedd eraill heb unrhyw amddiffyniad sylweddol. Mae dwyrain y Barri hefyd mewn perygl o lifogydd o’r môr.

6.324Mae rhannau o Ddociau'r Barri a Gorsaf Bŵer Aberddawan mewn perygl o lifogydd llanw ac afonol ac nid ydynt o fewn Parthau Amddiffyn NCT15 a nodwyd. Felly, bydd yn rhaid rhoi ystyriaeth bellach i oblygiadau llifogydd yn y lleoliadau hyn er mwyn i ddatblygiad fod yn dderbyniol.

DATBLYGIADAU CARBON SERO NET

6.325Mewn ymateb i'r argyfwng hinsawdd a gyhoeddwyd ym Mro Morganwg, bydd Polisi CC1 yn ei gwneud yn ofynnol i anheddau newydd ragori ar y Rheoliadau Adeiladu cyfredol a byddant yn darparu cartrefi sy'n sero net mewn gweithrediad. Dylai'r dull o gyflawni hyn gyd-fynd â'r Hierarchaeth Ynni ar gyfer Cynllunio, sy'n gofyn am wella safonau gwneuthuriad, effeithlonrwydd ynni a lleihau gofynion gwresogi gofod, cyn gosod ynni adnewyddadwy ac yna gwrthbwyso ynni gweddilliol os oes angen. Dyma'r dull mwyaf cynaliadwy, a bydd yn gwneud cyfraniad pwysig at fynd i'r afael â thlodi tanwydd a gwella tegwch cymdeithasol.

6.326Er mwyn cydymffurfio â'r polisi, bydd angen i bob annedd fodloni dau fetrig. Y cyntaf yw 'galw gwresogi gofod,' sef faint o ynni gwres sydd ei angen i wresogi cartref neu adeilad dros flwyddyn ac sy'n cael ei fynegi mewn kWh/m2/y flwyddyn. Mae'n fesur o effeithlonrwydd thermol yr adeilad a'i ofyniad cudd i ddefnyddio ynni gwres cyn i effeithlonrwydd y system wresogi gael ei gymhwyso. Yr ail fetrig yw Dwysedd Defnydd Ynni (DDY), sy'n mesur yr holl ynni a ddefnyddir gan adeilad, wedi'i gyfrifo trwy rannu cyfanswm defnydd ynni'r adeilad â'i arwynebedd llawr.

6.327Nodir dull graddol ar gyfer y targedau ar gyfer galw gwresogi gofod a dwysedd defnydd ynni er mwyn caniatáu i'r diwydiant datblygu wella sgiliau ac i gadwyni cyflenwi ymateb i gyfeiriad y polisi. Mae'r targedau uchaf yn y cyfnod hyd at 1 Ebrill 2030 yn cyfateb i Safon Adeiladu Newydd AECB CarbonLite (galw gwresogi gofod sy'n llai na neu'n hafal i 40kWh/m2/y flwyddyn a DDY sy'n llai na neu'n hafal i 75kWh/m2/y flwyddyn) ac maent hefyd yn adlewyrchu safon sylfaenol adeiladu sero net Tai ar y Cyd, y mae Cyngor Bro Morgannwg a nifer o Landlordiaid Cymdeithasol Cofrestredig wedi ymrwymo iddi fel safon ofynnol ar gyfer darparu cartrefi fforddiadwy sero net yng Nghymru.

6.328Bydd y targedau ar gyfer galw gwresogi gofod a DDY yn dod yn fwy llym ar gyfer ceisiadau am anheddau newydd wedi'u dilysu o 1 Ebrill 2030. Ar y pwynt hwn, bydd angen i anheddau newydd fodloni safonau'r Fenter Trawsnewid Ynni Isel (MTYI) (galw gwresogi gofod sy’n llai na neu'n hafal i 15kWh/m2/y flwyddyn a DDY sy’n llai na neu'n hafal i 40kWh/m2/y flwyddyn).

6.329Bydd y polisi yn berthnasol i bob cais am anheddau sydd wedi’u hadeiladu o’r newydd, ond ni fydd yn berthnasol i addasiadau.

6.330Er mwyn penderfynu ar gydymffurfiaeth â'r polisi, rhaid cyfrifo'r defnydd o ynni gweithredol gan ddefnyddio model perfformiad ynni addas a gymeradwywyd gan Sefydliad Brenhinol y Syrfewyr Siartredig o fewn y fersiwn ddiweddaraf o Asesiad Carbon Oes Gyfan ar gyfer yr Amgylchedd Adeiledig. Bydd rhagor o fanylion am hyn yn cael eu cynnwys wrth gefnogi Canllaw Cynllunio Atodol Adeiladau Sero Net.

6.331Dylai adeiladau newydd gyfrannu at y cynnydd sylweddol mewn ynni adnewyddadwy a gynhyrchir sydd ei angen rhwng nawr a 2050. Y ffordd fwyaf cadarn o gyflawni'r amcan cyffredinol o gydbwyso cyfanswm y defnydd o ynni a chyfanswm yr ynni adnewyddadwy a gynhyrchir yw i ddatblygiadau newydd geisio cyflawni'r cydbwysedd hwn ar lefel y safle. Mae gan hyn hefyd y fantais o gynhyrchu trydan 'am ddim' yn agos at ei bwynt defnydd, gan helpu i sicrhau arbedion cost ynni sylweddol i breswylwyr a meddianwyr adeiladau. Paneli solar yw un o'r dulliau mwyaf effeithiol o gynhyrchu ynni adnewyddadwy ar y safle. O'u cyfuno â systemau storio ynni batri, gall paneli solar hefyd leihau'r galw brig ar y grid trydan, trwy ganiatáu i ynni gael ei storio a'i ryddhau pan fydd y galw ar ei uchaf.

6.332Yn unol â Maen Prawf 3, gall fod rhai amgylchiadau lle nad yw'n dechnegol ymarferol cynhyrchu digon o ynni i wrthbwyso'r defnydd o ynni. Gall hyn fod yn wir mewn rhai datblygiadau gwastad gyda gofod to cyfyngedig. Pan ddangoswyd yn gadarn nad yw'n bosib darparu lefel o ynni adnewyddadwy sy'n cydymffurfio â pholisi ar y safle, bydd angen gwrthbwyso hyn trwy wneud cyfraniad priodol i Gronfa Prosiect Sero’r Cyngor i ariannu gweithgareddau datgarboneiddio priodol eraill. Darperir rhagor o fanylion yn y Canllaw Cynllunio Atodol.

6.333Er mwyn osgoi gwastraffu carbon ymgorfforedig mewn adeiladau presennol ac osgoi creu carbon ymgorfforedig newydd mewn adeiladau newydd, mae rhagdybiaeth o blaid atgyweirio, adnewyddu, ailddefnyddio ac ailbwrpasu adeiladau presennol yn hytrach na'u dymchwel. Dylai cynigion sy'n arwain at ddymchwel adeilad (yn gyfan gwbl neu ran sylweddol ohono) gynnwys cyfiawnhad llawn dros y dymchwel. Mae'r polisi hwn yn berthnasol i adeiladau annibynnol ac nid adeiladau ategol o fewn cwrtil adeiladau mwy, fel garej ar wahân.

6.334Rhaid cyflwyno cyfiawnhad cryf wrth ddangos cydymffurfiaeth â Maen Prawf 1. Rhaid i hyn gynnwys gwybodaeth fanwl am gyflwr yr adeilad a honiadau wedi'u profi na fyddai cyflwr yr adeilad yn addas i'w atgyweirio, ei adnewyddu, ei ailddefnyddio na'i ailbwrpasu. Byddai cydymffurfio â Maen Prawf 2 ond yn gyflawnadwy lle mae cyfiawnhad sylweddol dros ddatblygiad. Er enghraifft, pe bai adeilad segur bach wedi'i leoli mewn lleoliad cynaliadwy iawn, a phe bai'n cael ei ddymchwel byddai’n rhoi cyfle ar gyfer adfywio ar raddfa fawr neu ddatblygiad tai fforddiadwy.

6.335Er mwyn dangos tystiolaeth o gydymffurfiaeth â Maen Prawf 3 a 4, dylid cyflwyno Asesiadau Carbon Oes Gyfan (ACOG) sy'n cael eu cyfrifo drwy fethodolegau ACOG a gydnabyddir yn genedlaethol. Dylai'r rhain gymharu carbon cylch bywyd disgwyliedig yr adeilad i'w ddisodli a'r adeilad newydd. Yn gynhenid, dylai'r adeilad newydd fod yn garbon isel. Mae'r polisi yn berthnasol pan gynigir dymchwel adeiladau o unrhyw ddefnydd arfaethedig neu bresennol.

6.336Er mwyn cyfyngu ar garbon wrth gaffael deunyddiau, a dilyn egwyddorion economi gylchol, dylai adeiladau newyddailddefnyddio deunyddiau a adferwyd o unrhyw ddymchweliad a ganiateir.

DATBLYGIADAU YNNI ADNEWYDDADWY A CHARBON ISEL

6.337Mae Asesiad Ynni Adnewyddadwy (2023) (AYA) y Cyngor yn darparu asesiad o botensial ynni adnewyddadwy ym Mro Morgannwg yn unol â Chynllunio Llywodraeth Cymru ar gyfer Ynni Adnewyddadwy a Charbon Isel – Pecyn Cymorth i gynllunwyr (Medi 2015).

6.338Mae'n darparu asesiad lefel uchel o adnoddau ynni gwynt a solar ym Mro Morgannwg ac yn nodi sawl safle, a elwir yn 'ardaloedd chwilio' lle mae'r potensial ar gyfer datblygu ar ei fwyaf, sy'n cael eu harddangos ar y Map Cynigion. Mae'r ymarfer hwn wedi cydnabod adnoddau gwynt a solar sylweddol ac mae 20 o'r safleoedd mwyaf ar gyfer gwynt a solar wedi'u nodi. Ar draws y safleoedd hyn, gellid cynhyrchu 783 MW o ynni adnewyddadwy o gynhyrchu ynni solar a 104 MW o gynhyrchu ynni gwynt.

6.339O'i gyfuno â'r capasiti ynni adnewyddadwy gosodedig a ddefnyddiwyd ar adeg yr AYA, byddai hyn yn gyfystyr â 993 MW yn cael ei ddefnyddio yn y Fro. Mae'r AYA yn cyflwyno'r safleoedd gwynt i Asesiad Coch, Oren, Gwyrdd, oherwydd y cyfyngiadau sy'n gysylltiedig â defnyddio gwynt. Nid oedd yr AYA yn ystyried biomas nac unrhyw dechnolegau annibynnol eraill gan nad ydynt yn cael eu hystyried yn ddefnyddiol ar raddfa yn y Fro.

6.340Byddai gan y defnydd o wynt a solar ar y tir a nodwyd y potensial i leihau’r CO₂ a gynhyrchir rhwng 171,700 a 187,937 tCO₂e (gyda gwahaniaeth o 16,237 tCO₂e wedi’i greu gan amrywiadau ym maint y tyrbin gwynt arfaethedig). Ar y pen isaf, mae'r swm hwn o CO₂ yn debyg i'r swm a gynhyrchir gan 23,000 o gartrefi neu’n fras, y Barri gyfan. Felly, mae potensial ar gyfer gostyngiadau sylweddol mewn carbon trwy ddatblygu'r ardaloedd lleiaf cyfyngedig yn unig.

6.341Fel ardaloedd chwilio eang, mae'r ardaloedd a nodwyd yn darparu arwydd o botensial ynni adnewyddadwy yn unig, yn hytrach nag ardaloedd penodol o dir wedi'i ddiogelu ar gyfer datblygu. Mae'r ardaloedd chwilio wedi'u nodi drwy fapio'r adnodd ynni posib (yn seiliedig ar uchder a chyfeiriad y tir) a thrwy gael gwared ar ardaloedd sydd â chyfyngiadau allweddol i ddatblygu ynni adnewyddadwy, megis SoDdGA, llifogydd a thir gorau a mwyaf amlbwrpas.

6.342O fewn yr 'ardaloedd chwilio lleol' a nodwyd, bydd angen mireinio ymhellach i nodi cyfleoedd penodol ar gyfer cynigion datblygu manwl ac i ystyried eu derbynioldeb a'u capasiti ynni adnewyddadwy cyflawnadwy. Bydd angen i gynigion manwl ddangos nad oes ganddynt unrhyw effeithiau annerbyniol ar dir cyfagos o ran eu heffaith ar amwynder, asedau treftadaeth a'r amgylchedd ehangach. Bydd angen i gynigion hefyd gydymffurfio â gofynion polisïau perthnasol eraill y Cynllun, yn benodol Polisi CC4 (Cynhyrchu Ynni Adnewyddadwy, Carbon Isel a Di-garbon).

Targedau ar gyfer Defnyddio Ynni Adnewyddadwy

6.343Trwy ystyried polisi cenedlaethol ar ddatgarboneiddio, y defnydd presennol, a’r defnydd trydan a ragwelir, mae'r AYA yn gwneud argymhellion ar dargedau ar gyfer defnyddio ynni adnewyddadwy yn y Fro hyd at 2036. Mae'r rhain yn cael eu hystyried yn dargedau uchelgeisiol ond cyraeddadwy yn y cyd-destun y maent yn cael eu gwneud. Mae'r AYA yn gwneud rhagfynegiad ar faint o drydan y byddai'r Fro yn ei ddefnyddio fel cyfran o boblogaeth Cymru, a'i nod yw gwneud 70% o hyn o ynni adnewyddadwy, yn unol â'r targedau cenedlaethol. Y canlyniad yw y rhagwelir yn 2036 y byddai galw am drydan y Fro yn 837.09 GWh, a byddai 70% o hyn yn 585.964 GWh. Ar adeg yr AYA, roedd 127.6 GWh o ynni adnewyddadwy naill ai wedi'i ddefnyddio neu wedi'i symud ymlaen yn y broses o gael ei ddatblygu. Felly, mae targed o 458.4 GWh wedi'i osod i sicrhau bod y 70% o'r defnydd disgwyliedig yn 2036 yn cael ei fodloni. Mae'n bwysig nodi bod y targed hwn yn isafswm a bydd angen defnydd sy'n rhagori ar hyn i gyrraedd uchelgeisiau sero net.

6.344Caiff cynigion ar gyfer datblygiadau ynni ar raddfa fawr eu dosbarthu fel Datblygiad o Arwyddocâd Cenedlaethol ac fe'u pennir gan Weinidogion Cymru. Mae datblygiadau ynni ar raddfa fawr yn cynnwys:

• Pob safle ynni gwynt a gynhyrchir ar y tir dros 10 megawat; a
• Safleoedd cynhyrchu ynni adnewyddadwy eraill gyda phŵer cynhyrchu rhwng 10 a 350 megawat.

6.345Blaenoriaeth ofodol Cymru’r Dyfodol yw i ddatblygiadau ynni gwynt ar raddfa fawr gael eu cyfeirio tuag at Ardaloedd Ynni Gwynt a Aseswyd Ymlaen Llaw (fel y dangosir ar y map cysylltiedig yng Nghymru’r Dyfodol). Nid oes unrhyw Ardaloedd Ynni Gwynt a Aseswyd Ymlaen Llaw wedi'u nodi yn y Fro.

6.346Awdurdodau cynllunio lleol sy’n penderfynu ar gynigion islaw'r trothwy ar gyfer Datblygiad o Arwyddocâd Cenedlaethol, a byddai Polisi CC5 yn berthnasol ochr yn ochr â pholisïau eraill y Cynllun a pholisïau cenedlaethol perthnasol wrth benderfynu a yw datblygiad yn dderbyniol. Bydd Polisi C54 (a pholisïau rheoli datblygu ategol) yn cynorthwyo'r Cyngor i drosglwyddo i system ynni carbon isel, ddatganoledig sy'n gweithio i'w unigolion, ei gymunedau a’i fusnesau trwy annog prosiectau ynni adnewyddadwy a charbon isel a di-garbon, wrth ddiogelu asedau pwysicaf y Fro.

6.347Mae sicrhau bod datblygiadau adnewyddadwy yn cael eu defnyddio yn y lleoliadau gorau yn bwysig ar gyfer mwyafu cynhyrchiant a chyfyngu ar niwed. Felly, mae angen dull dilyniannol. Dylid nodi'r safleoedd chwilio fel man cychwyn gan mai nhw yw'r lleiaf cyfyngedig, a dylid cyfiawnhau datblygiad y tu allan i'r rhain, gyda chapasiti grid yn ffactor posib. Y tu hwnt i'r ardaloedd hyn, dylid blaenoriaethu'r ardaloedd lleiaf cyfyngedig, a'r lleoliadau sydd â'r effaith leiaf ar y dirwedd.

6.348Mewn ardaloedd o werth tirwedd uchel fel Ardaloedd Tirwedd Arbennig, gall tyrbinau gwynt unigol neu ffermydd solar fod yn dderbyniol lle maent wedi'u lleoli i leihau effeithiau amgylcheddol. Dros amser, gall effeithiau cronnus yr adeileddau hyn gael effeithiau annerbyniol ar ansawdd gweledol yr ardal ehangach. Yn unol â hynny, fel arfer, bydd yn ofynnol i gynigwyr datblygiadau ag effeithiau sylweddol ar y dirwedd gynnal Asesiad o'r Effaith ar y Dirwedd a'r Effaith Weledol i ddangos sut maent wedi ystyried yr effeithiau hyn, gan gynnwys unrhyw effeithiau tirwedd cronnus gyda datblygiadau presennol neu ddatblygiadau a ganiateir. Dylai'r angen am Asesiadau gael ei sefydlu yn gynnar yn y broses, a byddai'r gofyniad am un yn ôl disgresiwn y Cyngor.

6.349Mae technolegau storio ynni, gan gynnwys systemau batris storio, yn caniatáu i drydan dros ben gael ei storio a'i ddefnyddio pan fo angen, gan hwyluso’r defnydd o ynni adnewyddadwy yn lle tanwydd ffosil. Dylai cynigion geisio gwneud y defnydd gorau o'r seilwaith presennol, lle y bo hynny'n bosib, ac ymgysylltu â darparwyr seilwaith priodol yn gynnar yn y gwaith o ddylunio cynlluniau o'r fath.

6.350Ar bob graddfa, bydd angen ystyried yn ofalus effeithiau andwyol tebygol a allai godi o'r cynnig. O ran lliniaru, mae angen i gynlluniau fod wedi'u cynllunio'n dda, adlewyrchu amgylchiadau lleol a dangos sut mae unrhyw effeithiau amgylcheddol, cymdeithasol, ar adnoddau ac economaidd wedi'u lleihau trwy ddewis safleoedd, dylunio, adeiladu a gweithredu yn ofalus, ynghyd â mesurau eraill. Yn hyn o beth, wrth ystyried effaith y nodweddion a'r cyfyngiadau hynny a restrir ym Mholisi CC4 ar fuddiannau, bydd angen i gynigion ynni adnewyddadwy hefyd roi sylw dyledus i ofynion polisïau ehangach y Cynllun, yn enwedig y rheini sy'n ymwneud â seilwaith gwyrdd, tirwedd a bioamrywiaeth.

6.351Mae Strategaeth Gwres i Gymru^[15] yn nodi rhwydweithiau gwres fel dull effeithlon a fforddiadwy o ddatgarboneiddio gwres, ac mae Cymru'r Dyfodol yn nodi bod Llywodraeth Cymru yn cefnogi rhwydweithiau gwres mewn egwyddor lle bynnag y bo'n hyfyw. Mae'r CYAL yn nodi y bydd rhwydweithiau gwres system ynni’r dyfodol wedi'u modelu yn darparu 7% o wres y Fro erbyn 2050. Byddai hyn yn gyfystyr â 97 GWh, y gellid ei adlewyrchu trwy ddau rwydwaith canolig neu un rhwydwaith mawr.

6.352Mae'r polisi yn nodi bod rhwydweithiau gwres a'u seilwaith cefnogol yn cael eu cefnogi ledled y Fro mewn egwyddor. Fodd bynnag, byddai'n rhaid i unrhyw rwydwaith gwres gydymffurfio â pholisi ehangach y Cynllun, yn enwedig mewn perthynas â'r effaith ar ddefnyddiau cyfagos. Pan fydd datblygiad yn cael ei gynnig a allai arwain at wres gwastraff, fel canolfannau data neu adeiladau diwydiannol, mae'r polisi yn ceisio sicrhau bod y rhagolygon o greu cyflenwad ar gyfer rhwydwaith gwres yn cael eu hystyried. Nid yw'r gwres gweddilliol hwn o fudd ar ei ben ei hun, ond gellid ei allforio trwy rwydwaith gwres ar gyfer refeniw ychwanegol ac, ar yr un pryd, hwyluso rhwydwaith gwres. Er mwyn helpu i hwyluso'r galw am rwydweithiau gwres, mae'r polisi hefyd yn ceisio sicrhau bod cysylltiad neu fod creu cysylltiad yn cael ei ystyried lle cynigir datblygiadau a fydd â llwyth gwres mawr. Mae cysylltu â'r Cyngor i ddeall statws unrhyw rwydwaith/rwydweithiau gwres, ac a oes cyfleoedd ar gyfer cysylltu neu greu cysylltiad, yn rhan annatod o ystyried dichonoldeb technegol rhwydwaith.

6.353Mae Cymru'r Dyfodol yn nodi'r Barri fel ardal flaenoriaeth ar gyfer defnyddio rhwydwaith gwres gan fod gan y dref nodweddion a allai hwyluso rhwydwaith gwres. Mae gan y Barri sawl ffynhonnell wres bosib o ddefnyddiau diwydiannol, ac efallai y bydd cyfleoedd i ddefnyddio dŵr o'r Dociau hefyd yn bodoli. Mae hefyd yn anheddiad â thrwch o boblogaeth gyda llwyth gwres sylweddol, gan gynnwys nifer o adeiladau mwy wedi'u clystyru ym mhen gorllewinol Heol Holltwn ac o gwmpas y Glannau. Er mwyn sicrhau bod yr achos dros rwydwaith gwres yn y Barri yn cael ei wella, ac nad yw cyfleoedd ar gyfer cysylltiad yn y dyfodol yn cael eu colli, mae'r polisi yn ceisio sicrhau na fyddai adeiladau newydd sydd â llwyth gwres uchel fel colegau, ysgolion ac archfarchnadoedd yn peryglu unrhyw gysylltiad yn y dyfodol.

6.354Mae Cynlluniau Rheoli Traethlin (CRhTau) yn ddogfennau anstatudol sy'n llywio penderfyniadau rheoli arfordirol hirdymor, gan gynnwys amddiffynfeydd arfordirol. Mae CRhTau yn asesu risgiau arfordirol ac yn argymell dulliau cynaliadwy ar gyfer rheoli risgiau llifogydd ac erydiad, gan lywio awdurdodau lleol a datblygwyr ar sut i gynllunio ar gyfer newid arfordirol.

6.355Cwmpesir Bro Morgannwg gan ddau o'r Cynlluniau Rheoli Traethlin (CRhT2) ail genhedlaeth. Mae CRhT2 o Drwyn Larnog i Benrhyn Santes Ann yn cwmpasu dros 460km o arfordir o Drwyn Larnog ym Mro Morgannwg i Benrhyn Santes Ann yn Sir Benfro, a CRhT2 Aber Afon Hafren sy'n cwmpasu rhannau uchaf Aber Afon Hafren ar ochr Cymru a Lloegr. Mae'r CRhT yn nodi polisïau a chamau gweithredu cyffredinol ar gyfer rheoli newid ar hyd yr arfordir, ac wedi’i lunio i ystyried effaith hirdymor bosib cynnydd yn lefelau'r môr o ganlyniad i newid hinsawdd.

6.356Mae Polisi CC6 yn adlewyrchu'r dull rhagofalus cyffredinol ac yn eirioli y dylai unrhyw waith amddiffyn arfordirol gydymffurfio â'r cynigion a nodwyd yn y CRhT2au. Bydd angen i gynigion ar gyfer amddiffynfeydd arfordirol neu gynigion eraill o fewn lleoliad arfordirol hefyd ymgorffori mesurau priodol i osgoi erydu arfordirol cynyddol a lliniaru risgiau llifogydd posib.

RHEOLI GWASTRAFF CYNALIADWY

6.357Mae'r prif ffrydiau gwastraff sy'n codi ym Mro Morgannwg yn deillio o wastraff a gasglwyd gan awdurdodau trefol neu leol (gan gynnwys cartrefi); gwastraff masnachol a diwydiannol; gwastraff adeiladu, cloddio a dymchwel; a gwastraff peryglus. Mae rheoli gwastraff yng Nghymru wedi newid yn sylweddol dros yr ugain mlynedd diwethaf gyda gostyngiad sylweddol yn y gwastraff sy'n cael ei waredu mewn safleoedd tirlenwi a chynnydd mewn ailgylchu.

6.358Yn unol â'r strategaeth wastraff genedlaethol 'Tuag at Ddyfodol Diwastraff', bydd y Cyngor yn ystyried cynigion yn unol â 'hierarchaeth wastraff,' sy'n graddio opsiynau atal a rheoli gwastraff yn seiliedig ar yr hyn sydd orau i'r amgylchedd. Y flaenoriaeth uchaf yn yr hierarchaeth yw atal gwastraff yn y lle cyntaf. Ar ôl hyn, os crëir gwastraff, dylid rhoi blaenoriaeth i'w baratoi i'w ailddefnyddio, yna ailgylchu, yna adfer arall (e.e., ynni), a'r opsiwn terfynol yw gwaredu (e.e. tirlenwi neu losgi heb adfer ynni).

6.359Mae Nodyn Cyngor Technegol (NCT) 21 ar Wastraff yn nodi y dylid ystyried sut mae cynigion ar gyfer gwastraff, sy'n dod o dan Erthygl 16 o'r Gyfarwyddeb Fframwaith Gwastraff ddiwygiedig, yn cyd-fynd â'r egwyddor 'y man gosod priodol agosaf'. Mae'r dull hwn yn ei gwneud yn ofynnol i wastraff gael ei waredu neu ei adfer mewn cyfleusterau priodol yn agos at y man lle caiff ei gynhyrchu, er mwyn lleihau'r effeithiau amgylcheddol niweidiol sy'n gysylltiedig â'i gludo. Mae darparu rhwydwaith integredig a digonol o gyfleusterau rheoli gwastraff yn y Fro a'r rhanbarth ehangach yn hanfodol i hyn ac i sicrhau hunangynhaliaeth.

6.360Rhaid ystyried yr economi gylchol yng nghyd-destun datblygiad newydd, sy'n anelu at gadw deunyddiau, cynhyrchion a chydrannau mewn defnydd cyhyd â phosib. Mae'r dull hwn yn hwyluso arbedion cost ac yn cyd-fynd â'r hierarchaeth wastraff trwy ailddefnyddio, atgyweirio ac ailgylchu deunyddiau.

6.361Mae Cymru'r Dyfodol yn nodi gwastraff fel maes polisi sy'n gofyn am ddull cydgysylltiedig fel rhan o'r Cynllun Datblygu Strategol (CDS) a rhoddir ystyriaeth i unrhyw dystiolaeth ranbarthol sy'n dod i'r amlwg fel rhan o'r broses o baratoi'r cynllun. Mae NCT 21 yn cydnabod bod Cynllun y Sector Casgliadau, Seilwaith a Marchnadoedd yn darparu asesiad strategol o wastraff, ond bydd angen monitro ar sail ranbarthol. Mae'r Adroddiad Monitro Cynllunio Gwastraff diweddaraf ar gyfer de-ddwyrain Cymru (Ebrill 2016) yn dod i'r casgliad nad oes angen capasiti tirlenwi ychwanegol yn y rhanbarth ar hyn o bryd. Yn ogystal, mae'r adroddiad yn cynghori y dylid asesu'n ofalus unrhyw gynigion newydd ar gyfer trin gwastraff preswyl pellach, i sicrhau nad yw gorddarpariaeth yn digwydd yn y rhanbarth. Felly, nid oes angen penodol am gyfleusterau rheoli gwastraff newydd wedi'i nodi ar hyn o bryd ar lefel ranbarthol.

6.362Fel yr Awdurdod Cynllunio Gwastraff, mae cyfrifoldeb statudol ar y Cyngor i gasglu a gwaredu gwastraff trefol (cartref) ac i gynllunio defnydd tir mewn perthynas â rheoli gwastraff. Mae'r Fro yn aelod o Brosiect Gwyrdd, partneriaeth gyda phedwar awdurdod lleol arall (Caerffili, Caerdydd, Sir Fynwy a Chasnewydd) sydd â chontract hirdymor gyda Viridor Waste Management i drin gwastraff trefol gweddilliol yng nghyfleuster ynni o wastraff, Parc Trident, yng Nghaerdydd. Mae dwy Ganolfan Ailgylchu Gwastraff y Cartref (CAGC) yn y Fro wedi'u lleoli ar Ystad Fasnachu'r Iwerydd yn y Barri, ac ar Ystad Fasnachu Llandŵ yn Llandŵ.

6.363Mae Ystadau Masnachu’r Iwerydd a Llandŵ, yn ogystal â phorthladd gweithredol Dociau'r Barri, yn cael eu hystyried yn lleoliadau priodol ar gyfer cyfleusterau rheoli gwastraff mewn adeiladau. Mae Ystad Fasnachu'r Iwerydd wedi gweld datblygiad diweddar o gyfleuster adfer adnoddau, yn ogystal â siop ailddefnyddio ar dir ger y CAGC bresennol. Yn unol â Strategaeth Ailgylchu a Rheoli Gwastraff Bro Morgannwg (2022-2032), mae cynigion i ddisodli'r CAGC bresennol yn Llandŵ gyda chyfleuster modern newydd, yn ogystal â datblygu ail siop ailddefnyddio.

6.364Er mwyn darparu rhagor o hyblygrwydd, mae’r polisi hefyd yn nodi safleoedd cyflogaeth ‘diwydiannol cyffredinol’ Dosbarth B2 a ‘storio a dosbarthu’ Dosbarth B8, fel lleoliadau a allai fod yn addas ar gyfer cyfleusterau rheoli gwastraff ychwanegol mewn adeiladau.

6.365Ar gyfer cyfleusterau awyr agored, mae’r cynllun yn hwyluso eu darpariaeth trwy nodi lleoliadau addas lle gallai cyfleusterau o’r fath fod yn dderbyniol a lle na fyddent yn gwrthdaro â defnyddiau cyfagos.

6.366Rhagwelir y bydd ceisiadau yn cael eu cyflwyno yn ystod cyfnod y Cynllun ar gyfer cyfleusterau rheoli gwastraff newydd. Mae ceisiadau yn debygol o gynnwys gwaredu, prosesu, ailgylchu a throsglwyddo gwastraff.

6.367Mae Polisi WA1 yn nodi meini prawf y caiff yr holl geisiadau ar gyfer trin, prosesu, storio a dosbarthu gwastraff eu hasesu yn eu herbyn, gan gynnwys y rheini sy’n ymwneud â chyfleusterau rheoli gwastraff newydd ac estyniadau i weithrediadau presennol.

6.368Yn unol â'r polisi cenedlaethol, bydd yn ofynnol i bob cais am gyfleusterau rheoli gwastraff gynnwys Asesiad Cynllunio Gwastraff (ACG). Dylai'r wybodaeth a gynhwysir yn yr ACG fod yn briodol ac yn gymesur â natur a graddfa'r datblygiad arfaethedig, a chynnwys yr holl wybodaeth berthnasol. Mae rhagor o fanylion ynghylch Asesiadau Cynllunio Gwastraff wedi'u cynnwys yn Atodiad B o NCT 21 (2014).

6.369Fel rhan o'r Asesiad Cynllunio Gwastraff, dylai cynigion ddangos bod y broses drin yn adlewyrchu trefn flaenoriaeth yr hierarchaeth wastraff cyn belled ag y bo modd. Bydd ystyriaeth o'r hierarchaeth yn cael ei gosod yn erbyn yr ystyriaethau cymdeithasol, economaidd ac amgylcheddol ehangach sy'n berthnasol i'r cynnig. Yn unol â'r polisi cenedlaethol, rhoddir sylw hefyd i'r modd y mae cynigion wedi ystyried ac yn cydymffurfio â'r egwyddorion 'Y Man Gosod Priodol Agosaf' a 'Hunangynhaliaeth'.

6.370Bydd angen i gynigion ar gyfer cyfleusterau rheoli gwastraff ddangos na fyddant yn arwain at niwed annerbyniol i bobl, tir, seilwaith, a'r amgylchedd naturiol. Bydd yn ofynnol i gynigion ar gyfer cyfleusterau rheoli gwastraff ddarparu tystiolaeth ar sut mae gofynion Polisi WA1 wedi'u bodloni, ochr yn ochr â pholisïau perthnasol eraill y Cynllun. Wrth asesu cynigion o’r fath, ymgynghorir â Chyfoeth Naturiol Cymru a chaiff amodau eu gosod ynghlwm wrth unrhyw ganiatâd a/neu gytundebau cyfreithiol a geisir i sicrhau mesurau diogelwch a rheolaethau amgylcheddol digonol.

6.371Mae Polisi WA1 yn ei gwneud yn ofynnol i gynigion gael capasiti priffyrdd digonol i ddarparu ar gyfer y symudiadau trafnidiaeth sy'n gysylltiedig â'r datblygiad. Felly, bydd angen sefydlu’r effaith ar y briffordd a, lle y bo’n briodol, efallai y bydd yn ofynnol i ddatblygwyr gynnal Asesiad Trafnidiaeth yn dibynnu ar raddfa'r datblygiad arfaethedig.

ADNODDAU MWYNOL

6.372Mae cynllunio cenedlaethol yn ei gwneud yn ofynnol i awdurdodau cynllunio lleol wneud darpariaeth ar gyfer isafswm banc tir o 10 mlynedd ar gyfer cerrig mâl a 7 mlynedd ar gyfer tywod a graean tir trwy gydol y 15 mlynedd llawn cyfnod cynllun datblygu, ac i hyrwyddo rheoli agregau yn gynaliadwy.

6.373Cyhoeddwyd yr 2il Adolygiad o'r Datganiad Technegol Rhanbarthol Mwynau ar gyfer ardal de Cymru, y cyfeirir ato'n gyffredin fel DTRh2, gan Weithgor Agregau Rhanbarthol De Cymru (GARhD) ym mis Medi 2020. Mae Atodiad B o'r DTRh yn cynnwys argymhellion a chanllawiau penodol ar gyfer pob Awdurdod Cynllunio Lleol.

6.374Ym mis Tachwedd 2021, cyhoeddodd Prif Swyddog Cynllunio Llywodraeth Cymru lythyr Eglurhad Polisi i gywiro gwall rhifyddol o fewn DTRh2. Nododd y llythyr eglurhad mai'r dosraniad ar gyfer Bro Morgannwg yw 17.05 miliwn tunnell o gerrig mâl dros 25 mlynedd. Mae banc tir presennol o 18.73 miliwn tunnell o gerrig mâl (ar 31 Rhagfyr 2016), y mae'r cyfan ohono'n ymwneud â Chalchfaen Carbonifferaidd. Nid oes dosraniad na banc tir ar gyfer tywod a graean a enillwyd o’r tir. Mae'r adroddiad yn dod i'r casgliad, o ystyried yr ychydig o warged o gronfeydd cerrig mâl a ganiateir presennol a'r diffyg cynhyrchu tywod a graean ym Mro Morgannwg, nad oes angen nodi unrhyw ddyraniadau pellach yn benodol o fewn y CDLlN.

6.375Mae'r DTRh2 yn ei gwneud yn ofynnol i Ddatganiadau o Gydweithredu Is-ranbarthol (DGIR) gael eu paratoi gan yr holl ACLlau cyfansoddol gyda phob isranbarth DTRh. Mae Bro Morgannwg ynghyd â Phen-y-bont ar Ogwr, Caerdydd, Rhondda Cynon Taf, Merthyr Tudful, Caerffili a Pharc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog yn rhan o is-ranbarth Dinas Caerdydd. Mae'r datganiad sefyllfa diweddaraf ar gyfer yr is-ranbarth hwn (Gorffennaf 2022) yn nodi, er bod y rhan fwyaf o awdurdodau yn y rhanbarth, gan gynnwys Bro Morgannwg, yn gallu bodloni eu dosraniad ar gyfer cerrig mâl, mae diffyg o 7.475 miliwn tunnell (Mt) yng Nghaerdydd a fyddai'n gofyn am ddyraniad CDLlN ychwanegol.

6.376Er nad yw'r Lanfa yn Nociau'r Barri wedi cael ei defnyddio ar gyfer glanio tywod a graean morol ers 2005, cydnabyddir bod hwn yn llwybr cyflenwi posib o adnodd tywod a graean i'r rhanbarth. Felly, mae safle'r lanfa wedi'i ddiogelu ar y Map Cynigion a bydd angen i gynigion yn y dyfodol ystyried yr effaith bosib ar lanio tywod a graean morol yn Nociau'r Barri. Nid yw diogelu'r lanfa yn atal ei defnyddio i lanio nwyddau eraill ac nid yw'n effeithio ar hawliau datblygu a ganiateir. Dylid diogelu pennau rheilffyrdd hefyd i ddarparu ar gyfer ystod lawn o opsiynau trafnidiaeth gynaliadwy.

6.377Yn unol â chanllawiau cenedlaethol, mae'r CDLlN yn diogelu adnoddau mwynol cyfyngedig ar gyfer cenedlaethau'r dyfodol. Mae'r ardaloedd hyn wedi'u nodi ar y Map Cynigion ac maent wedi'u diogelu rhag datblygiad parhaol a allai sterileiddio neu rwystro eu hechdynnu yn y dyfodol. Ni ddylai nodi'r ardaloedd hyn ar y Map Cynigion awgrymu y bydd yr ardaloedd hyn byth yn cael eu gweithio, a dylid nodi hefyd nad yw eu nodi yn rhoi unrhyw ganiatâd/ddyraniad ar gyfer echdynnu yn y dyfodol.

6.378Dylid ystyried y rheswm dros yr ardal a ddiogelir (h.y. budd hirdymor posib yr adnodd dan sylw) mewn perthynas â'r angen am ddatblygiad ac unrhyw ddadleuon economaidd byrdymor.

6.379Yn ogystal, bydd cynigion datblygu ar raddfa fach, er enghraifft mewnlenwi cyfyngedig, datblygiad gan ddeiliaid tai neu ddatblygiad amaethyddol, yn aml yn cael eu caniatáu o fewn ardaloedd a ddiogelir, er y bydd gofyn iddynt yn gyntaf ddangos na fyddent yn peryglu ecsploetio’r adnodd a ddiogelir yn y dyfodol.

6.380Ceir rhagor o fanylion am weithredu'r Polisi yng Nghanllaw Cynllunio Atodol Diogelu Mwynau y Cyngor.

6.381Mae gweithrediad gweithfeydd mwynau yn aml yn gwrthdaro â defnyddiau tir eraill a gall effeithiau fel sŵn, llwch a dirgryniad effeithio'n sylweddol ar amwynderau lleol. Yn yr un modd, gall datblygiad ger gweithfeydd mwynau gyfyngu'n ddifrifol ar allu adnoddau mwynol i gael eu gweithio. Er mwyn darparu ardaloedd o amddiffyniad o gwmpas gweithfeydd mwynau, mae parthau clustogi wedi'u nodi i leihau'r gwrthdaro rhwng y gweithrediad mwynau a defnyddiau tir sensitif eraill fel ardaloedd preswyl, ysbytai ac ysgolion. O fewn y parth clustogi, ni ddylai fod echdynnu mwynau newydd na datblygiad sensitif newydd, ac eithrio lle byddai safle'r datblygiad newydd wedi'i leoli o fewn ardal adeiledig bresennol sydd eisoes yn tresmasu i’r parth clustogi. Gall datblygiadau llai sensitif eraill fel diwydiant neu gyflogaeth fod yn dderbyniol lle gellir dangos na fyddai cynigion o'r fath yn cael effaith annerbyniol ar weithrediadau'r gwaith mwynau.

6.382Yn unol â NCTM1, mae'r parthau clustogi ar gyfer chwareli creigiau caled wedi'u diffinio gan ffin pellter o 200 metr o'r safle mwynau ac fe'u dangosir ar y Map Cynigion. Yn unol â hynny, pan fo cais am estyniad i chwarel, ystyrir fel arfer bod parth clustogi’r chwarel yn ymestyn 200m o ffin yr estyniad, oni bai bod cyfiawnhad fel arall wedi'i roi fel rhan o ystyriaeth y cynnig hwnnw.

6.383Yn ogystal â safleoedd chwareli gweithredol, ceir sawl safle mwynau anweithredol a segur ers amser maith ym Mro Morgannwg lle na fu gweithio mwynau am gyfnod o fwy na 10 mlynedd. Mae'r rhain i'w gweld ar y Map Cynigion.

6.384Mae llawer o'r safleoedd wedi adfywio'n naturiol, wedi cael eu rhoi i ddefnyddiau amgen neu wedi'u cyfyngu gan ddatblygiad cyfagos. Er enghraifft, llenwodd Chwarel Cosmeston â dŵr i ddyfnder o fwy nag 20 metr pan ddaeth chwarela i ben yn y 1960au ac ers hynny mae wedi cael ei hymgorffori ym Mharc Gwledig Llynnoedd Cosmeston; mae Chwarel Larnog a Chwarel Southerndown Road wedi cael eu defnyddio fel safleoedd gwaredu gwastraff; ac mae Gwaith Brics Trelái (a rennir â Chaerdydd) wedi cael ei orchuddio i raddau helaeth gan Ffordd Gyswllt Trelái.

6.385Bydd y Cyngor yn ceisio atal echdynnu adnoddau pellach ar y safleoedd a restrir ym Mholisi MIN3 er mwyn rhoi sicrwydd ynglŷn â'u gwaith yn y dyfodol, a bydd yn ceisio sicrhau bod gwaith adfer yn cael ei wneud lle y bo hynny'n briodol, fodd bynnag, cydnabyddir bod y mwyafrif o'r chwareli a restrir eisoes wedi adfywio'n naturiol neu’n cael eu defnyddio mewn ffyrdd amgen a fydd, yn y rhan fwyaf o achosion, yn negyddu'r angen am unrhyw waith adfer pellach. Bydd adfer ac ôl-ddefnyddio felly yn dibynnu yn bennaf ar adfywio naturiol at ddibenion cadwraeth natur/ecolegol.

6.386Ystyrir y gellid ailweithio’r cronfeydd yn Chwarel Argoed Isha, Llansanwyr, yn y dyfodol yn amodol ar gymeradwyo cynllun gweithfeydd newydd.

6.387SoDdGA daearegol yw'r chwarel yng Nghnap Twt, Castell Alun. Mae adran 28G o Ddeddf Cefn Gwlad a Hawliau Tramwy 2000 yn gosod dyletswydd ar Awdurdodau Lleol i “gymryd camau rhesymol, yn gyson ag arfer swyddogaethau'r Awdurdod yn briodol, i ddatblygu ymhellach y broses o warchod a chyfoethogi'r fflora, ffawna neu'r nodweddion daearegol neu ffisiograffig am fod y safle o ddiddordeb gwyddonol arbennig.” Gan fod nodweddion o ddiddordeb y safle yn wyneb y graig, ystyrir na ddylid gwneud unrhyw waith adfer oni bai a hyd nes y bydd cynigion o'r fath wedi'u cymeradwyo gan Gyfoeth Naturiol Cymru.

6.388Bydd Polisi MIN4 yn berthnasol i weithfeydd newydd, estyniadau i weithfeydd presennol, ac wrth ailweithio neu ailagor hen weithfeydd, a bydd yn cael ei ddefnyddio i ystyried ceisiadau ar gyfer gweithio pob math o fwynau.

6.389O ystyried y banc tir presennol o gronfeydd y mae ganddynt ganiatâd cynllunio mewn safleoedd gwaith mwynau presennol ym Mro Morgannwg, nid oes gofyn i'r Cynllun ddyrannu ardaloedd ychwanegol ar gyfer echdynnu calchfaen. Fodd bynnag, mae'r Cyngor yn cydnabod y gall banc tir cronfeydd newid dros oes y CDLlN. Roedd gwerthiannau cerrig mâl ym Mro Morgannwg yn fwy na'r ffigur dosrannu blynyddol ar gyfer 2022, fodd bynnag, yng nghyd-destun de Cymru yn gyffredinol, roedd gwerthiannau oddeutu 63% o gyfanswm y dosraniad blynyddol a gyfrifwyd ar gyfer y rhanbarth. Cynyddodd gwerthiannau cerrig mâl yn rhanbarth de-ddwyrain Cymru gan 310,000 tunnell rhwng 2020 a 2021 ond yna gostyngodd gan 190,000 tunnell rhwng 2021 a 2022. Er nad oes ffigur unigol ar gyfer Bro Morgannwg ar gael oherwydd cyfrinachedd masnachol, dangosodd ffigurau cyfunol ar gyfer Caerdydd, Pen-y-bont ar Ogwr a Bro Morgannwg ostyngiad o 360,000 tunnell mewn gwerthiannau rhwng 2021 a 2022. Os bydd lefelau allbwn yn dychwelyd i'r lefelau blaenorol a bod y banc tir yn cael ei ddisbyddu’n gyflymach nag a ragwelwyd, mae'r polisi hwn yn caniatáu i'r Cynllun ymateb i newidiadau o'r fath mewn amgylchiadau dros gyfnod y Cynllun ac yn darparu fframwaith ar gyfer ystyried cynigion ar gyfer safleoedd gweithio mwynau newydd neu estynedig.

6.390Bydd cynigion sy'n blaenoriaethu'r defnydd o ddeunydd wedi'i ailgylchu ac agregau eilaidd cyn datblygu ffynonellau newydd o ddeunyddiau sylfaenol yn cael eu ffafrio. Mae'r Cyngor yn cydnabod bod angen newid patrwm cyflenwi mwynau o ffynonellau sylfaenol i ddewisiadau amgen mwy cynaliadwy, ac y byddai gorddarparu deunydd sylfaenol o ganlyniad i ganiatâd i geisiadau sy'n bodoli, a rhoi caniatâd i geisiadau newydd, yn annog defnydd anghynaliadwy o adnoddau. Felly, dim ond pan ellir dangos nad oes unrhyw ddeunydd amgen ymarferol y gellir ei ddarparu ar lai o gost amgylcheddol, a phan fo diffyg wedi’i nodi mewn cronfeydd y gellir ei gyfiawnhau, y caniateir echdynnu mwynau gwreiddiol newydd yn ogystal â banc tir y cronfeydd a ganiateir fel arfer (NCTM1 Paragraff 34). Er mwyn sicrhau bod aflonyddwch ar y tir yn cael ei gadw i'r lleiafswm, bydd disgwyl datblygiad graddol ac adfer graddol lle bynnag y bo modd, er y cydnabyddir y gall cyfleoedd fod yn gyfyngedig ar gyfer gweithrediadau creigiau caled gyda hyd oes hir.

6.391Pan fo tir y tu allan i ffin anheddiad diffiniedig yn cael ei ddyrannu at ddefnydd newydd neu ei warchod at ei ddefnydd presennol, fel sy'n digwydd gyda nifer o safleoedd cyflogaeth ar draws y Fro, nid yw'r rhain yn cael eu hystyried yn gefn gwlad at ddibenion y polisi hwn. Bydd darparu cyfleusterau rheoli gwastraff ar safleoedd cyflogaeth priodol, safleoedd gwaith mwynau, tir diffaith neu gyfadeiladau fferm adfeiliedig, fel y nodir ym Mholisi SP17, hefyd yn dderbyniol mewn egwyddor.

LLEOEDD UNIGRYW A NATURIOL

SEILWAITH GWYRDD

6.392Mae seilwaith gwyrdd (SG) yn rhwydwaith o fannau gwyrdd amlswyddogaeth, trefol a gwledig, a all ddarparu ystod eang o fuddion amgylcheddol ac ansawdd byw i gymunedau lleol. Nid term arall ar gyfer man agored confensiynol yw SG. Mae'n cynnwys parciau, mannau agored, caeau chwarae, coetiroedd, ond hefyd coed stryd, rhandiroedd, gerddi preifat, toeau a waliau gwyrdd, systemau draenio cynaliadwy (SDCau) a phriddoedd. Mae hefyd yn cynnwys afonydd, nentydd, camlesi a chyrff dŵr eraill, a elwir weithiau'n 'seilwaith glas'. Mae SG yn helpu i gefnogi bioamrywiaeth ac yn gwneud cyfraniad pwysig at ansawdd yr amgylchedd, ac mae ganddo rôl bwysig i'w chwarae o bosib wrth liniaru effeithiau digwyddiadau tywydd eithafol, yn enwedig tywydd poeth estynedig. Mae mynediad at fannau gwyrdd deniadol, sydd wedi'u cynnal yn dda fel parciau a gerddi, parciau gwledig ac ardaloedd bywyd gwyllt, yn cefnogi iechyd a lles corfforol a meddyliol.

6.393Mae'r amrywiaeth eang o dirweddau naturiol, cynefinoedd bioamrywiaeth, mannau gwyrdd, ardaloedd arfordirol a gwledig, ochr yn ochr â'r rhwydwaith o lwybrau troed a llwybrau ceffylau yn yr ardal yn cael ei ystyried fel un o'r rhesymau pam mae'r Fro yn lle mor ddeniadol i fyw ynddo ac ymweld ag ef.

6.394Mae sicrhau bod bioamrywiaeth yn cael ei chyfoethogi, gwytnwch ecosystemau, a gwneud yn fawr o'r ddarpariaeth seilwaith gwyrdd yn hanfodol wrth ymateb i'r Argyfyngau Hinsawdd a Natur a ddatganwyd. Mae Polisi SP19 yn ceisio nodi lle y dylai cynigion datblygu ddiogelu, gwella a chynnal seilwaith gwyrdd presennol, a sicrhau bod darpariaeth seilwaith gwyrdd ar draws Bro Morgannwg yn gyfannol, ac yn darparu manteision lluosog ar draws ystod eang o swyddogaethau.

6.395Mae Asesiad Seilwaith Gwyrdd (ASG) wedi'i gwblhau i hwyluso dull cadarn a rhagweithiol o wella bioamrywiaeth, cynyddu gwytnwch ecolegol a gwella canlyniadau lles. Mae'r asesiad yn nodi cyfleoedd strategol allweddol lle gallai adfer, cynnal a chadw, creu a chysylltu nodweddion a swyddogaethau gwyrdd ddarparu'r manteision mwyaf arwyddocaol. Mae'r ASG wedi llywio’r gwaith o uwch-gynllunio'r dyraniadau Safle Allweddol (cyfeirir at HG1 KS).

6.396Dylid ystyried y polisi hwn ochr yn ochr â SP20 ar Fioamrywiaeth a Gwydnwch Ecosystemau, sy'n gofyn i ddatblygiadau ddarparu budd bioamrywiaeth net ar y safle, diogelu nodweddion presennol a mwy o gysylltedd ar y safle. Bydd hyn yn cael ei gyflawni trwy gadw coridorau bywyd gwyllt presennol a hwyluso cysylltiadau newydd trwy fanteisio ar gyfleoedd safle-benodol. Wrth nodi cyfleoedd, mae safle a'i gyd-destun o'i gwmpas yn ystyriaethau allweddol, ochr yn ochr â'r ASG.

6.397Mae darparu mannau gwyrdd amlswyddogaethol yn rhan annatod o ddarparu seilwaith gwyrdd cyfannol. Dylai darparu seilwaith gwyrdd amlswyddogaethol greu mannau cydlynol sydd: yn caniatáu hamdden ac ymlacio; hyrwyddo iechyd a lles corfforol a meddyliol; hwyluso cyfleoedd dysgu; cefnogi cysylltedd a chynefin bywyd gwyllt; rheoli adnoddau dŵr; lliniaru ac addasu i newid hinsawdd; gwella cynhyrchu bwyd lleol; a chefnogi treftadaeth a diwylliant. Gall hefyd chwarae rhan bwysig wrth ddenu twf economaidd a buddsoddiad, cynyddu buddion tir ac eiddo, hyrwyddo twristiaeth, a chynyddu cynhyrchiant busnes.

6.398Gall atebion sy'n seiliedig ar natur fod yn offeryn gwerthfawr wrth greu datblygiadau cynaliadwy a gwydn. Gall integreiddio nodweddion megis plannu coed, tirlunio a mannau gwyrdd naturiol hygyrch, wneud cyfraniad sylweddol at ddarparu seilwaith gwyrdd, cefnogi bioamrywiaeth, lliniaru effeithiau newid hinsawdd a chyfrannu at greu cymunedau mwy cynaliadwy ac sy’n braf byw ynddynt. Yn ogystal, bydd angen i ddatblygiadau newydd ddarparu cynlluniau SDCau, a dylid integreiddio'r rhain â nodweddion seilwaith gwyrdd eraill.

6.399Mae Adeiladu gyda Safonau Natur^[16] yn darparu fframwaith o safonau arfer gorau sydd, at ei gilydd, yn diffinio meincnod o seilwaith gwyrdd da a sut i'w gyflawni. Mae'r safonau hyn yn darparu meincnod o arfer da a dylid eu cymhwyso i bob datblygiad fel rhestr wirio ansawdd, mewn ffordd sy'n gymesur â natur a graddfa'r datblygiad arfaethedig.

6.400Wrth ddarparu seilwaith gwyrdd newydd a gwell, mae'n hanfodol cydlynu darpariaeth seilwaith, fel bod adnoddau yn cael eu defnyddio'n effeithiol. Ar hyn o bryd mae'r Cyngor yn paratoi Cynllun Seilwaith Gwyrdd, a fydd yn nodi'r asedau seilwaith gwyrdd, a'r gwahanol bartneriaid sy'n ymwneud â darparu mannau gwyrdd. Bydd yn cynnwys gweledigaeth, tystiolaeth gefndir, argymhellion, a chynllun gweithredu.

6.401Bydd datblygiad yn cael ei gyfeirio i ffwrdd o ardaloedd sydd â gwerth ecolegol uchel, a bydd cyfyngiadau i ble y gall twf ddigwydd. Ni ddylid ystyried SG ac yn enwedig ardaloedd o werth ecolegol uchel yn unig fel terfynau sy'n cyfyngu ar dwf. Yn hytrach, dylid ei ystyried fel ased seilwaith a all dyfu ei hun, gyda'r bwriad o gyflymu adferiad natur. Bydd hyn yn cael ei gyflawni trwy fanteisio ar y cyfleoedd a gyflwynir gan seilwaith gwyrdd presennol, a cheisio dylanwadu ar dirfeddianwyr i'w reoli'n strategol gyda gwell darpariaeth mewn golwg. Bydd yr ardaloedd o werth ecolegol uchel a nodwyd yn y CDLl Newydd yn sail i hyn, a dylid blaenoriaethu tir sy'n agos at y rhain er mwyn gwneud yn fawr o'r ddarpariaeth, yn unol â Strategaeth SG y Cyngor.

CADWRAETH NATUR A BIOAMRYWIAETH

6.402Mae bioamrywiaeth gyfoethog ac amrywiol Bro Morgannwg yn cefnogi ystod eang o gynefinoedd a rhywogaethau bywyd gwyllt sy'n cael eu gwerthfawrogi'n fawr ac sy'n cyfrannu at gymeriad unigryw ac ymdeimlad o le. Mae'r asedau hyn yn cynnwys safleoedd ac ardaloedd o bwysigrwydd Ewropeaidd, cenedlaethol a lleol, yn ogystal â thirweddau pwysig, coetiroedd ac arfordir helaeth sy'n cynnwys Arfordir Treftadaeth Morgannwg.

6.403Mae Polisi SP20 Bioamrywiaeth a Gwydnwch Ecosystemau yn cydnabod pwysigrwydd asedau naturiol Bro Morgannwg, ac yn ceisio sicrhau eu bod yn cael eu gwarchod, eu cynnal a'u gwella nid yn unig am eu gwerth cadwraeth natur cynhenid, ond hefyd ar gyfer y manteision cymdeithasol, economaidd a chymunedol ehangach y maent yn eu darparu.

6.404Cyflwynodd Deddf yr Amgylchedd (Cymru) 2016 ddyletswydd bioamrywiaeth a gwydnwch ecosystemau well (Dyletswydd Adran 6) ar awdurdodau cyhoeddus yng Nghymru. Mae'r ddyletswydd hon yn gofyn bod yn rhaid i awdurdodau cyhoeddus yng Nghymru wrth arfer eu swyddogaethau geisio cynnal a chyfoethogi bioamrywiaeth drwy sicrhau nad yw datblygiad yn achosi unrhyw golled sylweddol o gynefinoedd neu boblogaethau rhywogaethau, a rhaid iddynt ddarparu budd net i fioamrywiaeth a gwell gwytnwch ecosystemau.

6.405Felly, bydd angen i ddatblygu ddangos y gellir cyflawni budd net i fioamrywiaeth. Gellir cyflawni budd net ar gyfer bioamrywiaeth drwy ystod o gamau gweithredu sy'n amrywio o greu cynefinoedd a/neu drefniadau rheoli hirdymor sy'n cyfoethogi cynefinoedd diraddiedig presennol, neu gynefinoedd lled-naturiol, a gwella gwytnwch ecosystemau. Rhaid i fanteision fod yn hirdymor, yn fesuradwy, yn ddangosadwy, ac yn bennaf ar y safle. Dylid cyflawni gwelliannau bioamrywiaeth yn dilyn y dull fesul cam o osgoi yn gyntaf, yna lleihau, gyda lliniaru fel dewis olaf ar gyfer gwneud iawn am unrhyw effaith negyddol. Lle nad yw'n bosib cyflawni lliniaru a gwella ar y safle, rhaid cyfadfer oddi ar y safle i sicrhau budd net bioamrywiaeth.

6.406Mae rhwydweithiau o gynefinoedd naturiol a seilwaith gwyrdd yn darparu adnodd ecolegol gwerthfawr. Maent yn cysylltu safleoedd o bwysigrwydd bioamrywiaeth ac yn darparu cerrig camu ar gyfer mudo, gwasgaru a chyfnewid genetig rhywogaethau o fewn yr amgylchedd ehangach. Er mwyn osgoi darnio ac ynysu cynefinoedd naturiol, mae'n hanfodol bod rhwydweithiau o'r fath yn cael eu diogelu rhag datblygiad amhriodol a, lle y bo'n bosib, eu cyfoethogi. Mae Asesiad Seilwaith Gwyrdd y Cyngor yn nodi'r ddarpariaeth seilwaith gwyrdd ym Mro Morgannwg ac mae'n cynnwys gweledigaeth, argymhellion a chynllun gweithredu ar sut y gellir ymestyn a gwella seilwaith gwyrdd yn y Fro.

6.407Gall dyluniad sensitif a dewis lleoliad datblygiad newydd gael effaith gadarnhaol ar dreftadaeth adeiledig a naturiol y Fro. Yn yr un modd, bydd angen i ddatblygiadau newydd leihau eu heffaith ar systemau naturiol, tirweddau, rhywogaethau a chynefinoedd a, lle y bo’n briodol, roi cyfleoedd i greu cynefinoedd newydd neu wella cynefinoedd mewn ffordd sensitif. Dylid ystyried Cynllun Gweithredu Adfer Natur (CGAN) Partneriaeth Natur y Fro ac unrhyw gyfleoedd sy'n bodoli i gefnogi'r camau gweithredu a nodwyd.

6.408Pan fo angen cynllun rheoli, dylai hyn nodi'r cynigion rheoli ar unwaith a pharhaus ar gyfer y safle, y trefniadau monitro yn y dyfodol a'r dulliau cyllido sydd ar gael i gyflawni amcanion y cynllun rheoli. Dylai'r cynllun gynnwys manylion yr amserlen arfaethedig ar gyfer sicrhau budd net i fioamrywiaeth o fewn amserlen mor fyr â phosib.

6.409Mae Rhywogaethau Estron Goresgynnol (RhEG) yn anifeiliaid, planhigion estron neu organebau eraill a all ledaenu ac achosi niwed i'r amgylchedd, yr economi ac iechyd. Rhaid i gynigion datblygu gael eu cynllunio a'u rhoi ar waith i osgoi lledaenu neu gyflwyno RhEG, a phan gwyddys bod RhEG yn bodoli neu yr amheuir eu bod yn bresennol ar safle, rhaid i geisiadau cynllunio gynnwys arolwg ac asesiad risg a gynhaliwyd gan weithiwr proffesiynol cymwys sy'n darparu manylion am sut y bydd y RhEG yn cael eu rheoli, eu dileu neu eu cyfyngu yn ystod ac ar ôl y gwaith adeiladu.

6.410Cefnogir Polisi SP20 gan SP13 Seilwaith Cymunedol a Rhwymedigaethau Cynllunio a SP19 Seilwaith Gwyrdd. Mae'r rhain yn ei gwneud yn ofynnol i ddatblygiad newydd ddarparu seilwaith cymunedol newydd gan gynnwys Seilwaith Gwyrdd a nodweddion sy'n cefnogi budd bioamrywiaeth net ac i ymgorffori Seilwaith Gwyrdd yn y drefn honno.

6.411Mae rhai ardaloedd yn nwyrain Bro Morganwg o fewn 300m i AGA/Ramsar Aber Afon Hafren, y pellter y mae effeithiau aflonyddwch gweledol a sŵn sylweddol i adar cymwys yn debygol o ddigwydd. Fel yr argymhellwyd gan Asesiad Rheoliadau Cynefinoedd y Cynllun Datblygu Lleol Newydd, er mwyn lleihau'r potensial ar gyfer aflonyddwch gweledol a sŵn, dylid cynnal unrhyw waith adeiladu ar safleoedd newydd o fewn 300m i AGA/Ramsar Aber Afon Hafren yn ystod misoedd yr haf, pan na fydd poblogaethau cymwys yn y safle yn bresennol. Os na ellir amseru hyn i osgoi'r tymor di-fridio, bydd angen cynnal asesiadau effaith sŵn i sicrhau na fydd lefelau sŵn mewn derbynyddion sensitif yn aflonyddgar. Bydd angen sgrinio priodol ar gyfer gwaith adeiladu o fewn 300m i unrhyw glwydfannau llanw uchel sefydledig neu ardaloedd chwilota bwyd allweddol o fewn neu y tu allan i'r AGA/Ramsar. Os ystyrir bod y cynefinoedd presennol yn addas, dylid cynnal arolygon adar nad ydynt yn bridio o barseli tir cyfagos heb eu datblygu i sefydlu a yw'r rhain yn gysylltiedig yn swyddogaethol â'r AGA/Ramsar ac os deuir i'r casgliad mai dyna'r achos, dylai mesurau lliniaru hefyd fod yn berthnasol i'r ardaloedd hyn.

ARDALOEDD TIRWEDD ARBENNIG

6.412Mae Ardaloedd Tirwedd Arbennig (ATA) wedi'u dynodi i warchod ardaloedd ym Mro Morgannwg sy'n bwysig oherwydd eu harwyddocâd daearegol, naturiol, gweledol, hanesyddol neu ddiwylliannol.^[17] Mae'r ardaloedd hyn wedi'u nodi drwy ddefnyddio methodoleg a ddyfeisiwyd gan Gyngor Cefn Gwlad Cymru gynt (Cyfoeth Naturiol Cymru bellach) mewn cydweithrediad â chonsortiwm o awdurdodau lleol yn ne-ddwyrain Cymru^[18], sy'n defnyddio data LANDMAP. Mae'r broses yn caniatáu i wybodaeth am y dirwedd gael ei chasglu, ei threfnu a'i gwerthuso i set ddata genedlaethol gyson, o ran ansawdd.

6.413Mae manylion yr ATAau a nodwyd wedi'u cynnwys ym Mhapur Cefndir Dynodi Ardaloedd Tirwedd Arbennig Bro Morgannwg.

6.414Nid yw dynodi ATAau o angenrheidrwydd yn atal datblygu ond yn hytrach, sicrhau, lle mae datblygiad yn cael ei dderbyn, bod ystyriaeth ofalus yn cael ei rhoi i elfennau dylunio'r cynnig megis y safle, cyfeiriadaeth, cynllun, a thirwedd, er mwyn sicrhau bod y rhinweddau a'r nodweddion arbennig y mae'r ATAau wedi'u dynodi ar eu cyfer yn cael eu diogelu.

6.415Bydd angen i gynigion datblygu o fewn ATAau ystyried yn llawn effaith y cynnig ar y CLG drwy gyflwyno Asesiad Effeithiau Tirwedd a Gweledol (AETG). Bydd angen i AETG ar gyfer unrhyw ddatblygiad sy'n debygol o gael effaith sylweddol ar gymeriad tirwedd neu gael effaith weledol sylweddol o fewn y dirwedd ehangach (yn rhinwedd ei faint neu amlygrwydd neu effaith ar yr ardal) a bydd yn cael ei baratoi yn unol â chanllawiau’r Sefydliad Tirwedd a’r Sefydliad Rheoli ac Asesu Amgylcheddol. Lle y bo'n berthnasol, dylai hyn ffurfio elfen allweddol o ddatganiad dylunio a mynediad cais cynllunio, a dylai ddangos bod y cynnig wedi'i gynllunio i gael gwared ar neu leihau unrhyw effeithiau annerbyniol ar y rhinweddau y mae'r ATA wedi'i dynodi ar eu cyfer. Dylid ystyried unrhyw effeithiau cronnol y gall y cynnig eu cael mewn perthynas â chynigion presennol neu arfaethedig yn yr ardal hefyd. Mae hyn yn arbennig o wir am dyrbinau gwynt neu adeileddau mawr a chynigion ar raddfa fawr fel ffermydd solar. Dylai'r lefel o fanylder sy'n ofynnol ym mhob asesiad effaith tirwedd fod yn gymesur â graddfa'r cynnig.

LLETEMAU GLAS

6.416Mae tir ar y cyrion trefol, yn enwedig o gwmpas yr Aneddiadau Allweddol, Gwasanaeth a Phrif Aneddiadau ym Mharth y De-ddwyrain, yn agored i ddatblygiadau tybiannol sy’n gallu gwneud y ffiniau rhwng ymylon aneddiadau a chefn gwlad agored yn annelwig. Os na chaiff ei atal, byddai'r datblygiad hwn yn arwain at golli tir agored yn raddol ac, yn y pen draw, at aneddiadau’n ymdoddi i’w gilydd gan effeithio’n andwyol ar amaethyddiaeth, y dirwedd a gwerth amwynder y tir.

6.417Wrth i bolisïau eraill y CDLl geisio atal datblygiad amhriodol yng nghefn gwlad agored, ystyrir bod yr ardaloedd a ddiffinnir gan y lletemau glas yn fwy agored i niwed, ac yn agored i newid, ac angen amddiffyniad ychwanegol. Felly, o fewn yr ardaloedd a ddiffinnir gan y lletemau glas bydd rhagdybiaeth yn erbyn datblygiad amhriodol ^[19]a fyddai'n cyfrannu at aneddiadau’n ymdoddi i’w gilydd, yn peryglu natur agored y tir, neu'n cael effaith andwyol ar leoliad ardal drefol. Wrth gymhwyso'r amddiffyniad hwn, fodd bynnag, cydnabyddir bod grwpiau unigol neu fach o anheddau yn bodoli o fewn y dynodiadau, a bod gweithgareddau fel amaethyddiaeth, coedwigaeth a hamdden, yn digwydd. O ganlyniad, bydd datblygiadau sy'n gysylltiedig â defnyddiau presennol yn cael eu cyfyngu i fân adeileddau sy'n gwbl ategol i ddefnyddiau presennol. Mae manylion pob un o'r dynodiadau wedi'u cynnwys yn y Papur Cefndir Lletemau Glas.

ARFORDIR TREFTADAETH MORGANNWG

6.418Dylai Cynlluniau Datblygu fel arfer gynnig lleoliadau arfordirol ar gyfer datblygu sydd angen bod ar yr arfordir a darparu offeryn rheoli ar gyfer cydbwyso gofynion cadwraeth a mynediad yn y parth arfordirol.

6.419Mae dynodiad Arfordir Treftadaeth Morgannwg yn cydnabod ei bwysigrwydd cenedlaethol fel ardal o arfordir deniadol heb ei ddatblygu. Amcan y dynodiad yw sicrhau bod cymeriad arbennig a harddwch naturiol yr arfordir yn cael eu gwarchod a'u gwella wrth alluogi a chyfoethogi mwynhad ohono a hwyluso ei ddefnydd parhaus ar gyfer amaethyddiaeth a gweithgareddau economaidd sefydledig a phriodol eraill.

6.420Mae'r Cyngor yn cydnabod ei bod yn angenrheidiol rheoli gweithgareddau datblygu yn ofalus o fewn Arfordir Treftadaeth Morgannwg er mwyn sicrhau bod y rhinweddau amgylcheddol naturiol y cafodd ei ddynodi ar eu cyfer yn cael eu cadw a'u cyfoethogi. Fodd bynnag, mae'r Cyngor hefyd yn cydnabod mai ffermio yw'r prif weithgaredd o fewn yr Arfordir Treftadaeth, gan helpu i gynnal cymeriad y dirwedd ac yn chwarae rôl bwysig wrth gefnogi'r economi wledig, ac ni ddylid cyfyngu'r gweithgaredd hwn yn ormodol pan fo angen cynigion datblygu y gellir eu cyfiawnhau.

6.421Wrth geisio diogelu Arfordir Treftadaeth Morgannwg, mae'r Cyngor yn cydnabod bod rhai ardaloedd adeiledig o fewn y ffin, gan gynnwys Anheddiad Gwledig Bach Ogwr. Yn ogystal, mae rheilffordd Bro Morgannwg yn croesi rhan o ddynodiad yr Arfordir Treftadaeth yn y lleoliad lle mae tir wedi'i ddiogelu ar gyfer gorsaf newydd bosibl. Er ei fod yn ymwybodol o'r angen i ddiogelu rhinweddau arbennig Arfordir Treftadaeth Morgannwg, mae'r Cyngor yn derbyn bod datblygiad yn yr ardaloedd hyn yn briodol, yn amodol ar bolisïau perthnasol y Cynllun.

6.422Mae Arfordir Treftadaeth Morgannwg hefyd yn gyrchfan pwysig i ymwelwyr ac mae’n cynnig cyfleoedd ar gyfer hamddena anffurfiol, twristiaeth effaith isel a mynediad arfordirol. Byddai twristiaeth effaith isel yn cynnwys canolfannau dehongli, llwybrau troed, a datblygiadau eraill fel safleoedd gwersylla lle mae'r effeithiau ar yr ardal yn aml ar raddfa fach ac yn dymhorol.Dylai'r cynigion datblygu hyn anelu at amddiffyn neu gyfoethogi cymeriad naturiol neu hanesyddol a thirwedd arfordir heb ei ddatblygu, neu byddant yn arwain at effeithiau andwyol ar Ardal Cadwraeth Arbennig Dwnrhefn.

6.423Mae'n annhebygol y bydd cynigion datblygu mawr yn dderbyniol o fewn Arfordir Treftadaeth Morgannwg oni bai eu bod yn ofynnol ar gyfer gwaith amddiffyn arfordirol. Bydd angen i unrhyw gynigion ar gyfer datblygiad mawr ddangos bod lleoliad arfordirol yn hanfodol. Dylai gwaith amddiffyn arfordirol gyd-fynd â'r cynigion a nodwyd yng Nghynllun Rheoli Traethlin 2 Trwyn Larnog i Benrhyn Santes Ann (2012) sydd wedi'i baratoi i ystyried effaith hirdymor bosib lefelau cynyddol y môr o ganlyniad i newid hinsawdd. Mae’r CRhT yn nodi polisïau a chamau gweithredu cyffredinol ar gyfer rheoli newid ar hyd yr arfordir. Dylai cynigion ar gyfer gwaith amddiffyn arfordirol ystyried yr holl effeithiau amgylcheddol posib, ar ac oddi ar y môr.

AMGYLCHEDD HANESYDDOL

6.424Mae’r amgylchedd hanesyddol yn cynnwys llawer o nodweddion: adeiladau, adeileddau, cerfluniau, olion, safleoedd archeolegol, gerddi, parciau, tirweddau a’u lleoliadau. Mae Atodiad 7 yn rhoi manylion am Adeiladau Rhestredig; Ardaloedd Cadwraeth; Trysorau Sirol Rhestredig Lleol; Parciau a Gerddi o Ddiddordeb Hanesyddol Arbennig yng Nghymru; a Thirweddau o Ddiddordeb Eithriadol yng Nghymru a Henebion Cofrestredig. Mae deddfwriaeth genedlaethol a pholisi cynllunio cenedlaethol, yn nodi y dylid amddiffyn yr holl agweddau hyn ar yr amgylchedd hanesyddol. Mae cadw a gwella’r amgylchedd hanesyddol, gan gynnwys lleoliadau asedau hanesyddol, yn agwedd allweddol ar gyfrifoldebau ehangach y Cyngor, a bydd yn cynnwys ystyriaeth berthnasol o bwysigrwydd wrth ddod i benderfyniad ar geisiadau sy’n effeithio ar asedau o’r fath.

6.425Ym Mro Morgannwg, ceir 39 Ardal Gadwraeth sy’n cyfrannu’n sylweddol at atyniad y Fro, gan eu bod wedi’u dynodi nid ar sail adeiladau unigol ond ansawdd cyffredinol yr ardal, eu defnydd cymysg, eu cynllun hanesyddol, eu deunyddiau nodweddiadol, a graddfa a manylder yr adeiladau a’r mannau agored. Mae’r Cyngor wedi paratoi gwerthusiadau manwl ar gyfer pob un o’i ardaloedd cadwraeth, sy’n diffinio eu cymeriad arbennig yn ogystal â chanllawiau ar gyfer cynlluniau datblygu a gwella. Maent wedi’u mabwysiadu gan y Cyngor fel Canllawiau Cynllunio Atodol i gefnogi polisïau’r CDLl.

6.426Mae gan Fro Morgannwg 744 o Adeiladau Rhestredig y mae eu diddordeb pensaernïol neu hanesyddol arbennig yn cael ei ddiogelu gan yr angen i gael Caniatâd Adeilad Rhestredig o dan ddarpariaethau Deddf yr Amgylchedd Hanesyddol (Cymru) 2023. Yn aml, mae lleoliad adeiladau o'r fath, fodd bynnag, yn hollbwysig i gymeriad yr adeilad, a gellir ei gyfyngu i'w safle agos neu’i estyn i ardal lawer ehangach. Felly, mae’n hanfodol bod unrhyw gynigion datblygu yn dangos yr ystyriwyd yr angen i gadw neu wella’r adeilad a’i leoliad.

6.427Mewn partneriaeth â’r Gymuned ehangach, mae’r Cyngor wedi nodi adeiladau ac adeileddau ym Mro Morgannwg yr ystyrir bod ganddynt ddiddordeb pensaernïol neu hanesyddol lleol arbennig. Mae’r ‘Trysorau’r Sir’^[20] hyn sydd wedi'u rhestru'n lleol yn arwyddocaol i’r gymuned leol ac maent yn cyfrannu at dreftadaeth amgylcheddol a diwylliannol y Sir. Er nad ydynt o bwys cenedlaethol sy'n ofynnol i haeddu rhestriad statudol, mae eu gwerth lleol yn haeddu cael ei gadw, ac felly mae’n rhaid rhoi ystyriaeth i’r angen i gynigion datblygu warchod asedau o’r fath rhag datblygiadau ansensitif a all niweidio cymeriad lleol, yn unigol neu gyda’i gilydd. Mae cyngor pellach ar ddatblygiadau sy’n effeithio ar Drysorau’r Sir sydd wedi’u rhestru’n lleol wedi’i baratoi, a chaiff ei nodi mewn dogfen Canllaw Cynllunio Atodol^[21].

6.428Mae diddordeb archeolegol a hanesyddol sylweddol ym Mro Morgannwg. Mae Heneb: Ymddiriedolaeth Archaeoleg Cymru yn casglu Cofnod Amgylchedd Hanesyddol yr awdurdod. Gall nodweddion archeolegol ddylanwadu cryn dipyn ar ddichonoldeb cynigion datblygu. Lle y gwyddys neu y deallir bod olion archeolegol yn bresennol, dylid ymgymryd â gwerthusiad maes archeolegol ar y cyfle cyntaf a’i gyflwyno’n rhan o’r cais cynllunio. Pan fo cynnig datblygu’n effeithio ar safle archeolegol pwysig neu ei leoliad, bydd rhagdybiaeth o blaid cadwraeth ffisegol yr olion, ni waeth a yw’r safle’n Henebyn Cofrestredig ai peidio. Lle y caniateir datblygiad, dylid cadw olion a’u hymgorffori mewn modd sensitif i’r cynllun datblygu neu eu tynnu oddi yno i’w cadw oddi ar y safle, lle y bo’n briodol, yn unol â chyngor gan Heneb: Ymddiriedolaeth Archaeoleg Cymru. Bwriad y Cyngor yw llunio canllaw cynllunio atodol ar ddiogelu a gwella Amgylchedd Hanesyddol Cymru.

DIOGELU’R AMGYLCHEDD

6.429Er bod sawl elfen o reoli llygredd y tu allan i gylch gorchwyl y system gynllunio, mae’n bwysig nad yw datblygiadau newydd yn arwain at lefelau annerbyniol o lygredd. Os, o ganlyniad i ymgynghoriad â chyrff fel Cyfoeth Naturiol Cymru a’r Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch, y bydd y Cyngor yn ystyried y byddai cynnig datblygu yn arwain at lygredd annerbyniol, neu’n gwaethygu problem bresennol, yna ni roddir caniatâd cynllunio.

6.430Mae Polisi DNP5 yn dilyn y dull rhagofalus, ac mae’r Cyngor yn annog datblygwyr i asesu unrhyw effaith yn ystod y cam cynharaf posib fel bod cynigion datblygu yn lleihau unrhyw effaith sy’n bresennol i lefel dderbyniol. Pan ganiateir datblygiad, caiff amodau eu hatodi at y gymeradwyaeth er mwyn lleihau unrhyw lefelau llygredd posib a lle y bo’n briodol, i fonitro effeithiau’r datblygiad.

6.431Yn unol â'r polisi cenedlaethol, mae'n cyfeirio datblygiad o ardaloedd sydd mewn perygl o lifogydd afon, cwrs dŵr cyffredin, arfordirol, dŵr wyneb neu lle byddai'n cynyddu'r risg o lifogydd neu ddŵr ffo ychwanegol o ddatblygiadau mewn mannau eraill, ac mae'n adlewyrchu'r cyngor a nodir yn PCC a Nodyn Cyngor Technegol 15: Datblygu, Llifogydd ac Erydu Arfordirol (2025). Bydd osgoi risg llifogydd diangen yn cael ei gyflawni drwy asesu'n llym oblygiadau risg llifogydd cynigion datblygu o fewn ardaloedd sy'n agored i lifogydd llanw neu afonol ac atal datblygu sy'n cynyddu’r risg yn annerbyniol.

6.432Mae'r 'Ardaloedd Tawel' a restrir ym Mholisi DNP6 wedi'u dynodi gan Lywodraeth Cymru o dan Reoliadau Sŵn Amgylcheddol (Cymru) ac wedi'u nodi yng Nghynllun Sŵn a Seinwedd Llywodraeth Cymru (2023-28). Mae'r Ardaloedd Tawel hyn yn barciau cyhoeddus yn ardal drefol Penarth, ac maent wedi'u nodi fel rhai sy'n gwarantu amddiffyniad rhag ymyrraeth sŵn, oherwydd eu bod yn gymharol dawel yn ôl safonau trefol mewn termau gwirioneddol a chanfyddedig.

6.433Mae Polisi DNP6 yn ceisio rheoli llygredd sŵn a chadw tawelwch yr Ardaloedd Tawel dynodedig, ac osgoi unrhyw gynnydd sylweddol mewn sŵn neu effeithiau eraill o ddatblygiad a fyddai'n effeithio'n andwyol ar y 5 nodwedd allweddol canlynol a roddir iddynt:

• Seinwedd.
• Presenoldeb natur.
• Rhinweddau gweledol / esthetig.
• Ymdeimlad o ddiogelwch personol.
• Diwylliant a rhyddid y lle.

6.434Yn unol â hynny, rhaid i gynigion datblygu o fewn neu gerllaw Ardal Dawel ddynodedig (fel y dangosir ar fap cyfyngiadau’r CDLlN) ddangos sut y bydd y cynnig yn cadw at yr egwyddor 'seinwedd dda', gan sicrhau bod yr amgylchedd sain yn parhau i fod yn briodol i'w gyd-destun, fel yr amlinellir yng Nghynllun Sŵn a Seinwedd i Gymru 2023-28. Gall hyn gynnwys ymgorffori elfennau sain naturiol mewn mannau agored cyhoeddus, fel nodweddion dŵr, neu osgoi cyflwyno synau newydd, diangen.

6.435Ar gyfer datblygiadau sy'n sensitif i sŵn (e.e. tai, ysgolion, neu gyfleusterau gofal iechyd) a gynigir mewn neu gerllaw Ardal Dawel ddynodedig, rhaid i'r dyluniad sicrhau bod y mannau mewnol ac allanol yn darparu amgylchedd acwstig derbyniol i ddeiliaid yn y dyfodol, heb beryglu uniondeb yr ardal dawel, a dylai ystyried sŵn posib ym mhob cam o'r datblygiad, gan gynnwys yr adeiladu a’r gweithredu.

6.436Gall goleuadau allanol fod yn elfen bwysig o ddatblygiadau modern a darparu manteision pwysig fel gwell diogelwch y cyhoedd a mwy o ddiogeledd. Gall goleuadau priodol ymestyn ac annog y defnydd o fannau cyhoeddus a hamdden, a gall wella apêl esthetig datblygiad.

6.437Fodd bynnag, gall goleuadau allanol heb eu rheoli ac wedi'u cynllunio'n wael achosi gwrid awyr, tanbeidrwydd, a llygredd golau goramlwg a all gael effeithiau andwyol difrifol ar ecosystemau a thirweddau, ac ar iechyd a lles corfforol a meddyliol pobl. Gall llygredd golau erydu cymeriad gwledig, amharu ar amwynder preswyl, effeithio'n andwyol ar fioamrywiaeth a gwastraffu ynni.

6.438Mae Bro Morgannwg yn cydnabod pwysigrwydd cadw tywyllwch naturiol awyr y nos, am ei werth cynhenid ac am ei fanteision amgylcheddol, ecolegol a diwylliannol. Er nad yw Bro Morgannwg yn gartref i warchodfa awyr dywyll ddynodedig, mae'r Cyngor wedi ymrwymo i leihau llygredd golau a diogelu ansawdd awyr y nos ar draws y sir, yn enwedig yng nghefn gwlad.

6.439Mae Polisi DNP7 yn ceisio dal y fantol rhwng effeithiau andwyol goleuadau ar yr amgylchedd, amwynder a bywyd gwyllt, â'r angen i ddarparu diogelwch a galluogi chwaraeon a hamdden yn ystod y nos. Yn unol â 'Chanllawiau Arfer Da: Cynllunio ar gyfer Cadwraeth a Gwella Awyr Dywyll yng Nghymru' Llywodraeth Cymru, bydd y polisi yn sicrhau bod goleuadau sy'n gysylltiedig â datblygiadau newydd, yn enwedig datblygiadau newydd yng nghefn gwlad, wedi'u cynllunio a'u lleoli'n dda, ac nad ydynt yn fwy na'r lleiafswm sy'n ofynnol i wasanaethu'r datblygiad.

6.440Yn unol ag argymhellion Asesiad Rheoliadau Cynefinoedd y CDLlA, mae Polisi DNP8 yn ceisio amddiffyn ACA/AGA/Ramsar Aber Hafren ar hyd arfordir Bro Morganwg. Mae tystiolaeth o'r ARC wedi dangos y gall amrywiaeth o weithgareddau hamdden, gan gynnwys y rhai ar y lan (cerdded, cerdded cŵn), ar y dŵr (megis sgïau jet, caiacau a byrddau padlo) a'r rhai yn yr awyr (dronau, paragleiderau ac ati) gael effaith andwyol ar nodweddion ACA/AGA/Ramsar Aber Hafren.

6.441Gallai datblygiad sydd â'r potensial i effeithio ar Dir â Chysylltedd Swyddogaethol gyfrannu at bwysau hamdden ar nodweddion Aber Hafren. Ni fydd unrhyw gynigion datblygu a fyddai'n cynyddu mynediad ymwelwyr i nodweddion cynefin sensitif yn safle ACA/AGA/Ramsar Aber Hafren yn cael eu cefnogi oni bai y gellir cadarnhau unrhyw effaith andwyol ar gyfanrwydd y safle.

6.442Mae Parth Dalgylch Hamdden Craidd o 12.6km wedi'i nodi gan yr ARhC i hysbysu'r CDLlN. Mae hyn yn dangos lle gallai fod angen i ddatblygiadau newydd wneud cyfraniad ariannol i ariannu mesurau cadwraeth ACA/AGA ar y safle, fel rhan o fesurau lliniaru strategol. Mae hyn ar ffurf strategaeth lliniaru a rheoli hamdden a byddai'n cynnwys cymysgedd o fannau gwyrdd naturiol amgen addas a mesurau rheoli a monitro mynediad strategol.

6.443Rhaid i fannau gwyrdd naturiol amgen addas fod yn ystyriaeth ddylunio allweddol yn y datblygiadau o fewn 12.6km i Aber Afon Hafren gyda pholisïau dyrannu safleoedd tai yn cyfeirio at ddarpariaeth. Bydd Canllawiau Cynllunio Atodol yn rhoi rhagor o wybodaeth am y dulliau cyflawni.

6.444Mae Canllawiau Rheoliad 33 SME Aber Afon Hafren a baratowyd gan Natural England a Chyngor Cefn Gwlad Cymru (2009) yn parhau i fod y canllawiau perthnasol wrth ystyried effeithiau ar gyfanrwydd yr SME.

---

^[6] Diffinnir datblygiad mawr yn erthygl 2 o Orchymyn Cynllunio Gwlad a Thref (Gweithdrefn Rheoli Datblygu) (Cymru) 2012: 10 neu fwy o anheddau; neu bydd y datblygiad yn cael ei wneud ar safle sydd ag arwynebedd o 0.5 hectar, neu lle mae arwynebedd y llawr a fydd yn cael ei greu yn 1,000 metr sgwâr neu fwy; neu, datblygiad a wneir ar safle sydd ag arwynebedd o 1 hectar neu fwy.

^[7] Cymru'r Dyfodol, Y Cynllun Cenedlaethol 2040, Polisi 2 – Llywio Twf ac Adfywio Trefol – Creu Lleoedd Strategol, Tudalen 66

^[8] Mynegai Amddifadedd Lluosog Cymru | LLYW.CYMRU

^[9] https://icccgsib.co.uk/whiasu/

^[10] Polisi Cynllunio Cymru Argraffiad 12, paragraff 4.2.13

^[11] https://www.srs.wales/Documents/Housing/Fire-Safety-and-Amenity-Standards.pdf

^[12] https://www.valeofglamorgan.gov.uk/Documents/Living/Transport/Transport-Studies/St-Athan-Train-Station-Feasibility-Study-May-2022.pdf

^[13] Asesiad Carbon Oes Gyfan RICS ar y Cwmpas Adeiladu: sut, pam a beth nesaf? | Cylchgrawn | RICS

^[14] Ar gyfer ynni gwynt ar y tir nid oes trothwy uchaf (h.y. 350MW ar gyfer pob math arall o ddatblygu ynni adnewyddadwy).

^[15] Strategaeth Gwres i Gymru (llyw.cymru)

^[16] https://www.buildingwithnature.org.uk/

^[17] Dynodi Ardaloedd Tirwedd Arbennig (Ebrill 2008) RhGLlT

^[18] Datblygu Meini Prawf ar gyfer Dynodi Ardal Tirwedd Arbennig ar gyfer Awdurdodau Lleol De-ddwyrain Cymru (Gorffennaf 2007)

[20] Trysorau’r Sir Bro Morgannwg Gorffennaf 2011 https://www.valeofglamorgan.gov.uk/Documents/Living/Planning/Conservation/County-Treasures.pdf

[21] CCA Trysorau’r Sir Bro Morgannwg (Mawrth 2009)